< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | >
<< | < | 1951. | 1952. | 1953. | 1954. | 1955. | 1956. | 1957. | 1958. | 1959. | > | >>


Godina 1955 (MCMLV) bila je redovna godina koja počinje u subotu (link pokazuje kalendar) po gregorijanskom kalendaru.

1955 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1955
MCMLV
Ab urbe condita 2708
Islamski 1374 – 1375
Iranski 1333 – 1334
Hebrejski 5715 – 5716
Bizantski 7463 – 7464
Koptski 1671 – 1672
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2010 – 2011
 - Shaka Samvat 1877 – 1878
 - Kali Yuga 5056 – 5057
Kineski
 - Kontinualno 4591 – 4592
 - 60 godina Yin Drvo Koza
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11955
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era


DogađajiUredi

Januar/SiječanjUredi

  • 2. 1. - José Antonio Remón Cantera, predsednik Paname, ubijen na trkalištu u glavnom gradu.
  • 6. 1. - Tito raskošno dočekan u Burmi (lider U Nu); 18-tog izvešteno da će jedna burmanska brigada biti opremljena u zamenu za pirinač.
  • 6. 1. - Trgovački sporazum FNRJ i SSSR, prvi redovni od 1948. (NYT)
  • 7. 1. - FNRJ će dobiti grant od 38,1 miliona dolara od SAD, uključujući pšenice za 28,1 milion. U poseti je američki gen. Cook, koji hvali čvrstinu vojnika i staranje o oružju. (NYT)
  • 10. 1. - Objavljena uspostava diplomatskih odnosa FNR Jugoslavije i NR Kine, ambasadori razmenjeni na proleće.[1]
  • 13. 1. - Departman trgovine SAD uvodi ograničenja na izvoz u FNRJ, radi sprečavanja prenosa u sovjetski blok. (NYT)
  • 20. 1. - Prva kriza u Tajvanskom moreuzu: Kineska komunistička Narodno-oslobodilačka armija uzela ostrva Yijiangshan od Republike Kine (Tajvan), borbe se nastavljaju oko drugih ostrva u moreuzu.
  • 24. 1. - Milovan Đilas osuđen na 18 meseci zatvora, uslovno na tri godine, zbog članka u Njujork Tajmsu u kome je kritikovao političko stanje u Jugoslaviji i istakao potrebu postojanja opozicione partije kao činioca demokratizacije; osuđen i Vladimir Dedijer, na šest meseci uslovno.
  • 24. 1. - U njujorškom MoMA otvorena izložba fotografija The Family of Man, zatim će osam godina putovati svetom (u Beogradu '57, Zagrebu '58).
  • 25. 1. - Prezidijum Vrhovnog Sovjeta SSSR formalno objavljuje kraj rata sa Nemačkom.
  • 28. 1. - Formosanska rezolucija: Kongres SAD odobrio predsedniku Eisenhoweru upotrebu sile za odbranu Tajvana.
  • 29. 1. - Prikazan francuski film Les Diaboliques.
  • 29. 1. - Italijanski vojnik ranjen na jugoslovenskoj granici - izraženo žaljenje.

Februar/VeljačaUredi

  • 6. 2. - Predsjednik Sabora Vladimir Bakarić potvrđuje da se odustalo od kolektivizacije. (NYT)
  • 7. 2. - SAD, VB i Francuska se složile dati još 89 miliona dolara FNRJ. (NYT)
  • 8. 2. - Nikolaj Bulganjin je novi premijer SSSR (do 1958), nakon što je Georgij Maljenkov prinuđen na povlačenje. Novi ministar odbrane je Georgij Žukov (do 1957).
  • 9. 2. - Apartheid: prisilno raseljavanje 60.000 stanovnika Sophiatowna, predgrađa Johannesburga.
  • 10. 2. - Američka Sedma flota pomaže evakuaciju kineske nacionalističke armije sa ostrva Dachen. Dan ranije oboren je jedan američki Skyraider.
  • 11. 2. - Predsednik Tito pristao u riječkoj luci na povratku sa azijske turneje.
  • 12. 2. - Američki predsednik Eisenhower poslao prve savetnike u Južni Vijetnam.
  • 12. 2. - U Kazaškoj SSR osnovan Naučno-istraživački ispitni poligon br. 5 kod Bajkonura, zapravo Tjuratama, za ispitivanje raketne tehnike.
  • februar - Završena prva faza izgradnje HE Jablanica, početak proizvodnje el. energije.
  • februar - Sastanak Stalnog saveta Balkanskog pakta (Jugoslavija, Grčka, Turska).
  • 17. 2. - Na Bjelašnici južni orkanski vetar od 200 km/h (skoro 56 m/s).
  • 23. 2. - Edgar Faure na čelu francuske vlade, nakon Pierre Mendès Francea (do 1956).
  • 24. 2. - Hladni rat: Formiran "Bagdadski pakt" (METO, zatim CENTO - Organizacija Bliskoistočnog, odn. Centralnog ugovora) koji povezuje Iran, Irak, Pakistan, Tursku i Veliku Britaniju (mala efektivnost, formalno raspušten 1979).
  • 25. 2. - FNRJ dobila status posmatrača u Organizaciji evropske ekonomske saradnje.
  • 25. 2. - Tajvanci (Republika Kina) napuštaju ostrva Tačen tokom Prve krize u Tajvanskom moreuzu.
  • 28. 2. - Operacija Crna strela: izraelska akcija u Pojasu Gaze pod egipatskom kontrolom kao odmazda za napade palestinskih fedajina uz egipatsku pomoć - poginulo 38 egipatskih vojnika i osam izraelskih. Naser nakon ovoga zatvara Akapski zaliv za izraelski saobraćaj.
  • 28. 2. - Sastanak ino. ministara Balkanskog pakta u Ankari, planiraju konsultativnu skupštinu, ekonomsku konferenciju, institut balkanskih studija.

Mart/OžujakUredi

  • 2. 3. - Kambodžanski kralj Norodom Sihanouk iznenada abdicira u korist oca Suramarita kako bi direktno učestvovao u politici (premijer u šest navrata do 1962, šef države 1960-70 i 1993, predsednik prezidijuma 1975-76, ponovo kralj 1993-2004).
  • 13. 3. - Umro kralj Nepala Tribhuvan, nasleđuje ga Mahendra (do 1972).
  • 17. 3. - Rišarovi neredi: frankokanađani protestuju u Montrealu zbog suspenzije igrača hokeja.
  • 17. 3. - U FNRJ se vraćaju norme, kako bi se podigla produktivnost. (NYT)
  • 19. 3. - Osnovana Savezna komisija za nuklearnu energiju, na čelu sa potpredsednikom Rankovićem.
  • 20. 3. - Premijera filma Blackboard Jungle koji popularizuje pesmu Rock Around the Clock. Praćen je burnim reakcijama tinejdžera.
  • 23. 3. - Kontraobaveštajna služba JNA preimenovana u Organe bezbednosti: Uprava bezbednosta i organi bezbednosti u formacijskom sastavu komandi jedinica i ustanova Vojske i Državnog sekretarijata za narodnu odbranu[2].
  • 29. 3. - Henry Moore stigao u Beograd, na otvaranje svoje izložbe u Paviljonu "Cvijeta Zuzorić".
  • 30. 3. - 27. dodjela Oscara: najbolji film je On the Waterfront, ukupno osam nagrada od 12 nominacija.
  • 31. 3. - Najavljena obnova avionske linije Beograd - Rim.

April/TravanjUredi

  • 1. 4. - EOKA (Narodna organizacija kiparskih boraca) započinje borbu protiv britanske vlasti na Kipru (do 1959).
  • 1. 4. - Lufthansa počinje letjeti.
  • 3. 4. - Voz pao u provaliju u Gvadalahari, Meksiko, 300 mrtvih.

Maj/SvibanjUredi

  • 1. 5. - Na prvomajskoj paradi u Beogradu se pojavio i "Fića"[3] (proizvodnja od sledećeg oktobra).
  • 1. 5. - Datum izdanja novih novčanica od 100, 500, 1.000 i 5.000 dinara (u opticaju pred kraj godine).
 
Spomenik oslobođenja u Rijeci
  • 3. 5. - Bitka za Sajgon: vijetnamska vojska, lojalna premijeru Ngo Dinh Diemu je razbila kriminalnu vojsku Bình Xuyên generala Lê Văn Viễna, kojeg je podržavao i car Bảo Đại.
  • 4 - 9. 5. - Poseta turskog premijer Menderesa Jugoslaviji.
  • 5. 5. -   Stupile na snagu Bonsko-pariske konvencije, kojima je okončana saveznička okupacija Zapadne Nemačke i uglavnom obnovljena suverenost. Ova godina je vrhunac Wirtschaftswundera, BNP raste 11,5%.
  • 5. 5. - Turski premijer Menderes u poseti Jugoslaviji, potpisuju se trgovački sporazumi.
  • 9. 5. - Zapadna Nemačka postaje članica NATO.
  • 9. 5. - Žabac Kermit se prvi put pojavljuje u seriji Sam and Friends kao gušteroliko stvorenje.
  • 11. 5. - Sudar dva japanska feribota u Unutarnjem moru, stradalo je 168 ljudi, uglavnom učenika na izletu.
  • 14. 5. -   Hladni rat: Potpisan Varšavski pakt, ugovor o uzajamnoj odbrani SSSR-a i satelita.
  • 15. 5. -   Potpisan Austrijski državni ugovor, kojim je obnovljena nezavisnost te zemlje (stupio na snagu 27. 7.); članom 7 Austrija se obavezala da će poštovati prava slovenačke i hrvatske manjine ali to nije do kraja ispoštovano.
  • 16. 5. - U Rijeci osuđena petorica katoličkih bogoslova, zatvaraju se Visoka teološka škola i klasična gimnazija.[4]
  • 24. 5. - Miroslav Krleža predao predsedniku Titu prvi primerak prvog toma Enciklopedije Jugoslavije.
  • 26. 5. - Hruščov sa delegacijom stigao u posetu Jugoslaviji - prva poseta posle 1948. i kampanje Informbiroa. Izražava žaljenje zbog onoga što se dogodilo, što prebacuje Beriji i Abakumovu i dr., kao i "prezrenim agentima imperijalizma, koji su se na prevaru uvukli u redove naše partije"[5].
  • 26. 5. - Autotrkač Alberto Ascari poginuo na probi u Monzi.
  • 26. 5. - Izbori u UK: konzervativci povećali većinu, poslednji put su odneli većinu mandata iz Škotske. Sinn Féin je prvi put od 1918. uzeo dva mandata u Severnoj Irskoj.
  • 30. 5. - Bill Vukovich poginuo na Indianapolisu 500.
  • 31. 5. - Pomoćni brod JRM potonuo u Senjskom kanalu uslijed bure, 26 se utopilo.

Jun/Juni/LipanjUredi

  • 1. 6. - Premijera The Seven Year Itch.
  • 1. 6. - Radio Beograd počinje s emitovanjem programa "Dobro jutro, deco".
  • 2. 6. - Tito i Hruščov potpisuju Beogradsku deklaraciju - odbacivanje monolitizma u međunarodnom komunističkom pokretu (normalizovanje državnih odnosa Jugoslavije i SSSR, narušeni 1948).
  • 6. 6. - Zakon o narodnoj odbrani: razrađeni organizacija i delovanje civilne zaštite.
  • jun - Guverner francuskog Alžira Jacques Soustelle podnosi plan reformi koje bi pomogle integraciju muslimana u francuski sistem.
  • jun - Burmanski premijer U Nu posetio FNRJ.
  • 11. 6. - Katastrofa na 24 sata Le Mansa - sudar vozila izaziva smrt 83 gledatelja. Mercedes-Benz se nakon ovoga povlači iz moto-sporta (do 1987).
  • 16. 6. - Argentinsko vazduhoplovstvo, u sklopu neuspelog puča, bombardovalo miting podrške predsedniku Peronu na Plaza de Mayo, dan nakon što ga je papa Pio XII ekskomunicirao - poginulo 364 ljudi.
  • 22. 6. - Proglašen Opšti zakon o uređenju opština i srezova - nova teritorijalna podela opština i srezova/kotara - uveden komunalni sistem u kome je uvećana opština osnovna društveno-ekonomska zajednica i političko-teritorijalna jedinica (u FNRJ sada ima 1479 opština u 107 srezova, što će do 1963 biti smanjeno na 581 odn. 40).
  • 22. 6. - Premijera Diznijevog animiranog filma Lady and the Tramp.
  • 25. 6. - Posvećena Le Corbusierova kapela Notre-Dame du Haut u Ronchampu.
  • 26. 6. - Tzv. Kongres naroda u Južnoj Africi, sastavljena Povelja slobode.
  • 27. 6. - Zajednički kominike FNRJ, SAD, Velike Britanije i Francuske u Beogradu - reafirmacija nezavisnosti Jugoslavije.
  • 30. 6. - Indijski premijer Nehru stigao u posetu Jugoslaviji.

Jul/Juli/SrpanjUredi

 
Zamak uspavane lepotice u Disneylandu
  • 26. 7. - Prva sinhronizacija HE Zvornik, snage 96 MW, prve na Drini.
  • 26. 7. - Hruščov izlaže u Istočnom Berlinu Teoriju dve države.
  • 26. 7. - Prikazan film The Night of the Hunter.
  • 27. 7. - Titov govor u Karlovcu nagoveštava novi ekonomski kurs, kako bi generacija koja nosi teret izgradnje socijalizma osetila i rezultate napora; najavio politiku usklađenijeg investiranja i ukazao na potrebu da se u razvojnoj politici poštuje načelo "protezanja prema guberu"[8] (takođe napada "srpske šoviniste" koji su pokušali proturiti tezu o Stambolićevom padu (navodno se on i Kardelj sukobili oko finansiranja industrije). U gradu je otkriven Spomenik palim borcima (devastiran '90-tih).
  • 27. 7. - El Al let 402 (Beč - Istanbul - Tel Aviv) oboren iznad Bugarske, poginulo svih 58 putnika i članova posade.
  • leto - U Južnom Vijetnamu započeta kampanja "Denunciraj komunistu" - procenjuje se da je za dve godine ubijeno 12.000 neistomišljenika Ngo Dinh Diema.

Avgust/August/KolovozUredi

  • 1. 8. - ORF počinje TV program u Austriji.
  • 6. 8. -   Francuske južne i antarktičke teritorije.
  • 18. 8. - Na jugu Anglo-egipatskog Sudana počinje Prvi sudanski građanski rat - do 1972. strada bar pola miliona ljudi, da bi se rat nastavio 1983-2005.
  • 19. 8. - Uragan Diane izaziva blizu 200 smrti na severoistoku SAD i veliku materijalnu štetu.
  • 20. 8. - Alžirski rat za nezavisnost: Bitka za Philippeville je označena obostranim masakrima i kasnijim masovnim represalijama protiv muslimana, što vodi njihovoj radikalizaciji.
  • 20. 8. - U Udinama potpisan talijansko-jugoslavenski sporazum o kretanju ljudi i robe.
  • 22. 8. - FNRJ traži pomoć od SAD, VB i Francuske za 100 od 400 miliona dolara dugova. (NYT)
  • 27. 8. - U Londonu izašlo prvo izdanje Guinnessove knjige rekorda.
  • 28. 8. - Crni tinejdžer Emmett Till brutalno ubijen u mestu Money, Mississippi.
  • 31. 8. - Operacija Elkayam: pošto Egipat i dalje podržava fedajine koji napadaju izraelska naselja, izraelski padobranci napali egipatske instalacije u Khan Yunisu, poginula 72 Egipćanina.

Septembar/RujanUredi

  • 3. 9. - Ekonomski sporazum SSSR i FNRJ - 84 miliona dolara kredita za dve fabrike, kao i pomoć za nuklearnu energiju.
  • 6. 9. - U Turskoj je došlo do antigrčkih izgreda ("Istanbulski pogrom" ili Septemvriana), izazvanih lažnom vešću da je bačena bomba na turski konzulat u Solunu (Ataturkovu rodnu kuću). Prekinuta je i konferencija o Kipru u Londonu.
  • 6. 9. - Grčki kralj Pavle sa kraljicom u poseti Beogradu (prva poseta nekog monarha Jugoslaviji od rata).
  • 8. 9. - Malajski ustanak: vlade Malaje i Singapura nude uslovnu amnestiju komunistima, ali retki je prihvataju.
  • 8. 9. - Kancelar Adenauer odlazi u posetu Moskvi - pitanja su preostalih 10.000 ratnih zarobljenika i 20.000 civila u SSSR i diplomatski odnosi, o čemu su postignuti sporazumi.
  • 10. 9. - Radio serija Gunsmoke stiže na televiziju: 635 epizoda do 1975. Istog meseca počinju i The Life and Legend of Wyatt Earp (prva western serija za odrasle) i Cheyenne (prva jednočasovna dramska serija).
  • 10. 9. - SAD odobravaju 5 miliona za novi most u Beogradu.
  • 14. 9. - Formirana Vojna policija JNA.
  • 15. 9. - U Parizu izdat Nabokovljev roman "Lolita".
  • septembar - Prvi sovjetski turisti odlaze u inostranstvo, u Švedsku.

Oktobar/ListopadUredi

  • 1. 10. - Provincija Xinjiang postaje autonomni region NR Kine.
  • 2. 10. - Počinje Alfred Hitchcock Presents - 361 epizoda do 1965.
  • 4. 10. - Umro grčki premijer maršal/stratarhis Aleksandros Papagos, kralj Pavle za novog premijera imenuje ministra za javne radove Konstantinosa Karamanlisa (s dve pauze do 1963, 1974-80 i predsednik 1980-85. i 1990-95).
  • 5. 10. - Na pariskom sajmu automobila predstavljen Citroën DS 19, "ajkula".
  • 7. 10. - Beat generacija: Allen Ginsberg prvi put čita Howl u San Franciscu.
  • 10. 10. - JAT-ov avion Convair CV-340-58 udario u brdo kod Beča - 7 mrtvih od 29.
  • 11. 10. - Prikazana Oklahoma!, snimljena u Todd-AO 70mm sistemu.
  • oktobar - 5000 američkih vojnika premešteno iz Austrije u severnu Italiju[9].
  • oktobar - Proširena sednica Izvršnog komiteta CK SKJ: zauzeti stavovi o smanjenju opšteg obima investicija, o usklađiva­nju bazičnih i prerađivačkih grana, o ubrzanom razvoju poljopri­vrede, o podizanju ličnog i društvenog standarda, o stimulisanju produktivnosti i racionalnosti proizvodnje i o bržem razvoju ne­dovoljno razvijenih republika i regiona[8] (nova ekonomska politika, napuštanje stezanja kaiša).
  • oktobar - Little Richard izdao pesmu Tutti Frutti.
  • 18. 10. - Počela proizvodnja Zastave 750, popularnog "Fiće" (do 18. nov. 1985).
  • 20. 10. - Otvoren Muzej Nikole Tesle u Beogradu.
  • 23. 10. - Stanovnici Protektorata Saarland na referendumu odbacuju predlog nezavisnosti pod nadzorom Zapadnoevropske unije (vratiće se Nemačkoj 1957).
  • 23. 10. - Ngo Dinh Diem, ambiciozni premijer Države Vijetnam, nameštenim referendumom zbacuje bivšeg cara Bao Dai-a - tri dana kasnije proglašava se predsednikom nove Republike Vijetnam (južni).
  • 26. 10. - Dan nakon odlaska poslednjeg stranog vojnika, Austrija donosi Deklaraciju neutralnosti.
  • 29. 10. - U eksploziji sovjetskog bojnog broda "Novorosijsk" u zalivu Sevastopolj gine 608 mornara.
  • jesen - Katastrofalne poplave u severnoj Indiji, 1.700 mrtvih i milioni bez doma.

Novembar/StudeniUredi

  • 1. 11. - Savetodavna grupa vojne pomoći (MAAG) Indokina postaje MAAG Vijetnam - zvanični početak vijetnamskog konflikta za američku vladu.
  • 1. 11. - Tempirana bomba raznela putnički avion Let United Airlines 629 iznad Kolorada - poginule 44 osobe, za šta je osuđen i pogubljen Jack Gilbert Graham koji je na meti imao životno osiguranje svoje majke.
  • ca. 1. 11. - Oslobođen biskup Petar Čule.
  • 2/3. 11. - Operacija Vulkan: Izraelci uništili egipatske položaje u spornom području oko Nitzane u zapadnom Negevu, poginuo 81 Egipćanin, 55 zarobljeno.
  • 5. 11. - Počela sa radom hidrocentrala "Vlasina".
  • 5. 11. - U SAD stavljena van zakona rasna segregacija na vozovima i autobusima u međudržavnom saobraćaju.
  • 6. 11. - Državni sekretar SAD John Foster Dulles u posjeti Titu na Brijunima.
  • 10. 11. - New York Times prenosi da je Grčka "na ivici" da napusti NATO zbog turskog stava u vezi Kipra i da bi ušla u bilateralni sporazum sa FNRJ.
  • 12. 11. - Faktički nastanak Bundeswehra ("Savezna odbrana"), oružanih snaga Zapadne Nemačke: prvi 101 dobrovoljac je položio zakletvu u Bonnu.
 
Lenjingradski metro, stanica Avtovo
  • 15. 11. - Otvoren Lenjingradski metro, jedan od najdubljih na svetu.
  • 15. 11. - Spajanjem dve partije u Japanu nastaje desničarska Liberalna demokratska partija - na vlasti su stalno do 1993, zatim 1994-2009. i od 2012.
  • 20. 11. - TV debi Bo Diddley-a u šouu Ed Sullivan-a.
  • 21. 11. - Elvis Presley potpisao za RCA Victor - trenutno je regionalna zvezda, od Tenesija do Teksasa.
  • 22. 11. - Sovjeti detonirali svoju prvu hidrogensku bombu u megatonskom opsegu, RDS-37.
  • 23. 11. - Kokosovi otoci prelaze iz jurisdikcije britanske Kolonije Singapur u Australiju.
  • 26. 11. - Pošto je EOKA 18-tog pokrenula kampanju "Napred u pobedu", na britanskom Kipru proglašeno vanredno stanje: represivne mere samo povećavaju podršku za EOKA.

Decembar/ProsinacUredi

 
Hapšenje Rose Parks

Kroz godinuUredi

1955. u temamaUredi

RođenjaUredi

Januar/SiječanjUredi

Februar/VeljačaUredi

Mart/OžujakUredi

April/TravanjUredi

Maj/SvibanjUredi

Jun/Juni/LipanjUredi

Jul/Juli/SrpanjUredi

Avgust/August/KolovozUredi

Septembar/RujanUredi

Oktobar/ListopadUredi

Novembar/StudeniUredi

Decembar/StudeniUredi

SmrtiUredi

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1955.

Januar/Siječanj – Mart/OžujakUredi

April/Travanj – Jun/LipanjUredi

Jul/Srpanj – Septembar/RujanUredi

Oktobar/Listopad – Decembar/ProsinacUredi

Nobelova nagrada za 1955. godinuUredi

ReferenceUredi

  1. "Red China and Yugoslavia", 23 November 1962. HU OSA 300-8-3-1050
  2. Istorijat VBA. vba.mod.gov.rs
  3. Bajec, Dolničar, 1981, str. 167
  4. Trogrlić, Stipan. Sudski proces bogoslovima Visoke teološke škole u Rijeci 1955. godine. hrcak.srce.hr
  5. Bajec, Dolničar, 1981, str. 170
  6. 2. Pulski filmski festival. arhiv.pulafilmfestival.hr
  7. "The End of the Golden Age and the Rise of Television · Golden Age of Radio in the US · DPLA Omeka". https://dp.la/exhibitions/exhibits/show/radio-golden-age/radio-tv. Pristupljeno September 12, 2016. 
  8. 8,0 8,1 Bajec, Dolničar, 1981, str. 166
  9. 9,0 9,1 Collier's Year Book za 1955. (Microsoft Encarta 2004)
  10. Bajec, Dolničar, 1981, str. 176

Literatura/Spoljne vezeUredi