< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | >
<< | < | 1951. | 1952. | 1953. | 1954. | 1955. | 1956. | 1957. | 1958. | 1959. | > | >>

Godina 1955 (MCMLV) bila je redovna godina koja počinje u subotu (link pokazuje kalendar) po gregorijanskom kalendaru.

1955. po kalendarima
Gregorijanski 1955. (MCMLV)
Ab urbe condita 2708.
Islamski 1374–1375.
Iranski 1333–1334.
Hebrejski 5715–5716.
Bizantski 7463–7464.
Koptski 1671–1672.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 2010–2011.
Shaka Samvat 1877–1878.
Kali Yuga 5056–5057.
Kineski
Kontinualno 4591–4592.
60 godina Yin Drvo Koza
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11955.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era


DogađajiUredi

Januar/SiječanjUredi

  • 2. 1. - José Antonio Remón Cantera, predsednik Paname, ubijen na trkalištu u glavnom gradu.
  • 6. 1. - Tito raskošno dočekan u Burmi (lider U Nu); 18-tog izvešteno da će jedna burmanska brigada biti opremljena u zamenu za pirinač.
  • 6. 1. - Trgovački sporazum FNRJ i SSSR, prvi redovni od 1948. (NYT)
  • 7. 1. - FNRJ će dobiti grant od 38,1 miliona dolara od SAD, uključujući pšenice za 28,1 milion. U poseti je američki gen. Cook, koji hvali čvrstinu vojnika i staranje o oružju. (NYT)
  • 10. 1. - Objavljena uspostava diplomatskih odnosa FNR Jugoslavije i NR Kine, ambasadori razmenjeni na proleće.[1]
  • 13. 1. - Departman trgovine SAD uvodi ograničenja na izvoz u FNRJ, radi sprečavanja prenosa u sovjetski blok. (NYT)
  • 20. 1. - Prva kriza u Tajvanskom moreuzu: Kineska komunistička Narodno-oslobodilačka armija uzela ostrva Yijiangshan od Republike Kine (Tajvan), borbe se nastavljaju oko drugih ostrva u moreuzu.
  • 24. 1. - Milovan Đilas osuđen na 18 meseci zatvora, uslovno na tri godine, zbog članka u Njujork Tajmsu u kome je kritikovao političko stanje u Jugoslaviji i istakao potrebu postojanja opozicione partije kao činioca demokratizacije; osuđen i Vladimir Dedijer, na šest meseci uslovno.
  • 24. 1. - U njujorškom MoMA otvorena izložba fotografija The Family of Man, zatim će osam godina putovati svetom (u Beogradu '57, Zagrebu '58).
  • 25. 1. - Prezidijum Vrhovnog Sovjeta SSSR formalno objavljuje kraj rata sa Nemačkom.
  • 28. 1. - Formosanska rezolucija: Kongres SAD odobrio predsedniku Eisenhoweru upotrebu sile za odbranu Tajvana.
  • 29. 1. - Prikazan francuski film Les Diaboliques.
  • 29. 1. - Italijanski vojnik ranjen na jugoslovenskoj granici - izraženo žaljenje.

Februar/VeljačaUredi

  • 6. 2. - Predsjednik Sabora Vladimir Bakarić potvrđuje da se odustalo od kolektivizacije. (NYT)
  • 7. 2. - SAD, V. Britanija i Francuska se složile dati još 89 miliona dolara FNRJ. (NYT)
  • 8. 2. - Nikolaj Bulganjin je novi premijer SSSR (do 1958), nakon što je Georgij Maljenkov prinuđen na povlačenje. Novi ministar odbrane je Georgij Žukov (do 1957).
  • 9. 2. - Apartheid: prisilno raseljavanje 60.000 stanovnika Sophiatowna, predgrađa Johannesburga.
  • 10. 2. - Američka Sedma flota pomaže evakuaciju kineske nacionalističke armije sa ostrva Dachen. Dan ranije oboren je jedan američki Skyraider.
  • 11. 2. - Predsednik Tito pristao u riječkoj luci na povratku sa azijske turneje.
  • 12. 2. - Američki predsednik Eisenhower poslao prve vojne savetnike u Južni Vijetnam.
  • 12. 2. - U Kazaškoj SSR osnovan Naučno-istraživački ispitni poligon br. 5 kod Bajkonura, zapravo Tjuratama, za ispitivanje raketne tehnike.
 
Grb općine Jablanica

Mart/OžujakUredi

  • 2. 3. - Kambodžanski kralj Norodom Sihanouk iznenada abdicira u korist oca Suramarita kako bi direktno učestvovao u politici (premijer u šest navrata do 1962, šef države 1960-70 i 1993, predsednik prezidijuma 1975-76, ponovo kralj 1993-2004).
  • 13. 3. - Umro kralj Nepala Tribhuvan, nasleđuje ga Mahendra (do 1972).
  • 17. 3. - Rišarovi neredi: Frankokanađani protestuju u Montrealu zbog suspenzije igrača hokeja.
  • 17. 3. - U FNRJ se vraćaju norme, kako bi se podigla produktivnost. (NYT)
  • 19. 3. - Osnovana Savezna komisija za nuklearnu energiju, na čelu sa potpredsednikom Rankovićem.
  • 20. 3. - Premijera filma Blackboard Jungle koji popularizuje pesmu Rock Around the Clock. Praćen je burnim reakcijama tinejdžera.
  • 23. 3. - Kontraobaveštajna služba JNA preimenovana u Organe bezbednosti: Uprava bezbednosta i organi bezbednosti u formacijskom sastavu komandi jedinica i ustanova Vojske i Državnog sekretarijata za narodnu odbranu[2].
  • 29. 3. - Henry Moore stigao u Beograd, na otvaranje svoje izložbe u Paviljonu "Cvijeta Zuzorić".
  • 30. 3. - 27. dodjela Oscara: najbolji film je On the Waterfront, ukupno osam nagrada od 12 nominacija.
  • 31. 3. - Najavljena obnova avionske linije Beograd - Rim.

April/TravanjUredi

  • 1. 4. - EOKA (Narodna organizacija kiparskih boraca) započinje borbu protiv britanske vlasti na Kipru (do 1959).
  • 1. 4. - Lufthansa počinje letjeti.
  • 3. 4. - Voz pao u provaliju u Gvadalahari, Meksiko, 300 mrtvih.
  • 5. 4. - Britanski premijer Winston Churchill dao ostavku, nasleđuje ga Anthony Eden (do 1957).
  • 11. 4. - Indijski putnički avion Kashmir Princess raznesen bombom tokom leta - meta je bio kineski premijer Zhou Enlai, koji se u zadnjem trenutku nije ukrcao.
  • 12. 4. - Posle uspešnih testova, Salkova vakcina za poliomijelitis odobrena u SAD.
  • april - Stolnotenisač Žarko Dolinar osvojio srebro u singlu na svjetskom prvenstvu u Utrechtu, kao i u dublu sa Vilimom Harangozom.
  • 18. 4. - Smenjen Imre Nagy, mađarski predsednik vlade - Rakosi ga je optuživao za "titoizam".
  • 18. 4. - Prvi italijanski ambasador, G. Guidotti u Beogradu od 1941.
  • 18 - 20. 4. - Predaja odlikovanja narodnim herojima u Belom dvoru po republikama (iz Srbije i Makedonije 18, Hrvatske i Slovenije 19, Crne Gore i BiH 20.).

Maj/SvibanjUredi

  • 1. 5. - Na prvomajskoj paradi u Beogradu se pojavio i "Fića"[3] (proizvodnja od sledećeg oktobra).
  • 1. 5. - Datum izdanja novih novčanica od 100, 500, 1.000 i 5.000 dinara (u opticaju pred kraj godine).
 
Spomenik oslobođenja u Rijeci
 
?, Hruščov, Tito, Bulganjin

Jun/Juni/LipanjUredi

  • 1. 6. - Premijera The Seven Year Itch.
  • 1. 6. - Radio Beograd počinje s emitovanjem programa "Dobro jutro, deco".
  • 2. 6. - Tito i Hruščov potpisuju Beogradsku deklaraciju - odbacivanje monolitizma u međunarodnom komunističkom pokretu (normalizovanje državnih odnosa Jugoslavije i SSSR, narušeni 1948).
  • 6. 6. - Zakon o narodnoj odbrani: razrađeni organizacija i delovanje civilne zaštite.
  • jun - Guverner francuskog Alžira Jacques Soustelle podnosi plan reformi koje bi pomogle integraciju muslimana u francuski sistem.
  • jun - Burmanski premijer U Nu posetio FNRJ.
  • 11. 6. - Katastrofa na 24 sata Le Mansa - sudar vozila izaziva smrt 83 gledatelja. Mercedes-Benz se nakon ovoga povlači iz moto-sporta (do 1987).
 
Spomenik žrtvama na Plaza de Mayo
  • 16. 6. - Argentinsko vazduhoplovstvo, u sklopu neuspelog puča, bombardovalo miting podrške predsedniku Peronu na Plaza de Mayo, dan nakon što ga je papa Pio XII ekskomunicirao - poginulo 364 ljudi.
  • 22. 6. - Proglašen Opšti zakon o uređenju opština i srezova - nova teritorijalna podela opština i srezova/kotara - uveden komunalni sistem u kome je uvećana opština osnovna društveno-ekonomska zajednica i političko-teritorijalna jedinica (u FNRJ sada ima 1479 opština u 107 srezova, što će do 1963 biti smanjeno na 581 odn. 40).
  • 22. 6. - Premijera Diznijevog animiranog filma Lady and the Tramp.
  • 25. 6. - Posvećena Le Corbusierova kapela Notre-Dame du Haut u Ronchampu.
  • 26. 6. - Tzv. Kongres naroda u Južnoj Africi, sastavljena Povelja slobode.
  • 27. 6. - Zajednički kominike FNRJ, SAD, Velike Britanije i Francuske u Beogradu - reafirmacija nezavisnosti Jugoslavije.
  • 30. 6. - Indijski premijer Nehru stigao u posetu Jugoslaviji.

Jul/Juli/SrpanjUredi

 
Zamak uspavane lepotice u Disneylandu
  • 17. 7. - Preko televizije predstavljen Disneyland u Anaheimu, California (sutradan otvoren za publiku). Inače, ove godine polovina domaćinstava u SAD ima televizor, u poređenju sa samo nekoliko hiljada 1947[7].
  • 18 - 23. 7. - Prvi samit u Ženevi između SAD, SSSR, Velike Britanije i Francuske.
  • 22. 7. - U Varšavi završena Palata kulture i nauke, visina šiljka 237 m.
  • 26. 7. - Prva sinhronizacija HE Zvornik, snage 96 MW, prve na Drini.
  • 26. 7. - Hruščov izlaže u Istočnom Berlinu Teoriju dve države.
  • 26. 7. - Prikazan film The Night of the Hunter.
  • 27. 7. - Titov govor u Karlovcu nagoveštava novi ekonomski kurs, kako bi generacija koja nosi teret izgradnje socijalizma osetila i rezultate napora; najavio politiku usklađenijeg investiranja i ukazao na potrebu da se u razvojnoj politici poštuje načelo "protezanja prema guberu"[8] (takođe napada "srpske šoviniste" koji su pokušali proturiti tezu o Stambolićevom padu (navodno se on i Kardelj sukobili oko finansiranja industrije). Otkriven je Spomenik palim borcima (devastiran '90-tih).
  • 27. 7. - El Al let 402 (Beč - Istanbul - Tel Aviv) oboren iznad Bugarske, poginulo svih 58 putnika i članova posade.
  • leto - U Južnom Vijetnamu započeta kampanja "Denunciraj komunistu" - procenjuje se da je za dve godine ubijeno 12.000 neistomišljenika Ngo Dinh Diema.

Avgust/August/KolovozUredi

Septembar/RujanUredi

  • 3. 9. - Ekonomski sporazum SSSR i FNRJ - 84 miliona dolara kredita za dve fabrike, kao i pomoć za nuklearnu energiju.
  • 6. 9. - U Turskoj je došlo do antigrčkih izgreda ("Istanbulski pogrom" ili Septemvriana), izazvanih lažnom vešću da je bačena bomba na turski konzulat u Solunu (Ataturkovu rodnu kuću). Prekinuta je i konferencija o Kipru u Londonu.
  • 6. 9. - Grčki kralj Pavle sa kraljicom u poseti Beogradu (prva poseta nekog monarha Jugoslaviji od rata).
  • 8. 9. - Malajski ustanak: vlade Malaje i Singapura nude uslovnu amnestiju komunistima, ali retki je prihvataju.
  • 8. 9. - Kancelar Adenauer odlazi u posetu Moskvi - pitanja su preostalih 10.000 ratnih zarobljenika i 20.000 civila u SSSR i diplomatski odnosi, o čemu su postignuti sporazumi.
  • 10. 9. - Radio serija Gunsmoke stiže na televiziju: 635 epizoda do 1975. Istog meseca počinju i The Life and Legend of Wyatt Earp (prva western serija za odrasle) i Cheyenne (prva jednočasovna dramska serija).
  • 10. 9. - SAD odobravaju 5 miliona za novi most u Beogradu.
  • 14. 9. - Formirana Vojna policija JNA.
  • 15. 9. - U Parizu izdat Nabokovljev roman "Lolita".
  • septembar - Prvi sovjetski turisti odlaze u inostranstvo, u Švedsku.
  • 16. 9. - Revolución Libertadora: vojna pobuna protiv Huana Perona u Argentini - zbačen tri dana kasnije, beži iz zemlje (do 1973).
  • 18. 9. - UK anektiralo stijenu Rockall, zapadno od Škotske i sjeverozapadno od Irske.
  • 19. 9. - Uragan Hilda pogodio Tampico u Meksiku, stradalo je oko 300 ljudi.
  • 20. 9. - Ugovor o odnosima SSSR i NDR: pravna osnova za ostanak Grupe sovjetskih snaga u (istočnoj) Nemačkoj.
  • 21. 9. - Izraelci remilitarizovali područje Auja al-Hafir u Negevu/Sinaju.
  • 22. 9. - U Londonu pokrenuta prva ITV mreža, čime je okončan BBC-jev monopol.
  • 24. 9. - Preds. Dwight D. Eisenhower ima srčani udar, tijekom šest sedmica oporavka funkcije vrši potpreds. Nixon.
  • 26. 9. - Predsednik Tito pustio u rad hidroelektranu u Zvorniku.
  • 27. 9. - Egipatsko-čehoslovački vojni sporazum: Naser objavio da je postignut sporazum o nabavci teškog oružja (mlazni lovci i bombarderi, tenkovi i artiljerija). Šok na zapadu.
  • 28. 9. - Jugoslavija usvojila ekonomski plan: veća ulaganja u potrošačku robu i poljoprivredu na uštrb teške industrije[9]. Izvršni komitet CK SKJ: jedna generacija ne može da snosi sav teret izgradnje socijalizma a da ne oseti i rezultate svojih napora.
  • 29. 9. - Sovjetski trkač Vladimir Kuc na stadionu JNA oborio svetski rekord na 5000 metara.
  • 30. 9. - U prometnoj nesreći poginuo mladi glumac James Dean.
  • 30. 9. - SAD i FNRJ se dogovorili oko dalje pomoći (40,5 miliona), ranije bilo nesuglasica oko njene inspekcije. (NYT) FNRJ će takođe dobiti 300.000 tona žita iz američkih viškova (NYT 6. 10.)
  • 30. 9. - USS Nautilus, prva nuklearna podmornica, ulazi u službu (do 1980).
  • 30. 9. - Gheorghe Gheorghiu-Dej je ponovo na čelu Rumunske KP (do smrti 1965), položaj premijera prepušta Chivu Stoici (do 1961).

Oktobar/ListopadUredi

  • 1. 10. - Provincija Xinjiang postaje autonomni region NR Kine.
  • 2. 10. - Počinje Alfred Hitchcock Presents - 361 epizoda do 1965.
  • 4. 10. - Umro grčki premijer maršal/stratarhis Aleksandros Papagos, kralj Pavle za novog premijera imenuje ministra za javne radove Konstantinosa Karamanlisa (s dve pauze do 1963, 1974-80 i predsednik 1980-85. i 1990-95).
  • 5. 10. - Na pariskom sajmu automobila predstavljen Citroën DS 19, "ajkula".
  • 7. 10. - Beat generacija: Allen Ginsberg prvi put čita Howl u San Franciscu.
  • 10. 10. - JAT-ov avion Convair CV-340-58 udario u brdo kod Beča - 7 mrtvih od 29.
  • 11. 10. - Prikazana Oklahoma!, snimljena u Todd-AO 70mm sistemu.
  • oktobar - 5000 američkih vojnika premešteno iz Austrije u severnu Italiju[9].
  • oktobar - Proširena sednica Izvršnog komiteta CK SKJ: zauzeti stavovi o smanjenju opšteg obima investicija, o usklađiva­nju bazičnih i prerađivačkih grana, o ubrzanom razvoju poljopri­vrede, o podizanju ličnog i društvenog standarda, o stimulisanju produktivnosti i racionalnosti proizvodnje i o bržem razvoju ne­dovoljno razvijenih republika i regiona[8] (nova ekonomska politika, napuštanje stezanja kaiša).
  • oktobar - Little Richard izdao pesmu Tutti Frutti.
  • 18. 10. - Počela proizvodnja Zastave 750, popularnog "Fiće" (do 1985).
  • 20. 10. - Otvoren Muzej Nikole Tesle u Beogradu.
  • 23. 10. - Stanovnici Protektorata Saarland na referendumu odbacuju predlog nezavisnosti pod nadzorom Zapadnoevropske unije (vratiće se Nemačkoj 1957).
  • 23. 10. - Ngo Dinh Diem, ambiciozni premijer Države Vijetnam, nameštenim referendumom zbacuje bivšeg cara Bao Dai-a - tri dana kasnije proglašava se predsednikom nove Republike Vijetnam (južni).
  • 26. 10. - Dan nakon odlaska poslednjeg stranog vojnika, Austrija donosi Deklaraciju neutralnosti.
  • 29. 10. - U eksploziji sovjetskog bojnog broda "Novorosijsk" u zalivu Sevastopolj gine 608 mornara.
  • jesen - Katastrofalne poplave u severnoj Indiji, 1.700 mrtvih i milioni bez doma.

Novembar/StudeniUredi

  • 1. 11. - Savetodavna grupa vojne pomoći (MAAG) Indokina postaje MAAG Vijetnam - zvanični početak vijetnamskog konflikta za američku vladu.
  • 1. 11. - Tempirana bomba raznela putnički avion Let United Airlines 629 iznad Kolorada - poginule 44 osobe, za šta je osuđen i pogubljen Jack Gilbert Graham koji je na meti imao životno osiguranje svoje majke.
  • ca. 1. 11. - Oslobođen biskup Petar Čule.
  • 2/3. 11. - Operacija Vulkan: Izraelci uništili egipatske položaje u spornom području oko Nitzane u zapadnom Negevu, poginuo 81 Egipćanin, 55 zarobljeno.
  • 5. 11. - Počela sa radom hidrocentrala "Vlasina".
  • 5. 11. - U SAD stavljena van zakona rasna segregacija na vozovima i autobusima u međudržavnom saobraćaju.
  • 6. 11. - Državni sekretar SAD John Foster Dulles u posjeti Titu na Brijunima.
  • 10. 11. - New York Times prenosi da je Grčka "na ivici" da napusti NATO zbog turskog stava u vezi Kipra i da bi ušla u bilateralni sporazum sa FNRJ.
  • 12. 11. - Faktički nastanak Bundeswehra ("Savezna odbrana"), oružanih snaga Zapadne Nemačke: prvi 101 dobrovoljac je položio zakletvu u Bonnu.
 
Lenjingradski metro, stanica Avtovo
  • 15. 11. - Otvoren Lenjingradski metro, jedan od najdubljih na svetu.
  • 15. 11. - Spajanjem dve partije u Japanu nastaje desničarska Liberalna demokratska partija - na vlasti su stalno do 1993, zatim 1994-2009. i od 2012.
  • 20. 11. - TV debi Bo Diddley-a u šouu Ed Sullivan-a.
  • 21. 11. - Elvis Presley potpisao za RCA Victor - trenutno je regionalna zvezda, od Tenesija do Teksasa.
  • 22. 11. - Sovjeti detonirali svoju prvu hidrogensku bombu u megatonskom opsegu, RDS-37.
  • 23. 11. - Kokosovi otoci prelaze iz jurisdikcije britanske Kolonije Singapur u Australiju.
  • 26. 11. - Pošto je EOKA 18-tog pokrenula kampanju "Napred u pobedu", na britanskom Kipru proglašeno vanredno stanje: represivne mere samo povećavaju podršku za EOKA.

Decembar/ProsinacUredi

 
Hapšenje Rose Parks

Kroz godinuUredi

 
Spomenik otpora i stradanja u Kraljevu

1955. u temamaUredi

RođenjaUredi

Januar/SiječanjUredi

Februar/VeljačaUredi

Mart/OžujakUredi

April/TravanjUredi

Maj/SvibanjUredi

Jun/Juni/LipanjUredi

Jul/Juli/SrpanjUredi

Avgust/August/KolovozUredi

Septembar/RujanUredi

Oktobar/ListopadUredi

Novembar/StudeniUredi

Decembar/StudeniUredi

SmrtiUredi

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1955.

Januar/Siječanj – Mart/OžujakUredi

April/Travanj – Jun/LipanjUredi

Jul/Srpanj – Septembar/RujanUredi

Oktobar/Listopad – Decembar/ProsinacUredi

Nobelova nagrada za 1955. godinuUredi

ReferenceUredi

  1. "Red China and Yugoslavia", 23 November 1962. HU OSA 300-8-3-1050
  2. Istorijat VBA. vba.mod.gov.rs
  3. Bajec, Dolničar, 1981, str. 167
  4. Trogrlić, Stipan. Sudski proces bogoslovima Visoke teološke škole u Rijeci 1955. godine. hrcak.srce.hr
  5. Bajec, Dolničar, 1981, str. 170
  6. 2. Pulski filmski festival. arhiv.pulafilmfestival.hr
  7. "The End of the Golden Age and the Rise of Television · Golden Age of Radio in the US · DPLA Omeka". https://dp.la/exhibitions/exhibits/show/radio-golden-age/radio-tv. Pristupljeno September 12, 2016. 
  8. 8,0 8,1 Bajec, Dolničar, 1981, str. 166
  9. 9,0 9,1 Collier's Year Book za 1955. (Microsoft Encarta 2004)
  10. Bajec, Dolničar, 1981, str. 176

Literatura/Spoljne vezeUredi