Kraljevina Ilirija za vrijeme Agrona (kasnije Teuta) i Kraljevina Dardanija pod Longarusom 230 god. pne.

Teuta je bila ilirska kraljica koja je vladala od 231. pne. do 228. pne.. Vladala je kraljevstvom Ilira kao regent umjesto svog maloljetnog posinka Pinesa nakon smrti njenog muža Agrona, koji je vladao u periodu od oko 250-231. godine pne, tokom kojeg je Ilirija bila na vrhuncu moći. Prije Teute bio je oženjen Triteutom koja mu je rodila Pinesa.

Teuta je vladala iz Skadra, dobro utvrđene ilirske prijestonice uz pomoć philoi (gr. prijatelj) - savjetnika bivšeg kralja. U to vrijeme kraljevstvo se prostiralo od rijeke Neretve na sjeveru do rijeke Aous (Vjosa, u Albaniji) na jugu.

Iliri su imali dobru flotu brzih i okretnih brodova te su je koristili za presretanje i pljačkanje brodova koji su plovili južnim Jadranom i Jonskim morem. [1] Posebno su bili ugroženi Grci jer je njihova ekonomija bila bazirana na trgovini morem. Treba imati u vidu da u antičko doba piratstvo nije bilo neuobičajeno, naprotiv, to je bila unosna aktivnost i time su se bavili svi, pa i moćni Rim. Međutim, ilirski pirati nisu pravili razliku između saveznika i neprijatelja pa su time nanijeli veliku štetu političkim odnosima Ilirije.

Invazija na EpirUredi

Glavni članak: Bitka kod Foinike

Teuta je pokušala proširiti kraljevstvo zauzimanjem preostalih grčkih kolonija i dijelova Epira. Tek što je preuzela kraljevsku vlast, dala je pojedinačna odobrenja brodovima za opštu pljački. Mornarica i vojska su 230. god. pne napale Elidu i Meseniju na Peloponezu. U povratku su se iskrcali u Epiru i osvojili Foiniku. Kopnena vojska, koju je pedvodio Skerdilaida je ušla u sjeverni Epir. Za vrijeme njihove okupacije ovog najvećeg trgovačkog grada u Epiru, izvjestan broj ilirskih brodova privatnih vlasnika oružano je napadao italijanske trgovce. Pošto je uslijedila opasnost od Dardanaca, Iliri su se morali povući. Vidjevši ilirsku snagu, Epirani su poslali izaslanstvo Teuti, prihvatajući obavezu o zajedničkoj borbi protiv Grka.[2]

Pregovori sa RimomUredi

 
Regentkinja Teuta naređuje svojoj gardi ubistvo rimskog izaslanika - Augustyn Mirys. Teutin odgovor rimskim izaslanicima: Kraljevima ne dopušta zakon da sprečavaju Ilire da se na privatan način obogate plodovima mora (Polibije)[3]

S druge strane, ni Teuta nije imala kontrolu nad svojim vazalima a vodila je izolacionističku politiku. Brojne molbe za pomoć su upućivane prema Rimu od strane ilirskih žrtava ali je Rimu trebalo dugo vremena da se odluči riješiti ovaj problem. Issa (Vis) je bio godinu dana pod opsadom a rimski trgovci gubili brodove. Nakon opsade Foinike, Rim je poslao izaslanstvo, braću Korunkami, da pregovaraju sa Teutom a jedan od njih je uvrijedio kraljicu koja je reagovala sa strašću i nerazumno (Polibije). Po njenom naređenju jedan od braće je ubijen prilikom povratka.[3]

Osvajanje KrfaUredi

Glavni članak: Bitka kod Paksosa

Bez obzira na propale pregovore sa Rimom, Teuta je 229. god. pne. naredila novi pomorski pohod prema jugu, čak veći nego oni predhodni. Većina brodova uputila se u napad na Krf (Korkiru). Neki su se iskrcali u Epidamn (Drač), sa skrivenim oružjem, pod izgovorom da se snabdiju vodom. Bili su odbijeni, pa su se pridružili glavnini u napadu na Krf. Korkirani su zatražili pomoć od Grka. Poslije pomorske bitke kod ostrva Paksos, Iliri su osvojili ostrvo, a zapovjednik garnizona postao je Demetrije Hvarski.

Prvi ilirski ratUredi

Glavni članak: Ilirski ratovi

Rimljani su 229. godine pne. sakupili su vojsku od 20.000 vojnika, 2000 konjanika i 200 ratnih brodova i po prvi put došli na Balkan. To je bio početak prvog rimsko-ilirskoga rata. [4] Prvo su napali Krf kojim je zapovijedao Demetrije Hvaranin (Demetriusa). Nije jasno da li se jednostavno predao ili je bio potkupljen i izdao Teutu. U svakom slučaju bio je bogato nagrađen od strane Rimljana koji su mu dali veliki dio Teutinih posjeda. Nakon Teutinog povlačenja Rim mu je dao zapovijed nad Ilirijom a zatim je oženio Triteutu i oduzeo tron Pineusu. Nakon Krfa, rimska vojska se iskrcala kod Apolonije i počela napredovati prema sjeveru, osvajajući grad za gradom. Uskoro je bio opkoljen i Skadar a Teuta se u međuvremenu sklonila u Rhizon (Risan).

U proljeće je poslala pregovarače u Rim i prihvatila poraz 227. godine pne. Morala je odstupiti s prijestolja i prihvatiti uvjete o miru koji su bili vrlo nepovoljni za ilirsku kraljevinu. Ipak, Rimljani su dopustili opstanak kraljevstva, ali ograničenog na malu teritoriju oko Skadra uz zabranu plovidbe naoružanih brodova južnije od Lissusa, nedaleko od Skadra.

ReferenceUredi

Vanjski linkoviUredi