Godina 1937 (MCMXXXVII) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru (link pokazuje kalendar).

Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1900-e  1910-e  1920-e  – 1930-e –  1940-e  1950-e  1960-e
Godine: 1934 1935 193619371938 1939 1940
1937 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1937
MCMXXXVII
Ab urbe condita 2690
Islamski 1355 – 1356
Iranski 1315 – 1316
Hebrejski 5697 – 5698
Bizantski 7445 – 7446
Koptski 1653 – 1654
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1992 – 1993
 - Shaka Samvat 1859 – 1860
 - Kali Yuga 5038 – 5039
Kineski
 - Kontinualno 4573 – 4574
 - 60 godina Yin Vatra Vo(l)
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11937
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era
1937:
123456789101112
RođenjaSmrti

DogađajiUredi

Januar/SiječanjUredi

  • 1. 1. - Anastasio Somoza García postao predsednik Nikaragve (praktično diktator od 1936. do '56.).
  • 2. 1. - Anglo-italijanski "džentlmenski sporazum" o interesima na Mediteranu.
  • 4. 1. - Patrijarh Varnava u božićnoj poslanici upozorava da se "...širi komunistički otrov... naročito omladini našoj...".
  • 6. 1. - Popis stanovništva u SSSR: rezultati uništeni, organizatori poslati u gulage.
  • 9. 1. - Lav Trocki stigao u Meksiko.
  • 9. 1. - Sudar talijanskih parobroda "Moreja" i "Ubertas" kod Tajerskih sestrica - "Ubertas" je potonuo bez žrtava.[1]
  • 15. 1. - Španski građanski rat — Druga bitka na Korunjskom drumu: nacionalisti su ga presekli, ali Madrid nije opkoljen.
  • 16. 1. - Sastanak Stojadinovića i Mačeka kod Brežica - bez pomaka.
  • januar - Poplave u osam država SAD, 333 mrtvih, od čega 225 u Kentakiju.
  • 19. 1. - Howard Hughes postavlja rekord: od Los Anđelesa do Njujorka za 7 sati, 28 minuta and 25 sekundi.
  • 20. 1. - Inauguracija američkog predsednika Ruzvelta za drugi mandat, prvi put na ovaj datum umesto 4. marta.

Februar/VeljačaUredi

Mart/OžujakUredi

April/TravanjUredi

  • 1. 4. -   Stupa na snagu britanski Zakon o vladi Indije:
    • kvalifikovana autonomija za provincije, direktni izbori, više indijskih predstavnika.
    •   Aden i   Burma postaju zasebne kolonije.
  • 1. 4. - Legija Kondor bombardovala Jaén u Andaluziji, 159 mrtvih.
  • 1. 4. - Počelo "intenzivno podizanje" Unske pruge - rokovi se rastežu do jeseni 1941, procenjeni troškovi nadnica 400 miliona dinar[3]a (u prometu od 1948).
  • 12. 4. - Frank Whittle testira na zemlji mlazni motor.
  • 14. 4. - Sukob ljevičarskih i frankovačkih studenata u Zagrebu, ubijen Krsto Ljubičić.
  • 14. 4. - Olujna košava od 28 m/s u Beogradu, šteta pored Dunava i kod Jaćimovića ciglane na Zvezdari.

Maj/SvibanjUredi

 
"Hindenburg" iznad Njujorka
  • 1. 5. - Krenula informativna emisija Radio Beograda "Aktuelni čas".
  • 2. 5. - Tajni sastanak Hermana Geringa sa namesnikom Pavlom i premijerom Stojadinovićem na Bledu - neuspeli pokušaj privlačenja Jugoslavije Nemačkoj (Tanjug).
  • 3 - 8. 5. - Majski dani: sukob među republikancima u Barseloni i Kataloniji, vlada i KP Španije protiv anarhista i POUM-a (bivši trockisti i komunistička Desna opozicija).
  • 6. 5. - Katastrofa "Hindenburga": nemački dirižabl izgoreo u Nju Džersiju, poginulo 36 ljudi.
  • 9. 5. - Senjske žrtve: žandarmi pucali na kamion sa pristalicama HSS, navodno uzvraćajući paljbu, poginulo šest gospićkih omladinaca[4].
  • 12. 5. - Krunidba britanskog kralja Džordža VI, prva snimljena na filmu i prenošena preko radija (prisustvuju i knez namesnik Pavle i kneginja Olga); procesiju je prenosila televizija BBC.
  • 14. 5. - Železnička nesreća na pruzi uskog koloseka Zaječar - Paraćin kod Manastira Svete Petke - pet mrtvih.
  • 15. 5. - Ethem Toto diže pobunu u Delvini na jugu Albanije - poražen je i ubijen pre kraja meseca[5].
  • 17. 5. - Španski republikanski premijer Francisco Largo Caballero dao ostavku, nasleđuje ga Juan Negrín, takođe socijalista, u boljim odnosima sa komunistima.
  • 21. 5. - Masakrirana cela zajednica etiopskog manastira Debre Libanos - 297 monaha i 23 mirjana (još jedna odmazda za atentat na vicekralja Gracijanija u februaru).
  • 21. 5. - Sovjeti postavili istraživačku stanicu Severni pol-1.
  • 25. 5. - 25. 11. - Univerzalna izložba u Parizu, tj. Međunarodna izložba umetnosti i tehnike u modernom životu. U španskom paviljonu izložena Guernica, Jugoslavija je imala svoj paviljon a najupadljiviji su bili nemački i sovjetski, postavljeni jedan naspram drugog.
  • 26. 5. - Egipat je poslednja zemlja koja se priključila Društvu naroda.
  • 26. 5. - Battle of the Overpass ("Bitka na pasareli"): Fordovi zaštitari napali sindikalce u kompleksu River Rouge - udarac za reputaciju Henryja Forda i njegove tvrtke.
  • 27. 5. - Most Golden Gate otvoren za pešački saobraćaj, sutradan i za kolski.
  • 27. 5. - Italijansko Ministarstvo za štampu i propagandu postaje Ministarstvo popularne kulture. Između osalog, zabranjuju strane fraze pa i imena: Maksim Gorki postaje Massimo Amaro, Louis Armstrong je Luigi Fortebraccio a Benny Goodman Beniamino Buonuomo[6].
  • 28. 5. - Nakon povlačenja Stanleya Baldwina, novi britanski premijer je Neville Chamberlain (do 1940), takođe konzervativac.
  • 28. 5. - Osnovana Volkswagen Group (Gesellschaft zur Vorbereitung des Deutschen Volkswagens mbH) za proizvodnju "buba"; početkom jula za smeštaj radnika osnovan Wolfsburg (Stadt des KdF-Wagens bei Fallersleben).
  • 29. 5. - Republikanski avioni sa sovjetskim pilotima greškom gađali kod Ibice nemačku krstaricu Deutschland, deo patrole Komiteta neintervencije, na šta nemački ratni brodovi odgovaraju dva dana kasnije bombardovanjem Almerije.
  • 30. 5. - Memorial Day massacre: čikaška policija ubila desetoricu nenaoružanih demonstranata-štrajkača iz industrije čelika.
  • 31. 5. - 6. 6. - Segovijska ofanziva: neuspešni republikanski pokušaj prema Segoviji i diverzija za severni front.

Jun/Juni/LipanjUredi

Jul/Juli/SrpanjUredi

Avgust/August/KolovozUredi

   
Nemački i sovjetski paviljon u Parizu

Septembar/RujanUredi

 
Beogradski sajam (Staro sajmište)

Oktobar/ListopadUredi

 
Maketa kuće Fallingwater

Novembar/StudeniUredi

 
Spomenik Vuku Karadžiću

Decembar/ProsinacUredi

  • 15. 12. - Počinje duga i krvava Teruelska bitka u Aragonu (do februara), odlučujuća nacionalistička pobeda.
  • 16. 12. - Dionicom Koprivnica-Varaždin, kompletirana je Željeznička pruga Varaždin–Dalj.
  • decembar - U "Politici" cenzurisani neki nastavci stripa "Miki Maus i njegov dvojnik" zbog percipirane sličnosti sa odnosima na vrhu Jugoslavije. Dopisnik "Reuter-a" proteran jer je pogrešno izvestio da je strip trajno zabranjen[11][12].
  • 16. 12. - U Majdanpeku upaljena prva visoka peć u Srbiji.[13]
  • ca. 19. 12. - Poplave oko Save.
  • 20. 12. - Izbori u Rumunjskoj: liberali ostaju najveća stranka, ali su izgubili mnogo mesta; Željezna garda (partija "Sve za zemlju") na trećem mestu sa 15,8% glasova.
  • 21. 12. - Premijera "Snjeguljice i sedam patuljaka" u Los Anđelesu - prvi dugometražni zvučni animirani film.
  • 23. 12. - U Nantu porinut razarač "Beograd", prvi iz istoimene klase (završen 1939).
  • 28. 12. - Nakon ostavke liberala Tătărescua, za novog rumunskog premijera postavljen antisemit Octavian Goga (do februara), mada je njegova partija bila četvrta na izborima.
  • 28/29. 12. - Srđ, brod Dubrovačke parobrodske plovidbe, sudario se na Šeldi blizu Antverpena sa drugim brodom i potonuo.
  • 29. 12. -   Stupa na snagu novi irski ustav: neformalna republika Irska (Ireland ili Éire) umesto Irske Slobodne Države; dosadašnji predsednik izvršnog veća Éamon de Valera postaje prvi premijer (Taoiseach, /tiš'h/).

Kroz godinuUredi

  • U selima Savske i Dunavske banovine svako treće dete ne doživi pet godina ("Svakih pet minuta u Jugoslaviji umre jedno dete"[14]); od 8.000 lekara u KJ, samo 600 leči po selima; pet odsto zemljoradnika drži 50% obradive zemlje; jedan hektar donosi 1.000 kg žita, a u inostranstvu do 2.400. S druge strane, broj zdravstvenih zadruga je usedmostručen i ostvaren je napredak.[15]
  • Glavni uzrok mortaliteta u Beogradu je tuberkuloza, 772 od 3413 umrlih (23%), najčešće u proleće i jesen, često mladići od 20 do 25 godina[16].
  • Snimljen kratkometražni Miletićev film "Šešir" sa snimljenom glazbom i šumovima.
  • Američka firma Hormel predstavila spam (mesni doručak).
  • Nauka i tehnika:

U tokuUredi

  • Velika čistka u Sovjetskom Savezu, "Ježovščina", u kojoj su stradali i mnogi jugoslovenski komunisti.

RođenjaUredi

Januar/SiječanjUredi

Februar/VeljačaUredi

Mart/OžujakUredi

April/TravanjUredi

Maj/SvibanjUredi

Jun/Juni/LipanjUredi

Jul/Juli/SrpanjUredi

Avgust/August/KolovozUredi

Septembar/RujanUredi

Oktobar/ListopadUredi

Novembar/StudeniUredi

Decembar/StudeniUredi

SmrtiUredi

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1937.

Januar/Siječanj – Mart/OžujakUredi

April/Travanj – Jun/LipanjUredi

Jul/Srpanj – Septembar/RujanUredi

Oktobar/Listopad – Decembar/ProsinacUredi

Kroz godinuUredi

Nobelova nagrada za 1937. godinuUredi

ReferenceUredi

  1. Vreme, 11. jan. 1937
  2. npr. Politika 19. 2. 1937, str. 4-5 i Politika, 21.2.1937. str. 7. digitalna.nb.rs
  3. Vreme, 26. okt. 1938, str. 8. digitalna.nb.rs
  4. Manojlović, Koraljka (1991). DOGAĐAJI U SENJU 9. SVIBNJA 1937. Prilog proučavanju političkog terora u Hrvatskoj. hrcak.srce.hr
  5. Owen Pearson (2004). Albania in the Twentieth Century, A History: Volume I: Albania and King Zog, 1908-39. I.B.Tauris. str. 386–. ISBN 978-1-84511-013-0. https://books.google.com/books?id=3_Sh3y9IMZAC&pg=PA388. 
  6. Dasa Drndic (2014). Trieste: A Novel. Houghton Mifflin Harcourt. str. 47–. ISBN 978-0-547-72514-7. http://books.google.com/books?id=2peHAgAAQBAJ&pg=PA47. 
  7. Milestones, Jul. 19, 1937, Time, 19. jul 1937.
  8. Vreme, 26. nov. 1937, str. 4
  9. Vreme, 16. okt. 1937, str. 9. digitalna.nb.rs
  10. INTERNATIONAL: Delbos' Return, Time, 27. decembar 1937.
  11. Zašto je „Politika” naljutila dvor Karađorđevića. cenzolovka.rs iz Politike (pristup. 24.2.2016.)
  12. The Press: Mouse Affair, Time, 20. decembar 1937.
  13. Vreme, 16. dec. 1937, str. 5. digitalna.nb.rs
  14. Vreme, 11. dec. 1937, str. 7. digitalna.nb.rs
  15. Najinteresantniju izložbu u Beogradu niko ne posećuje. Vreme, 16. okt. 1937., str. 8, digitalna.nb.rs
  16. Vreme, 19. okt. 1938, str. 8
  17. Geoff Meggitt (2008). Taming the Rays. Lulu.com. str. 37–. ISBN 978-1-4092-4667-1. http://books.google.com/books?id=IuEcAgAAQBAJ&pg=PA37. 

Spoljne vezeUredi