1776

godina
(Preusmjereno sa stranice 1776.)
Ovo je članak o godini 1776.

Godina 1776 (MDCCLXXVI) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.

Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1740-e  1750-e  1760-e  – 1770-e –  1780-e  1790-e  1800-e
Godine: 1773 1774 177517761777 1778 1779
Drugi kontinentalni kongres prilikom proglašavanja nezavisnosti SAD.
1776. po kalendarima
Gregorijanski 1776. (MDCCLXXVI)
Ab urbe condita 2529.
Islamski 1189–1190.
Iranski 1154–1155.
Hebrejski 5536–5537.
Bizantski 7284–7285.
Koptski 1492–1493.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1831–1832.
Shaka Samvat 1698–1699.
Kali Yuga 4877–4878.
Kineski
Kontinualno 4412–4413.
60 godina Yang Vatra Majmun
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11776.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era


Događaji

uredi

Januar/Siječanj

uredi

Februar/Veljača

uredi
 
Grbovnica Severinske županije

Mart/Ožujak

uredi
 
Gadsdenova zastava, usvojena krajem prošle godine, koriste je Esek Hopkins, komandant Kontinentalne mornarice i Kontinentalni marinci
 
Kontinentalne boje, prva zastava SAD (do 1777)
  • 2 - 3. 3. - Bitka pirinčanih brodova: džordžijske i južnokarolinske trupe su porazile britanske trupe i brodove koji su došli da kupe rižu za garnizon u Bostonu - ovim je uglavnom okončana britanska vlast u Džordžiji.
  • 3 - 4. 3. - Napad na Nassau: američka flota zauzima Fort Montagu blizu Nassaua na Bahamima da bi se snabdeli barutom - prva ambfibijska operacija SAD, sa Kontinentalnim marincima.
  • 4. 3. - Opsada Bostona: pat-pozicija je prekinuta kada su Amerikanci zauzeli Dorčesterske visove iznad grada, gde su postavili artiljeriju.
  • 9. 3. - U Londonu, škotski ekonomist Adam Smith objavljuje svoju znamenitu knjigu Bogatstvo naroda.
  • 12. 3. - Turgotovi edikti su registrovani putem lit de justice, ali suočen je s opštom opozicijom.
 
Wattova parna mašina (Britannica, 1797)
  • mart - James Watt, tj. firma Boulton and Watt počinje komercijalizaciju parne mašine: ovog proleća za rudnik u Tiptonu i železaru u Broseleyu i još jedan na leto u Stratfordu u Londonu. Precizne cilindre im pravi John Wilkinson svojom novom bor mašinom.
  • 17. 3. - Kraj opsade Bostona: mornarica je evakuisala britansku vojsku i mnoge lojaliste.
  • 28. 3. (17. 3. po j.k.) - Boljšoj teatar nastaje kada je carica dala dozvolu za osnivanje trupe.
  • 28. 3. - Ekspedicija Juana Bautiste de Anze i oca Pedra Fonta locirala mesto na kome će kasnije tokom godine biti osnovan San Francisco.

April/Travanj

uredi

Maj/Svibanj

uredi
  • 1. 5. - Adam Weishaupt osniva Iluminate u Bavarskoj (zabranjeni 1784).
  • 12. 5. - Francuski prvi ministar Turgot je prinuđen na ostavku - njegove reforme su nepopularne, protivi se mešanju u američki rat. Nasleđuje ga grof de Maurepas (do 1781).
  • 15. 5. - Peta Virdžinijska konvencija objavljuje kraj vlade kralja Georgea III, nalaže svojim delegatima u Kongresu da predlože nezavisnost.
  • maj - Kul-čauš Ali-aga odlazi iz Bosne, i "njegov naslednik nastavio je da bašama udara degeneke, da ih zatvara i smiče".[3] Janičari ove godine podstakli neke nerede u tuzlanskoj oblasti.[4]

Jun/Juni/Lipanj

uredi
  • 7. 6. - "Leejeva rezolucija": Richard Henry Lee iz Virdžinije predlaže u Kongresu Rezoluciju za nezavisnost - nezavisnost kolonija, formiranje stranih alijansi i priprema plana konfederacije. Glasanje se odlaže jer predstavnici nekih kolonija još nemaju ovlasti.
 
Komitet petorice na zabatu Džefersonovog spomenika
  • 11. 6. - Imenovan je Komitet petorice koji sastavlja američku Deklaraciju nezavisnosti, predatu Kongresu 28. juna.
  • 12. 6. - Kongres je imenovao komitet od 13 predstavnika kolonija za pripremu nacrta ustava novog saveza.
 
Presidio San Francisco 1817
  • 17. 6. - Španski kolonisti osnivaju Presidio San Francisco, misija San Francisco de Asís je osnovana sledećeg oktobra.
 
Moultriejeva zastava, istaknuta na Fort Sullivanu
  • 28. 6. - Bitka na Sullivanovom otoku: neuspješni britanski pokušaj osvajanja Charleston, South Carolina (osvojiće ga 1780).
  • 29. 6. - Bitka u Turtle Gut Inletu, pored New Jerseya: američka pomorska pobeda, koji su uspeli proturiti barut pored britanske blokade.
  • jun/jul - Britanska flota i veliki broj vojnika pod Howeom stižu do Staten Islanda i iskrcavaju se bez otpora - uvod u New Yoršku i New Jerseysku kampanju.
  • jun/jul - Počinju Čiroki-američki ratovi: Čirokiji napadaju granice američkih kolonija, kao i Prekoplanince u današnjem Tenesiju. Ovaj sukob traje s prekidima do 1794.

Jul/Juli/Srpanj

uredi

Avgust/August/Kolovoz

uredi
  • 1. 8. - Španjolsko Vicekraljevstvo Río de la Plata je izdvojeno iz Perua (faktički okončano 1811/14, formalno 1825). Glavni grad je Buenos Aires.
  • 2. 8. - Većina delegata Kongresa je danas potpisala Deklaraciju nezavisnosti.
  • 5. 8. - Caričinim/Kraljičinom reskriptom, briga za školstvo u Hrvatskoj i Slavoniji (districtus studiorum zagrabiensis) stavljena je u dužnost posebne školske komisije, vrhovni ravnatelj je Nikola Škrlec Lomnički. Ranija isusovačka akademija je pretvorena u Kraljevsku akademiju s fakultetima teološkim, filozofskim i pravnim.[8]
  • 9. 8. - Poveljom Marije Terezije, Rijeka je neposredno pridružena ugarskoj kraljevini kao Corpus separatum hungaricum, nakon čega je grad izdvojen iz sastava Austrijskog primorja. Riječki status postoji do 1848. kada Jelačićevi panduri okupiraju Rijeku.
  • 12. 8. - Washington je unapredio Thomasa Knowltona u potpukovnika i naredio mu da okupi jedinicu za izviđačke misije - Knowltonovi rendžeri se smatraju prvom obaveštajnom i prvom specijalnom jedinicom američke vojske.
 
Karta Manhattana iz 1781
  • 27. 8. - Bitka na Long Islandu je britanska pobeda koja im omogućava zauzimanje New Yorka - ovo je bila prva bitka u kojoj su u britanskoj vojsci bile hesenske pomoćne snage, pristigle ranije tokom meseca.
  • 31. 8. - Tadeusz Kościuszko se priključio Kontinentalnoj armiji - radi na fortifikacijama u Nju Džerziju, u oktobru je proizveden u inžinjerijskog pukovnika.

Septembar/Rujan

uredi
  • 6. 9. - Uragan pogađa zaliv Pointe-à-Pitre na Guadeloupei, stradalo je 6.000 ljudi. Prethodno je pogodio Antigvu i Martinik, stradala je većina brodova jednog franko-holandskog trgovačkog konvoja.
  • 7. 9. - Američki rat za nezavisnost: Ezra Lee bez uspjeha pokušava sa improviziranim podvodnim plovilom Turtle potopiti britanski linijski brod HMS Eagle, a što predstavlja prvi podmornički napad u historiji.
  • 9. 9. - Kontinentalni kongres odlučuje da će se Sjedinjene Kolonije zvati Sjedinjene Države.
  • 15. 9. - Američki rat za nezavisnost: Britanske trupe se iskrcavaju u Kip'sovom zaljevu na Manhattanu, zauzimaju New York, tada samo južni vrh otoka, ostaju do kraja rata 1783.
  • septembar - Američki kontranapad u ratu sa Čirokijima: državne milicije su uništile preko 50 varoši
  • 16. 9. - Bitka na Harlemskim visovima na gornjem Menhetnu je prvi Washingtonov ratni uspeh; ali poginuo je Thomas Knowlton.
  • 17. 9. - Španci osnovali presidio San Francisco, na ulasku u zaliv u Gornjoj Kaliforniji.
  • 20/21. 9. - Veliki požar u Njujorku, možda i četvrtina grada je uništena, mnoge ostale zgrade su opljačkane
  • 22. 9. - U Njujorku je obešen Nathan Hale zbog špijuniranja za Amerikance.
  • 24. 9. - Prva konjska trka St. Leger Stakes, najstarija od pet britanskih klasika.

Oktobar/Listopad

uredi
  • 7. 10. - Ruski prestolonaslednik Pavle, pet meseci nakon smrti prethodne supruge, ženi se po drugi put, Sofijom Dorotejom od Virtemberga, sada Marijom Fjodorovnom (vladarski par 1796-1801).
  • 11. 10. - Bitka kod otoka Valcour na jezeru Champlain: Britanci su potukli američke brodove gen. Arnolda, ali im je napredovanje usporeno.
  • 18. 10. - Bitka na Pell's Pointu u njujorškom Bronxu: britanska pobeda ali Washington je izbegao opkoljavanje.
  • 21. 10. - Washington se povlači s Menhetna, odlazi u White Plains.
  • 22. 10. - Jacques Necker je imenovan za direktora kraljevskog trezora, jer kao protestant ne može biti kontroler. Tokom prvog ministarstva, do 1781, pokušava namaći novac zajmovima i lutrijom umesto podizanjem poreza - ali dugovi rastu, pogotovu jer treba finansirati i američki rat.
  • 26. 10. - Benjamin Franklin je poslat u Pariz (do 1785).
  • 28. 10. - Pošto je poražen kod White Plainsa, Washington se povlači dalje na sever.

Novembar/Studeni

uredi
  • 2. 11. - Školski ustav za pravoslavne trivijalne male škole u provincijalnom delu Banata: treba osnovati narodne škole za srpsku i rumunsku decu u svim opštinama gde postoji pravoslavna crkva.[9] Škole su oduzete iz ruku sveštenika i pretvorene u državne ustanove.
    • Teodor Janković-Mirijevski: Ručnaja knjiga potrebnaja magistrom - prerađeno delo J. I. Felbigera, sadrži i moderna ćirilična slova za "ћ/ć" i "џ/dž". On radi na reformi u Banatu, za pet godina je upetostručen broj škola i učenika.[10]
  • 4. 11. - Počela nastava na Pravnom fakultetu u Zagrebu.
  • 16. 11. - Bitka za Fort Washington na severnom kraju Manhattana: Hesenci zarobljavaju garnizon od 3.000 Amerikanaca.
  • 16. 11. - "Prvi pozdrav": američki brik Andrew Doria je pozdravljen topovskim salvama na holandskom otoku Sint Eustatius na način kako dolikuje suverenoj državi, što bi značilo prvo priznanje SAD (otok je rijetko mjesto gdje Amerikanci mogu kupiti naoružanje i municiju).
  • 19. 11. - Bitka za Fort Lee: Britanci i Hesenci prelaze rijeku Hudson i invadiraju New Jersey, američke snage se evakuiraju sutradan.

Decembar/Prosinac

uredi
  • 5. 12. - Na koledžu William & Mary u Williamsburg, Virginia osnovano je najstarije počasno studentsko društvo u SAD, Phi Beta Kappa (ΦΒΚ), prvo sa grčkim slovima.
  • 13. 12. - Cook je imenovao Otoke princa Edwarda, između Afrike i, još neotkrivenog, Antarktika.
  • 18. 12. - Sjeverna Karolina je dobila prvi ustav.
  • 19. 12. - Thomas Paine je objavio prvi u nizu pamfleta "Američka kriza", kojima želi podstaći moral Amerikanaca ("Ovo su vremena koja iskušavaju ljudske duše: letnji vojnik i sunčani patriota će, u ovoj krizi, ustuknuti od službe svojoj zemlji; ali onaj koji je sada postojan, zaslužuje ljubav i zahvalnost čoveka i žene").
  • 25/26. 12. - George Washington vodi jednu kolonu vojske iz Pensilvanije u Nju Džerzi preko zaleđene reke Delaware.
 
"Washington prelazi Delaware" (Emanuel Leutze, 1851)

Kroz godinu

uredi

Rođenja

uredi

Smrti

uredi
Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1776.

Reference

uredi
  1. Historija n. J. II, 1095
  2. Povijest grada Rijeke (1775 - 1800 godina). formula1-dictionary.net
  3. Istorija s. n. IV-1, 452
  4. Istorija s. n. IV-1, 455
  5. Historija n. J. II, 1180
  6. Beaumarchais and his times: Sketches of French Society in the 18th ..., vol 3, p. 144 by Louis de Loménie
  7. MANASTIR SAVINA VELIKA CRKVA USPENJA BOGORODICE. rastko.rs
  8. Historija n. J. II, 1093
  9. Istorija s. n. IV-1, 268
  10. Srbi u Rumuniji od ranog srednjeg veka do današnjeg vremena. rastko.rs
  11. Historija n. J. II, 1194
  12. Istorija s. n. IV-2, 82
  13. Istorija s. n. IV-2, 91
  14. Historija n. J. II, 1245
  15. Istorija s. n. IV-1, 214
  16. XVIII vek: Doba prosvećenosti. rastko.rs
Literatura
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)