1809

godina
(Preusmjereno sa 1809.)

Godina 1809 (MDCCCIX) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.

Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 18. vijek19. vijek20. vijek
Decenija: 1770-e  1780-e  1790-e  – 1800-e –  1810-e  1820-e  1830-e
Godine: 1806 1807 180818091810 1811 1812
1809. po kalendarima
Gregorijanski 1809. (MDCCCIX)
Ab urbe condita 2562.
Islamski 1223–1224.
Iranski 1187–1188.
Hebrejski 5569–5570.
Bizantski 7317–7318.
Koptski 1525–1526.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1864–1865.
Shaka Samvat 1731–1732.
Kali Yuga 4910–4911.
Kineski
Kontinualno 4445–4446.
60 godina Yin Zemlja Zmija
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11809.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era
1809:
123456789101112
RođenjaSmrti

DogađajiUredi

Januar/SiječanjUredi

Februar/VeljačaUredi

 
"Obrana samostana Engrazia u Saragossi 1809"
  • 20. 2. - Predaja Saragose: stradalo je 54.000 Španaca, vojnika i civila, i 10.000 Francuza, više od bolesti nego u borbama.
  • 24. 2. - Pomorska Bitka kod Les Sables-d'Olonne je britanska pobeda pored biskajske francuske obale.
  • 24. 2. - Britanci zauzeli Martinik (do 1816).
  • 25. 2. - Bitka kod Vallsa u Kataloniji je francuski uspeh.

Mart/OžujakUredi

  • 1. 3. - SAD: Zakon o embargu iz 1807. zamenjen Zakonom o ne-odnosima: ostaje embargo za trgovinu sa britanskim i francuskim lukama. Šteta za ekonomiju, mada podstiče industrijalizaciju.

April/TravanjUredi

 
"Pobjeda Andreasa Hofera na Bergiselu"
 
Ustanička Srbija sa privremenim proširenjima 1809

Maj/SvibanjUredi

  • 6. 5. - Francuzi započinju treću opsadu Girone u Kataloniji (do decembra), inspiracija za otpor u ostatku Španije.
  • 8. 5. - Bitka na Pijavi: franko-italijanska armija porazila austrijsku u Venetu, koja se povlači u Kranjsku i Korušku.
 
"Soultovo bjekstvo iz Porta"
  • 10. 5. - 12. 5. - Arthur Wellesley porazio sa anglo-portugalskom vojskom maršala Soulta kod Grija a zatim ga nakon druge bitka kod Porta izbacio iz tog grada - Francuzi beže iz Portugala.
  • 13. 5. - Rat Pete koalicije: Francuzi u Beču.
  • 13. 5. - Bitka kod Wörgla: franko-bavarske snage maršala Lefebvra porazile Austrijance, ulazi u Insbruk 20-tog.
  • 14 - 27. 5. - Austro-poljski rat: poljske snage zauzimaju Lublin (14.), Sandomierz (18.), Zamość (20.), Lavov (27.).
  • 15. 5. - Austrijanci nanose gubitke Francuzima u napadu na selo Stara Straža kod Knina.
  • 15. 5. - Napoleon upućuje proklamaciju Mađarima, poziva ih na nezavisnost od Habsburga.
  • maj? - Bosanski Turci haraju oko Otočca i Ogulina. Dalmatinski otoci su u rukama pobunjenika, koji čekaju austrijsku vojsku[6].
  • maj - avgust - Francuzi napuštaju Kubu, stanovništvo New Orleansa se udvostručuje.
  • 15 - 18. 5. - Bitka kod Tarvisa (Predela): franko-italijanske snage zauzimaju ključne planinske prevoje prema Koruškoj.
  • 16. 5. - Marmont porazio Austrijance kod Pribudića (brdo Kita), zarobljen podmaršal Stojčević.
  • 17. 5. - Borba kod Gračaca, puk. Rebrović se povlači ka Gospiću.
 
Francuski departmani u Italiji (1811)
  • 17. 5. - Schönbrunnski dekret: Napoleon anektira Papinsku Državu: departmani Tibre (od 1810. Rome) i Trasimène (senatus consultum donesen sledećeg februara).
  • 18. 5. - Anglo-danski rat: Britanci zauzeli ostrvo Anholt u prolazu Kattegat (do 1814).
  • 21. 5. - Bitka kod Gospića: Marmont potisnuo Rebrovićeve snage.
    • Marmont nastavlja preko Senja, Rijeke i Ljubljane, da bi se sreo sa Napoleonom u Austriji, a u međuvremenu gen. baron Knežević zauzima Dalmaciju sjeverno od Neretve, osim Zadra i nekoliko utvrda.
 
Austrijski nadvojvoda Karlo nakon bitke kod Asperna.
 
"Junačka smrt vojvode Stevana Sinđelića"
  • 31. 5. (19. 5. po j.k.) - Vrhunac Bitke na Čegru, Stevan Sinđelić se digao u vazduh zajedno sa skladištem municije, braniocima i Turcima koji su upali u utvrđenje.
  • 31. 5. - Stralsundska bitka u Pomeraniji: poražene su snage Ferdinanda von Schilla koji je pokušao pokrenuti antifrancusku revoluciju u Nemačkoj - on je poginuo, jedanaestorica njegovih oficira su pogubljeni u septembru.
  • 31. 5. - Mauricijuska kampanja: Francuzi zarobili dva broda Istočnoindijske kompanije u Bengalskom zalivu.

Jun/Juni/LipanjUredi

 
"(Karađorđe) Osvojio od 1 [13] maja do 15 [27] juna Sjenicu, Novu Varoš, Novi Pazar, Prijepolje"
  • 1. 6. - Austrijanci napuštaju Varšavu.
  • 3. 6. - Marmont u Ljubljani.
  • 6. 6. - Stric zbačenog švedskog kralja Gustava Adolfa postaje kralj Karl XIII (do 1818, od 1814. i kralj Norveške), poslednji iz dinastije Holstein-Gottorp. Zemlja dobija novi ustav, kojim je uveden parlamentarni ombudsman.
 
"Karađorđe pobeđuje silnog Numan-pašu"

Jul/Juli/SrpanjUredi

 
Napoleon kod Wagrama

Avgust/August/KolovozUredi

  • avgust - Rusi lako prešli donji Dunav, zauzimaju Isaču i Tulču bez otpora (svi Turci su kod Srbije).
  • 4 - 18. 8. - Tirolski pobunjenici nanose velike gubitke francuskim, saksonskim i bavarskim snagama, maršal Lefebvre mora napustiti pokrajinu.
  • 10. 8. - Kreolska revolucija u Quitu, u Vicekraljevstvu Peru - ugušena dogodine.
  • 11. 8. - Bitka kod Almonacida: francuski uspeh blizu Toleda.
  • avgust - Turci izbili na Dunav kod Požarevca.
  • 16. 8. - Pruske reforme: osnovan univerzitet u Berlinu, nastava od oktobra 1810.
  • 21. 8. - Umro ruski feldmaršal Aleksandar Prozorovski, komandant u Vlaškoj, nasleđuje ga Petar Bagration. Njegova dejstva u Bugarskoj odvlače Turke iz Srbije, a Srbi se vraćaju u Deligrad.
  • 24. 8. - Ranjit Singh preuzima opkoljenu Kangru od Sansar Chanda, kako je ne bi zauzele Gurke.
  • 27/28. 8. - Noćas su iz Beograda pobegli ruski izaslanik Konstantin Rodofinikin, mitropolit Leontije i Petar Dobrnjac, ne smejući da dočekaju Karađorđa.[5]
  • 28. 8. - Osijek proglašen slobodnim i kraljevskim gradom.
  • 28. 8 (16. 8. po j.k.) - Srpski ustanici šalju pismo Napoleonu, želeći protektorat - ovaj može samo naložiti bukureškom vicekonzulu da održava tajne veze.[5] Apel je upućen i Austrijancima, ponuđeno im je zaposedanje gradova na Savi i Dunavu.

Septembar/RujanUredi

Oktobar/ListopadUredi

Novembar/StudeniUredi

 
Evropa nakon Mira u Schönbrunnu

Decembar/ProsinacUredi

Kroz godinuUredi

KarteUredi

RođenjaUredi

SmrtiUredi

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1809.

ReferenceUredi

  1. Соко у устанцима 1804-1815.. rastko.rs
  2. Creation of the Confederation of the Rhine, 12 July, 1806. napoleon.org
  3. Prvi pokušaj bosanskih krajišnika da vrate Cetingrad u sastav bosanskog vilajeta (26. april 1809-14. maj 1810)
  4. Istorija s.n. V-2, 282-3
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Ćorović. Istorija srpskog naroda - Rusko-srpski savez. rastko.rs
  6. french-rule-in-croatia--1806-1813, 242
  7. Милош Обреновић, књаз Сербији, или грађа за српску историју нашега времена. rastko.rs
  8. Podvizi Bokelja van Boke. rastko.rs
  9. Руси и Срби између Кладова и Сибира. rastko.rs
  10. Istorija s. n. V-1, 50
  11. 11,0 11,1 11,2 Alexander Mikaberidze (19 January 2005). Russian Officer Corps of the Revolutionary and Napoleonic Wars. Savas Beatie. str. 17–. ISBN 978-1-61121-002-6. https://books.google.com/books?id=j2BwBPz4QFQC&pg=PA17. 


Literatura
  • Istorija srpskog naroda, Peta knjiga, prvi tom, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa, SKZ Beograd 1981 (V-1)
  • Istorija srpskog naroda, Peta knjiga, drugi tom, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa, SKZ Beograd 1981 (V-2)