< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1910-e | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | >
<< | < | 1945. | 1946. | 1947. | 1948. | 1949. | 1950. | 1951. | 1952. | 1953. | > | >>

Godina 1949 (MCMXLIX) bila je redovna godina koja počinje u subotu.

1949. po kalendarima
Gregorijanski 1949. (MCMXLIX)
Ab urbe condita 2702.
Islamski 1368–1369.
Iranski 1327–1328.
Hebrejski 5709–5710.
Bizantski 7457–7458.
Koptski 1665–1666.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 2004–2005.
Shaka Samvat 1871–1872.
Kali Yuga 5050–5051.
Kineski
Kontinualno 4585–4586.
60 godina Yin Zemlja Vo(l)
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11949.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

DogađajiUredi

Januar/SiječanjUredi

Februar/VeljačaUredi

  • 13. 2. - Osnovan Odbojkaški savez Jugoslavije.
  • februar - U Ljubljani održana prva izložba Saveza likovnih umetnika Jugoslavije, preneta u Zagreb (mart-april) i Beograd (april-maj).
  • februar? - Bugarska odbacila Bledske sporazume iz 1947 sa Jugoslavijom, ima pretenzije na Makedoniju[1].
  • 18. 2. - Odluka američkog predsednika Trumana o tajnoj politici održavanja Tita (keeping Tito affloat - titoizam kao "erozivna i dezintegraciona snaga... unutar sovjetske sfere").
  • 28. 2. - U Beogradu osnovan Vukov i Dositejev muzej.
  • 28. 2. - U Beogradu se održava Prva Savezna Konferencija seljaka-zadrugara.

Mart/OžujakUredi

April/TravanjUredi

 
Ekspanzija NATO - najtamnije plavo osnivačke zemlje

Maj/SvibanjUredi

  • 1. 5. - Počeo s radom Radio Titograd.
  • 5. 5. - U Londonu osnovan Savet Evrope (10 zemalja sa zapada i severa kontinenta).
  • 9. 5. - Rainier III od Monaka postaje knez te države, nakon smrti Luja II, dede po majci.
  • 12. 5. - Sovjeti okončali Blokadu Berlina
  • 15. 5. - Na izborima u Mađarskoj vladina (komunistička) lista zvanično dobija 95,6 % glasova.
  • 20. 5. - U SAD osnovana Sigurnosna agencija oružanih snaga (kasnija Agencija za nacionalnu sigurnost - NSA).
  • 22. 5. - James Forrestal, donedavni sekratar odbrane SAD, izvršio samoubistvo (što neki smatraju sumnjivim).
  • 23. 5. -   Osnovana Savezna Republika Nemačka (zapadna), glavni grad Bonn (od američke, britanske i francuske okupacione zone).
  • 23. 5. - 20. 6. - Šesti sastanak Saveta inostranih ministara: potvrđene austrijske granice iz 1938, predviđa se poštovanje prava slovenačke i hrvatske manjine[3].
  • 25. 5. - Puštena u rad prva fabrika penicilina u Jugoslaviji (Galenika), čime postaje četvrta zemlja na svetu koja proizvodi penicilin.

Jun/Juni/LipanjUredi

Jul/Juli/SrpanjUredi

 
Nikola Škobić i Alija Sirotanović sa Titom
  • ljeto? - Počinje gradnja Novog Travnika za radnike novog Mašinsko-metalurškog kombinata "Bratstvo".

Avgust/August/KolovozUredi

  • kolovoz, početkom - U željezničkoj nesreći kod Knina izginula djeca koja su išla na letovanje[5].
  • 4. 8. - Jugoslovensko-italijanski trgovački sporazum.
  • 5. 8. - Vladislav Ribnikar, predsednik Komiteta za kinematografiju FNRJ, potpisao pravilnik o osnivanju Jugoslovenske kinoteke.
  • 5. 8. - Zemljotres u Ekvadoru, 6.000 mrtvih.
  • 12. 8. - Sovjetska vlada objavila da je Jugoslavija "neprijatelj SSSR-a"[1].
  • 12. 8. - Na navozu splitskog brodogradilišta izgoreo brod "Partizanka" (sumnja se na sabotažu).
  • avgust - Glasine o gomilanju sovjetske vojske na jugoslovenskim granicama, evakuacija hrane iz Vojvodine, manevri u Srbiji.
  • avgust - U Siriji zbačen predsednik general al-Za'im, od strane generala Sami al-Hinnawi-ja, i ubrzo ubijen, kao i njegov premijer.
  • 18. 8. - Preteća nota vlade SSSR vladi FNRJ povodom hapšenja belogardejaca (koji su primili sovjetsko državljanstvo), vlada FNRJ se optužuje kao fašistička.
  • 20. 8. - Stupio na snagu ustav Narodne Republike Mađarske (znatno izmenjen 1989, ostaje na snazi od 2011.).
  • 27. 8. - Peekskillski neredi: antikomunistička rulja sa rasističkim elementima sprečila koncert Paula Robesona blizu mesta Peekskill, New York, povređeno 13 osoba. Još veće nasilje nakon održanog koncerta 4. septembra.
  • 29. 8. -   Sovjetski Savez testirao svoju prvu atomsku bombu, RDS-1, snage 22 kilotone.

Septembar/RujanUredi

  • 6. 9. - Howard Unruh, veteran II svetskog rata ubio 13-oro komšija u Camdenu, New Jersey - smatra se prvim američkim masovnim ubicom.
  • 7. 9. - Formalni osnutak SR Nemačke (zapadne), prvi kancelar Konrad Adenauer.
  • 8. 9. - Američki zajam (Ex-Im Bank) od 20 miliona dolara Jugoslaviji za obnovu rudarske mašinerije[1].
  • 9. 9. - U Kvebeku poginulo 19 putnika i 4 člana posade putničkog aviona DC-3 srušenog tempiranom bombom koju je podmetnuo draguljar Albert Guay kako bi naplatio policu osiguranja na ime supruge.
  • 11. 9. - Predstavnici radnog kolektiva Industrije motora u Rakovici predstavili predsedniku Titu prvi traktor[6], Zadrugar T-08.
  • 19. 9. - Funta sterlinga devalvirana sa 4.03 na 2.80 dolara (povlači sa sobom mnoge druge valute).
  • 20. 9. - 2. 10. - Održani Manevri JA u Šumadiji.
  • 24. 9. - László Rajk, mađarski komunistički političar, osuđen na smrt kao "titoistički špijun".
  • 24. 9. - Kardeljev govor na plenarnoj sednici Generalne skupštine UN: od 1. 7. do 1. 9. bilo je 219 oružanih incidenata i 69 povreda vazdušnog prostora na istočnim granicama.
  • 28. 9. - SSSR jednostrano otkazao ugovor o prijateljstvu i uzajamnoj pomoći sa Jugoslavijom, što će narednih dana uraditi i ostale zemlje istočnog bloka (Mađarska i Poljska 30. 9., Rumunija 1. 10., Bugarska 3. 10. i Čehoslovačka 4. 10.); povod za ovo je suđenje Laslu Rajku u Mađarskoj, koje je "pokazalo" da jugoslovenska vlada vodi "neprijateljsku delatnost" protiv SSSR "po zadacima inostranih imperijalističkih krugova".
  • septembar - Razbijene "Operacijom Baklja" grčke Nacionalne armije, i poslednje grupe komunističke Demokratske armije Grčke napustile zemlju.

Oktobar/ListopadUredi

  • 1. 10. -   U Pekingu je pred carskom palačom Mao Ce Tung proglasio Narodnu Republiku Kinu te postao prvim predsjedajućim novostvorene Centralne narodne vlade.
  • 5. 10. - Vlada FNRJ priznaje Centralnu vladu NR Kine - ovi ne obraćaju pažnju na to jer su solidarni sa Kominformom (diplomatski odnosi uspostavljeni 1955)[7].
  • 7. 10. -   Od sovjetske okupacione zone stvorena Nemačka Demokratska Republika.
  • 9. 10. - Utakmicom Jugoslavija - Francuska otvoren Stadion JNA.
  • 15. 10. - U Mađarskoj pogubljen Laslo Rajk.
  • 16. 10. - Lider grčkih komunista Nikolaos Zachariadis iz progonstva u SSSR proglasio "privremeno primirje" - na osnovu kojeg je okončan Grčki građanski rat.
  • 20. 10. - Jugoslavija izabrana za dvogodišnjeg nestalnog člana Saveta bezbednosti (protivkandidat bila Čehoslovačka) - diplomatska pobeda nad istočnim blokom).
  • 23. 10. - Prva predstava ("Pepeljuga") beogradskog Pozorišta lutaka u hotelu "Palas" (= Dan Malog pozorišta "Duško Radović").
  • 25. 10. - Jugoslovenskom ambasadoru u Moskvi Karlu Mrazoviću uskraćeno gostprimstvo, na osnovu optužbi sa Rajkovog procesa; slično postupaju i ostale zemlje istočnog bloka.
  • 27. 10. - Na Azorima pao avion na liniji Pariz-Njujork, među poginulim violinistkinja Ginette Neveu i bokser Marcel Cerdan.
  • 27. 10. - U sklopu Industrijsko poljoprivrednog kombinata osnovana Osječka mljekara - biti će prva tvornica mlijeka u prahu u zemlji.
  • 27/28. 10. - Oružani incident na jugoslovensko-mađarskoj granici.
  • kraj oktobra - Sovjetska vlada zahteva opoziv jugoslovenskog ambasadora, kojeg optužuje za "špijunažu i subverzivne aktivnosti"[1].

Novembar/StudeniUredi

  • novembar - SAD i Velika Britanija dozvolile prodaju delova za civilne avione Jugoslaviji, SAD i avionskog goriva[8].
  • 6. 11. - Sovjetski maršal Konstantin Rokosovski nametnut Poljskoj kao ministar odbrane i komandant oružanih snaga.
  • 12. 11. - Jugoslavija se smatra oslobođenom ugovora o prijateljstvu i saradnji sa Albanijom.
  • 13. 11. - Poljska: Vladislav Gomulka izbačen iz Centralnog komiteta.
  • novembar - Nova srednjetalasna radio stanica Radio Beograd, kod Obrenovca[9].
  • 18 - 20. 11. - Dimitrije Tucović prenesen iz Lazarevca na beogradski trg Slavija (do 2016).
  • 26. 11. - Indijska ustavotvorna skupština donela Ustav Indije (stupa na snagu u januaru).
  • 29. 11. - Zasedanje Informbiroa u Budimpešti, druga rezolucija protiv Tita naslovljena Komunistička partija Jugoslavije u rukama špijuna i ubica u kojoj se kaže da je "klika Tito-Ranković" prešla sa "buržoaskog nacionalizma" na "fašizam" a po "naređenju njenih gazda - anglo-američkih imperijalista" - vrhunac kampanje i kraj iluzija u Jugoslaviji[10].
  • 29. 11. - Krenuo Radio Novi Sad (danas Dan Radio-televizije Vojvodine).
  • novembar - Trust UN nad delom Somalije (bez Britanskog Somalilenda) dat Italiji.

Decembar/ProsinacUredi

  • 2. 12. - Zvanično počeo sa radom Univerzitet u Sarajevu.
  • 7. 12. -   Nakon poraza u građanskom ratu, vlada Republike Kine (Čang Kai-Šek) završila evakuaciju na Tajvan (zastupljena u UN do 1971).
  • 8. 12. - Osnovana UNRWA - Agencija UN za pomoć i radove palestinskim izbeglicama na Bliskom istoku.
  • 8. 12. - Tajfun odnosi dve hiljade života na Koreji.
  • 14. 12. - U Bugarskoj osuđen na smrt Trajčo Kostov (pogubljen dva dana kasnije).
  • decembar? - General Adib Shishakli izveo treći vojni udar u Siriji ove godine.
  • 23. 12. - Privredni savet FNRJ i Centralni odbor Saveza sindikata Jugoslavije usvojili Uputstvo o osnivanju i radu radničkih saveta državnih privrednih preduzeća (za početak, odabranih 215 preduzeća).
  • 26. 12. - Sklopljen petogodišnji trgovački sporazum između V. Britanije i Jugoslavije vredan 110 miliona funti.
  • 27. 12. - Holandija priznala nezavisnost Indonezije (osim Holandske Nove Gvineje, koju zadržava do 1962).
  • decembar - III plenum CK KPJ - Zadaci u školstvu ("vaspitanje svestrano razvijenog čoveka - graditelja i branioca socijalizma").
  • 31. 12. - U solinskoj tvornici cementa "Prvoborac" izabran prvi radnički savet u Jugoslaviji.

Tokom godineUredi

1949. u temamaUredi

RođenjaUredi

Januar/SiječanjUredi

Februar/VeljačaUredi

Mart/OžujakUredi

April/TravanjUredi

Maj/SvibanjUredi

Jun/Juni/LipanjUredi

Jul/Juli/SrpanjUredi

Avgust/August/KolovozUredi

Septembar/RujanUredi

Oktobar/ListopadUredi

Novembar/StudeniUredi

Decembar/StudeniUredi

Kroz godinuUredi

SmrtiUredi

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1949.

Januar/Siječanj – Mart/OžujakUredi

April/Travanj – Jun/LipanjUredi

Jul/Srpanj – Septembar/RujanUredi

Oktobar/Listopad – Decembar/ProsinacUredi

Kroz godinuUredi

Nobelova nagrada za 1949. godinuUredi

ReferenceUredi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Collier's Year Book za 1949. (Microsoft Encarta 2004)
  2. Collier's Year Book za 1949. - Displaced Peoples (Microsoft Encarta 2004)
  3. Sixth Meeting of the Council of Foreign Ministers, Paris. avalon.law.yale.edu (pristup. 18.1.2016.)
  4. Stevo Ostojić: Naše godine, str. 139. znaci.net
  5. Tvrtko Jakovina, Američki komunistički saveznik, p. 285
  6. Predstavnici radnog kolektiva Industrije motora u Rakovici sa prvim traktorom. foto.mij.rs
  7. "Red China and Yugoslavia", 23 November 1962. HU OSA 300-8-3-1050
  8. Collier's Year Book za 1949. - International Affairs (Microsoft Encarta 2004)
  9. Razgledanje nove srednjetalasne radio-stanice Beograd, kod Obrenovca. foto.mij.rs
  10. Tito VS. Moscow: 25 Years After (1948-1973), Part Two, Slobodan Stanković, OSA - RFE