1770

godina
(Preusmjereno sa 1770.)
Ovo je članak o godini 1770.

Godina 1770 (MDCCLXX) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.

Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1740-e  1750-e  1760-e  – 1770-e –  1780-e  1790-e  1800-e
Godine: 1767 1768 176917701771 1772 1773
Bostonski masakr.
1770. po kalendarima
Gregorijanski 1770. (MDCCLXX)
Ab urbe condita 2523.
Islamski 1183–1184.
Iranski 1148–1149.
Hebrejski 5530–5531.
Bizantski 7278–7279.
Koptski 1486–1487.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1825–1826.
Shaka Samvat 1692–1693.
Kali Yuga 4871–4872.
Kineski
Kontinualno 4406–4407.
60 godina Yang Metal Tigar
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11770.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

DogađajiUredi

  • 3 - 4. 1. - Bitka kod Fokošana u Moldaviji (u ruskoj vojsci su i srpske jedinice, kao i kod Braile 4- 5. 1 i Žurža 17-18. 1.[1]).
  • početkom godine - Bosanska vojska počinje odbijati polazak na rusko ratište, s opravdanjem da tri godine nije dobila platu - iz Carigrada stižu kese dukata.[2]
  • januar - Ruska kuga 1770-72: Ruske trupe u Focșanu u Moldaviji nailaze na kugu, koja će se proširiti Rusijom.
  • januar - Starovlaški knez Avram Rašković bosanski Josif Hadži-Lazić pišu grofu Rumjancevu da pruži pomoć srpskom narodu - jedno od pisama pravoslavnog stanovništva Osmanskog carstva.[3]
  • 28. 2. - Rusko-turski rat (1768 - 1774): Dolazak ruske pomorske ekspedicije pod grofom Orlovom pred obale Peloponeza potiče lokalno grčko stanovništvo da digne tzv. Orlovljev ustanak protiv turske vlasti.
  • 5. 3. - Bostonski pokolj, prilikom koga britanski vojnici ubijaju pet sjevernoameričkih kolonista koji su protestirali protiv britanskih poreza u kolonijama, a što predstavlja jednu od važnih eskalacija u sukobu koji će dovesti od Američke revolucije.
  • mart - Grof Rumjancov se obraća Srbima s pozivom na zajedničku borbu protiv Turaka. Ali narod je razoružan, prisutno je mnogo Turaka koji vrše represalije, a front je daleko.[4]
  • april - "Neka se zna kako 12. aprila 1770. godine Dunav potopi nemačku zemlju, Beograd i Karovlašku i bi veliki potop."[5] U Zagrebu je ove godine plavio Medveščak,[6] pominje se i Sava.
  • 27. 4. - Regulamentum privilegorium: Habsburški dvor izdaje Regulament, kojim je karlovačkom patrijarhu ukinuta svetovna vlast i propisani prihodi, uz pristanak sinoda je smanjen broj praznika - povreda povlastica izaziva veliko nezadovoljstvo u narodu.[7] Ovo je svojevrsno ukidanje privilegija u pravno-političkom smislu, jer se svode na verska pitanja.[8]
  • 29. 4. - Britanski istraživač James Cook se iskrcava na tlo današnje Australije na području kome daje ime Novi Južni Vels.
  • 5. 5. - Johann Friedrich Struensee, dvorski ljekar danskog kralja Christiana VII, koji je nekoliko mjeseci prije započeo ljubavnu vezu sa kraljicom Karolinom Matildom, imenovan kraljevskim savjetnikom.
  • 16. 5. - Austrijska princeza Marie Antoinette se udaje za francuskog prijestonasljednika Louisa.
  • 9. 6. - Falklandska kriza: Španske snage iz Buenos Airesa zauzimaju britansku bazu Port Egmont na Falklandima.
  • jun - Lexellov komet prošao pokraj Zemlje na udaljenosti od svega 2.200.000 km, što predstavlja najbliži susret planete sa jednim kometom u zapisanoj ljudskoj povijesti.
  • 7. 7. - Rusko-turski rat (1768 - 17074): Bitka kod Češme u kojoj ruska flota grofa Alekseja Orlova potpuno razbija tursku flotu u Egejskom moru.
  • 7. 7. - Rusko-turski rat (1768 - 1774): Bitka na Largi u kojoj ruske snage pod Pjotrom Rumjancevom uništavaju vojsku Krimskog Kanata.
  • 1. 8. - Rusko-turski rat (1768 - 1774) - Bitka kod Kahula: Ruska vojska Pjotra Rumjanceva potpuno razbija višestruko nadmoćnije turske snage u južnoj Moldaviji.
  • kolovoz - Šćepan Mali doživio neko sakaćenje.[9] Ove godine je glavarski zbog potvrdio guvernadursku titulu Jovanu Radonjiću.[10]
  • 15. 9. - Johann Friedrich Struensee, dvorski ljekar danskog kralja Christiana VII izvodi dvorski puč kojim je smijenjen dotadašnji glavni ministar grof Bernstorff, umjesto koga kao kraljev "tajni savjetnik" preuzima de facto vlast i pokreće niz dalekosežnih reformi u duhu Prosvjetiteljstva,
  • septembar - Jaka magnetska oluja izaziva crvenu auroru u istočnoj Aziji.
  • potkraj godine - Kraljica izdaje odluku o načinu oporezivanja u Hrvatskoj: ubuduće na ugarski način po "portama", koje se sastoje od četiri sesije, umjesto po "dimovima". Visina poreza po dimu je odjednom skočila sa 45 na 99 forinti i 6 krajcara, tj. isto kao u Ugarskoj. Poresko opterećenje Banske Hrvatske je 104.033 forinti. Sužena su prava Hrvatskog sabora glede proračuna.[11]

Kroz godinuUredi

  • U Kurzböckovoj štampariji u Beču počelo štampanje srpskih knjiga, prvenstveno školskih i crkvenih[12] - smanjuje se zavisnost od ruske knjige.[13]
  • Reforme u Habsburškoj monarhiji: uz praktičnu namjenu, povećanje stajaće vojske i državnih prihoda, počinju mjenjati karakter pod utjecajem fiziokratizma.[14][15]
  • Vino je glavni proizvod Hrvatske, kako kaže sabor, proizvodnja u provincijalu krajem stoljeća se cijeni na preko milijun vjedara, u novcu je vrijednija od žita (27 vjedara po jutru godišnje u civilnoj Hrvatskoj, duplo manje u Krajini; vjedro je blizu 57 lit.).[16]
  • Željezara u Brodu na Kupi.[17]
  • Srez Topusko je podvrgnut plaćanju 400 forinti poreza, nakon što su bili pošteđeni od 1741 - Srbi odbijaju plaćanje do 1773.[18]
  • U glavnim rječnim lukama na Savi postoje uređene navigacione kapetanije. Žito postaje glavni predmet trgovine u Karlovcu, nakon otvaranja trgovačkih putova rijekama i cestama.[19] Računa se da je platežna bilanca Slavonije negativna za milijun forinti godišnje - polovinu iznose plemići a ostalo grčki i cincarski trgovci.[20]
  • Neredi žena i dece u Sarajevu zbog oskudice, rasterani su toljagama.[21]
  • Rumunji, ranije pod karlovačkom mitropolijom, dobili svoju episkopiju.[22]
  • Mletački konzul u Solunu piše da oko 800 dezertera namjerava ući u grad kako bi pljačkali sa lokalnim elementima. Vrbovanje albanskih gorštaka se sveti Porti, jer ovi pustoše sela i gradove u Grčkoj i Makedoniji. Prespanski Memet-bej sa odredom od 500 Albanaca pljačka i pali u vodenskom kraju, nakon što se oglušio o poziv Porte da ode na ruski front. Albanac Kjor Ibrahim je sa svojom bandom napao ostrovsku kazu.[23]
  • Baltazar Adam Krčelić: "Povijest zagrebačke stolne crkve, prvi svezak, prvi dio" i "Prethodne napomene o kraljevstvima Dalmacije, Hrvatske i Slavonije".

RođenjaUredi

SmrtiUredi

ReferenceUredi

  1. Istorija s. n. IV-1, 249
  2. Istorija s. n. IV-1, 452
  3. Istorija s. n. IV-1, 352
  4. Istorija s. n. IV-1, 353
  5. Istorijat hidrologije u Srbiji. meteologos.rs
  6. Poplave rijeke Save. znanje.org
  7. Historija n. J. II, 1185-6
  8. Istorija s. n. IV-1, 262
  9. Historija n. J. II, 1274
  10. Istorija s. n. IV-1, 518
  11. Historija n. J. II, 1091-2
  12. Historija n. J. II, 1192
  13. Istorija s. n. IV-2, 91
  14. Historija n. J. II, 875-6
  15. Historija n. J. II, 945
  16. Historija n. J. II, 1073
  17. Historija n. J. II, 1080
  18. Istorija s. n. IV-1, 223
  19. Historija n. J. II, 1084-5
  20. Historija n. J. II, 1089
  21. Istorija s. n. IV-1, 449
  22. Historija n. J. II, 1163
  23. Historija n. J. II, 1306-7
Literatura
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)