Godina 1902 (MCMII) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u utorak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).

Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1870-e  1880-e  1890-e  – 1900-e –  1910-e  1920-e  1930-e
Godine: 1899 1900 190119021903 1904 1905
1902. po kalendarima
Gregorijanski 1902. (MCMII)
Ab urbe condita 2655.
Islamski 1319–1320.
Iranski 1280–1281.
Hebrejski 5662–5663.
Bizantski 7410–7411.
Koptski 1618–1619.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1957–1958.
Shaka Samvat 1824–1825.
Kali Yuga 5003–5004.
Kineski
Kontinualno 4538–4539.
60 godina Yang Voda Tigar
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11902.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era


DogađajiUredi

Januar/SiječanjUredi

Februar/VeljačaUredi

  • 1. 2. - U Kini zabranjeno ukalupljivanje ženskih stopala (zabrana ubrzo povučena, vraćena 1912).
  • 4. 2. - U Parizu održan prvi Kongres osmanske opozicije (→ Mladoturci).
  • 6. 2. - Talijanska vlada mobilizira željezničare da spriječi štrajk.
  • 15. 2. - Otvoren Berlinski U-voz.
  • februar - Guglielmo Marconi plovi brodom SS Philadelphia iz Britanije i sprovodi striktne eksperimente sa radio-talasima - kontakt na daljinama od 3.400 km noću i 1.100 km danju.
  • 17. 2. - Izbori u Bugarskoj, ubedljiva pobeda Progresivnih liberala premijera Daneva.
  • 22. 2. - Nemačka Gausova ekspedicija otkrila Zemlju cara Wilhelma II na Antarktiku.
  • 25. 2. - Buri tjeraju britansku vojsku na povlačenje kod Klerksdorpa.

Mart/OžujakUredi

  • 5. 3. (20. 2. po j.k.) - Izvesni Rade Alavantić, karađorđevićevac iz Mitrovice (AU), pokušao da preuzme kontrolu nad žandarmima u Šapcu.
  • 6. 3. - Osnovan Real Madrid CF.
  • 7. 3. - Drugi burski rat: poslednja pobeda Bura, zarobljeni britanski general i 200 vojnika.
  • 7. 3. - U Osmanskom carstvu zabranjene škole na jermenskom.
  • mart - U Beogradu okršaj velikoškolaca i žandarma, nakon što su se prvi ražestili zbog toga što je Nikola Pašić glasao za vladin predlog zakona.
  • mart - Lenjin objavio u Nemačkoj pamflet "Što da se radi" - potrebna je marksistička partija posvećenih revolucionara kao avangarda radničke klase.
  • mart-april - Seljačka pobuna u poltavskoj i harkovskoj guberniji Ruskog Carstva, ugušila je vojska.

April/TravanjUredi

Maj/SvibanjUredi

  • 1. 5. - Prvomajske demonstracije u Sormovu, predgrađu Nižnjeg Novgoroda - događaji su inspiracija za roman Gorkoga "Mati".
  • 1. 5. - 416 ljudi poginulo u tornadu u Dacci u Britanskoj Indiji.
  • 5. 5. - Bosanski Srbi predali caru Franji Josipu i četvrti memorandum o svojim problemima.
  • 6. 5. - Britanski parobrod SS Camorta stradao od ciklona u delti Iravadija, stradalo svih 737 putnika i članova posade.
  • 7. 5. - Bitka kod Tita: Francuzi porazili Tuarege na jugu Alžira.
  • 7. 5. - Erupcija vulkana La Soufrière na Svetom Vincentu - 1680 mrtvih.
 
Ruševine St. Pierra na Martiniqeu
  • 8. 5. (Uzašašće) - Glavna erupcija Mont Peléea, 30 000 ljudi je poginulo od piroklastičnog toka proizašlog iz vulkana u mjestu St. Pierre na otoku Martinique na francuskim Karibima.
  • 11. 5. - Parlamentarni izbori u Francuskoj, drugi krug: pobeda Bloka levice (socijalisti, radikali, umereni republikanci), Émile Combes premijer do 1905.
  • 12. 5. - Počinje štrajk rudara antracita u istočnoj Pensilvaniji (do oktobra).
  • 15. 5. - Počinje Bailundoanska pobuna u portugalskoj Angoli (poražena 1904).
  • 17. 5. - Alfonso XIII počinje samostalnu vladavinu u Španiji (do 1931).
  • 20. 5. -   Kuba dobila formalnu nezavisnost od SAD; stupio je na snagu njen prvi ustav, koji sadrži i Plattov amandman. Prvi predsednik je Tomás Estrada Palma, koji je do prošle godine bio državljanin SAD.
  • 20. 5. - Još jedna jaka erupcija Mont Pelea, stradalo 2.000 spasilaca i drugih.
  • 28. 5. - Čile i Argentina zaključili Majske paktove u vezi teritorijalnog spora i trke u naoružanju.
  • 31. 5. - Mirom u Vereenigingu završen Drugi burski rat - Buri se moraju razoružati i zakleti na vernost britanskoj Kruni, formirane su kolonije Transvaal i Oranje (deo Južnoafričke Unije od 1910).
  • 31. 5. - Bugarsko-ruska vojna konvencija: pomoć Bugarskoj u slučaju rumunskog napada (nije važila u ratu 1913).
  • maj - U Srbiji nakratko pala Vujićeva vlada, Nikola Pašić dobio mandat u jednom trenutku.
  • maj - U Kosovskoj Mitrovici otvoren ruski konzulat radi zaštite srpskog naroda, konzul je Grigorij Ščerbina.
  • maj - Na izborima za srpski Narodno-crkveni sabor u Ugarskoj pobedila Radikalna stranka.

Jun/Juni/LipanjUredi

  • 7. 6. - Italijani uzeli u posed koncesiju u Tjencinu od 46 ha (faktički do 1943).
  • 12. 6. - Zakon o pravu glasa u Australiji: druga zemlja na svetu, posle Novog Zelanda, koja priznaje pravo biranja ženama na nacionalnom nivou i prva sa pravom da budu birane; ipak, pravo nemaju neki domoroci i drugi obojeni.
  • jun - Nikola Tesla premešta laboratoriju u zgradu pored Wardenclyffske kule, koja se još uvek gradi - nedostaje mu novca jer J. P. Morgan više nije zainteresovan za projekat.
  • jun - U Njujorku završena zgrada Flatiron.
  • jun - Na Haitiju, gde treba biti izabran novi predsednik, izbija građanski rat između pristalica Anténora Firmina i Pierre Nord Alexisa.
  • 17. 6. - Newlandsov zakon o reklamaciji: obezbeđeno finansiranje za projekte navodnjavanja sušnih zemalja u 20 zapadnih država SAD. Preko 600 brana će omogućiti navodnjavanje 4.000.000 hektara zemlje.
  • 28. 6. - Posle nekoliko godina otezanja, za skopskog vladiku ustoličen Firmilijan Dražić iz SPC (trzavice Srbije i Bugarske).
  • 28. 6. - Obnovljen Trojni savez Nemačke, Austrougarske i Italije - ali Italija ubzo postiže tajni sporazum sa Francuskom: biće podržana u Tripolitaniji, ostaće neutralna u slučaju nemačke agresije na Francusku.
  • 28. 6. - U SAD donesen Spoonerov zakon: kupiti imovinu francuske Nove kompanije Panamskog kanala, ako se može sklopiti ugovor sa Kolumbijom (druga opcija je bila Nikaragvanski kanal, odbačena nakon što su proturene dezinformacije o tamošnjoj vulkanskoj aktivnosti).

Jul/Juli/SrpanjUredi

Avgust/August/KolovozUredi

  • 1. 8. - Eksplozija u rudniku Wollongong u Australiji, 96 mrtvih.
  • 9. 8. - Krunisanje britanskog kralja Edwarda VII.
  • 19. 8. - U "Srpskim novinama" od 6. avgusta po starom kalendaru objavljena prva prognoza vremena u Srbiji (Milan Nedeljković, osnivač astronomske i meteorološke opservatorije u Beogradu).
  • 22. 8. - Osnovana auto-kompanija "Cadillac" - nastala iz ostataka Henry Ford Company nakon Fordovog povlačenja.
  • 22. 8. - Jak zemljotres na severozapadu Kine, 2.500 stradalih.
  • 27. 8. - Srpska vlada traži u Carigradu da se počne uvođenje reda i da se prestane sa povlašćivanjem "Arnauta", zahteve podržava ruska diplomatija[2].
  • 29. 8. - Preko 9000 ljudi umire od kolere u Egiptu.
  • 30. 8. - Nova erupcija Mont Peléea, još 1000 mrtvih.

Septembar/RujanUredi

Oktobar/ListopadUredi

  • 1. 10. - Osnovana prva zanatska škola u Srbiji - Građevinska škola u Beogradu.
  • 1. 10. - Dakar postaje glavni grad Francuske Zapadne Afrike.
  • 2. 10. - "Priču o zecu Petru" Beatrix Potter objavljuje veliko izdavačko preduzeće
  • 10. 10. - Kralj Aleksandar Obrenović saznao da ni ove godine neće biti primljen u Rusiji - zavera protiv njega dobija definitivan zamah.
  • 12. 10. - Fudbalska utakmica Austrija-Ugarska 5:0 - prva zvanična utakmica dve nacionalne reprezentacije van Britanije.
  • 12. 10. - Miting Društva Srba iz Stare Srbije i Makedonije u Beogradu, osuđeni zločini nad srpskim narodom i turska vlada koja ih ne sprečava.
  • 15. 10. - U Zagrebu osnovan prvi hrvatski mačevalački klub.
  • 20. 10. (7. 10. po j.k.) - U Srbiji pad vlade Mihaila Vujića (povod novo otkazivanje posete Aleksandra i Drage Rusiji), novi predsednik ministarskog saveta je Pera Velimirović, takođe radikal.
  • 24. 10. - Rat hiljadu dana u Kolumbiji zvanično završen potpisivanjem mira na plantaži Neerlandia (odn. definitivnim ugovorom 21. 11. na američkom brodu Wisconsin) - konzervativci su pobedili u ratu, ostaju na vlasti do 1930; rat se pominje u Márquezovim delima; Panama je bila glavno ratište u kasnijem delu rata.
  • 24 - 26. 10. - Kolosalna erupcija (VEI 6) vulkana Santa María u Gvatemali, najmanje 5.000 mrtvih.
  • oktobar-novembar - Vrhovni makedonsko-odrinski komitet pokušava dići Gornjodžumajski ustanak - organizacija je zabranjena u Bugarskoj. Ovo ubeđuje velike sile da intervenišu u korist pravoslavnih hrišćana[3].
  • jesen? - Knjaz Nikola u pismu uverava kralja Aleksandra Obrenovića da ne stoji iza eventualnih planova princa Mirka, takođe mu iznosi mišljenja o susedima: "Jači smo mi Srbi od Bugara!... I njih i Hrvate strah je od nas, pa zato tutnje s njihovom Velikom Bugarskom i Velikom Hrvatskom"[4].

Novembar/StudeniUredi

  • 1. 11. - Tajni ugovor Italije i Francuske o razgraničenju interesnih sfera u severnoj Africi (Libija i Tunis).
  • 11. 11. - U Sarajevu osnovano "Hrvatsko društvo za namještanje djece na zanate i u trgovinu", od 1904. "Napredak" (u Mostaru u rujnu osn. "Hrvatsko potporno društvo za siromašne đake i naučnike").
  • 15. 11. - Otvoren Egipatski muzej u Kairu.
  • 15. 11. - Francisco de Paula Rodrigues Alves novi predsednik Brazila (do 1906).
  • 15. 11. - Anarhist Gennaro Rubino pokušao ubiti belgijskog kralja Leopolda II.
 
Teddy bear
  • novembar - Na lovu u Misisipiju, predsednik Ruzvelt odbio da ustreli medveda kojeg su njegovi pratioci pretukli i vezali - događaj će biti tema karikatura a Morris Michtom je napravio punjenog medvedića, teddy bear-a (u isto vreme, Richard Steiff je u Nemačkoj napravio sličnu igračku).
  • 19. 11. (6. 11. po j.k.) - Pala vlada Pere Velimirovića, za predsednika vlade postavljen general Dimitrije Cincar-Marković, raspuštena skupština (povratak ličnog režima kralja Aleksandra Obrenovića).
  • 20. 11. - Uz britansku medijaciju povučena granica između Argentine i Čilea u patagonskim Andima.
  • novembar - Porta objavila reformni program za rumelijske vilajete - Albanci se suprotstavljaju na Kosovu.

Decembar/ProsinacUredi

  • 9. 12. - Otvara se Venecuelanska kriza 1902–1903. - britanska, nemačka i italijanska flota blokira Venecuelu jer ova ne plaća dugove.
  • 10. 12. - Dovršena prva Asuanska brana na Nilu.
  • 16. 12. - Andižanski zemljotres u današnjem Uzbekistanu odnosi preko 4.000 žrtava.
  • 17. 12. - U Rusiji osnovana telegrafska agencija, Torgovo-Telegrafnoe Agentstvo ("Trgovačko-telegrafska agencija").
  • 18. 12. - Prvi sastanak Odbora za obranu carstva u Londonu.
  • 18. 12. - U Moskvi prikazan najpoznatiji komad Maksima Gorkog, "Na dnu".
  • 21. 12. - General Pierre Nord Alexis postaje predsednik Haitija nakon pobede u građanskom ratu (do 1908).
  • 25. 12. (12. 12. po j.k.) - Ruski ministar inostranih poslova Vladimir Lamsdorf se u Nišu sastao sa kraljem Aleksandrom, kako bi ublažio posledice otkazivanja posete; Lamsdorf je posetio i Sofiju, poručuje Srbiji i Bugarskoj da ostanu mirne u vezi Turske, tj. Makedonije.
  • 29. 10. - Dragova doktrina: argentinski ministar šalje notu u Washington, predlaže da nijedna strana sila, uključujući SAD, ne bi smela koristiti silu u naplati dugova od latinoameričkih zemalja (usvojeno na Haškoj konferenciji 1907).
  • 30. 12. - Ekspedicija Discovery: Scott, Shackleton i Wilson stižu uz velike teškoće do 82° južne geografske širine, do tada Najdaljeg juga.

Kroz godinuUredi

RođenjaUredi

Januar/Siječanj – Mart/OžujakUredi

April/Travanj – Jun/LipanjUredi

Jul/Srpanj – Septembar/RujanUredi

Oktobar/Listopad – Decembar/ProsinacUredi

SmrtiUredi

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1902.

Januar/Siječanj – Jun/LipanjUredi

Jul/Srpanj – Decembar/ProsinacUredi

Nobelova nagrada za 1902. godinuUredi

UmjetnostUredi

ReferenceUredi