Ovo je članak o godini 1755.

Godina 1755 (MDCCLV) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po julijanskom kalendaru.

Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1720-e  1730-e  1740-e  – 1750-e –  1760-e  1770-e  1780-e
Godine: 1752 1753 175417551756 1757 1758
Lisabonski zemljotres.
1755 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1755
MDCCLV
Ab urbe condita 2508
Islamski 1168 – 1169
Iranski 1133 – 1134
Hebrejski 5515 – 5516
Bizantski 7263 – 7264
Koptski 1471 – 1472
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1810 – 1811
 - Shaka Samvat 1677 – 1678
 - Kali Yuga 4856 – 4857
Kineski
 - Kontinualno 4391 – 4392
 - 60 godina Yin Drvo Svinja
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11755
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

DogađajiUredi

Januar/Siječanj – Mart/OžujakUredi

  • siječanj, početkom - "Nov proplamsaj" bune u Virovitičkoj županiji, na Špišićevom bukovičkom vlastelinstvu (već krajem mjeseca kraljica Marija Terezija naređuje istragu zbog njegovih postupaka prema seljacima). Buna se širi i na druga vlastelinstva: virovitičko, našičko, orahovičko, voćinsko i podgoračko. Začeci bune u Požeškoj županiji su odmah ugušeni.[1][2]
  • ca. 20. 1. - Pobuna u Varaždinskom generalatu: neposredni povod je pokušaj vojnog zapovjedništva da silom utjera novac za nove uniforme ("zbog kojih Turci krajišnike 'kakti babe preštimavaju'").[3][4]
  • 25. 1. - Ruska carica Elizabeta osnovala Moskovski univerzitet.
  • 20. 2. - Deputacija pobunjenih krajišnika na čelu sa kap. Petrom Ljubojevićem ponijela pritužbe, "Poteščice", carici u Beč: da im se ne oduzimaju privilegije, različiti ekonomski zahtjevi,[5] i pravoslavci i katolici krajišnici traže da se unijati uklone iz Marče jer izazivaju "veliku konfuziju i neslogu".[6]
  • 24. 2. - Seljačka buna oko Križevaca, u Ravenu, (neposredno: porezni popis, javni radovi u očekivanju posjete Marije Terezije, od ranije povećane feudalne obveze).[7], pale prema Gradecu i Preseki, strah i metež u Zagrebu. U "poteščicama" traže priključenje Krajini.[8]
    • U vrijeme ravenske bune, digli su se i seljaci oko Velikog Otoka u Podravini i u Biškupcu kod Varaždina, što je ugušio varaždinski general Josip grof Drašković.[9]
  • 3. 3. - Podban Ivan Rauch krenuo iz Zagreba da dovrši smirivanje seljačke bune, što se pretvara u pljačkaški pohod a seljaci umiru u pretrpanim zagrebačkim zatvorima.[10]
  • 24. 3. - Carica/kraljica dekretom zabranjuje dalje progone pobunjenih seljaka u Hrvatskoj.

April/Travanj – Jun/LipanjUredi

  • april - Hadži Mehmed-paša šalje preteće pismo crnogorskom vladici Vasiliju, zbog izneveravanja prošlogodišnjeg sporazuma sa Savom o plaćanju harača - preti mu nabijanjem na kolac.[11]
  • 15. 4. - U Zagrebu počinje rad posebna komisija načelu sa međimurskim grofom Althanom - Marija Terezija je naredila istragu o nedavnoj buni - stvarni nosilac vlasti u Hrvatskoj do 5. rujna, vladarka koristi priliku da smekša vlastodršce koji se protive centralizaciji.[12] Slična komisija je upućena i u Viroviticu (grofovi Keglević i Serbeloni[13]).
    • Althan je povjerio B. A. Krčeliću izradu projekta administrativne reforme u Hrvatskoj, u skladu s centralističkim nastojanjima.[14]
  • travanj, krajem i kasnije - Grof Neipterg uhapsio Ljubojevića u Kanjiži. Komisija će osuditi 100 ljudi (62 katolika, 38 pravoslavaca). Ugušen je pokušaj bune u Lici. U selima su knezovi zamenjeni oficirom i podoficirom (kraj krajiške autonomije i značajnih krajiških buna).[15]
  • 16. 6. - Bitka za Fort Beauséjour: britanska pobeda je uvod u iseljenje frankofona iz Akadije u dan. Kanadi.

Jul/Srpanj – Septembar/RujanUredi

  • august - Britanci počinju zaplijene francuskih brodova.
  • 4. 9. - Kraljičinim mandatom su određene kazne za nasilja u buni, među kojima i osam smrtnih za seljake, ali je i podban oglobljen za opljačkanu imovinu seljaka.
  • 11. 9. - Kraljica potvrdila privremenu regulaciju urbarijalnih odnosa u Virovitičkoj županiji.[16] Privremeni urbar za Slavoniju i Srem povećava terete kmetovima, izaziva otpor Srba u Sremu.[13]
  • 30. 9. - Britanci obećavaju finansijsku pomoć Rusiji kako bi se postavilo 50.000 vojnika na livonsko-litvanskoj granici - ali Britanci kontaktiraju i sa Prusima, što je uvod u Diplomatsku revoluciju sledeće godine.

Oktobar/Listopad – Decembar/ProsinacUredi

  • jesen - Bosanski vezir dobija ferman s Porte da sukob s Crnom Gorom reši mirnim putem.
  • 1. 11. - Portugalski glavni grad Lisabon razoren u katastrofalnom potresu i tsunamijima nakon njega, u kojima je poginulo 60.000 - 90.000 stanovnika. Događaj ima velike posledice za evropsku misao.
  • 8. 11. - Kraljičinim mandatom uvedeno, umjesto pojedinačnih urbara, "privremeno uređenje urbarskih podavanja" u banskoj Hrvatskoj, kojim su zabranjeni najgori oblici vlastelinske samovolje (konačno uređenje 1773-80, reformama Josipa II.[17]).
    • Seljaci u Moslavini, koji su ranije imali drugačiji status (nepovezano s ravenskom bunom), ne priznaju ovo uređenje, neposlušnost traje do 1757.[18]
  • novembar - Pasquale Paoli, vođa Korzikanaca pobunjenih protiv đenoveške vlasti, ustav tzv. Korzikanske Republike, a koji se ponekad navodi kao prvi moderni pisani ustav u historiji Evrope i prvi dokument takve vrste temeljen na idealima Prosvjetiteljstva.

Kroz godinuUredi

  • Britanski kemičar Joseph Black u radu za Filozofsko društvo Edinburgha opisuje otkriće karbon dioksida.
  • U Hrvatskoj i Slavoniji ima 48 važnijih sajmova u 12 mjesta.[19]
  • U habsburškim zemljama se uvodi jako protekcionistička carinska politika - prevladava sve više manufakturni izvoz u Tursko carstvo.[20]
  • Banatski guverner grof Mersi donio poseban statut za vojne komunitete.[21]
  • Benedikt Stay Stojković u latinskom spjevu prikazao Newtonovu filozofiju.[22]
  • 1755-56 - "Grimanijev zakon": generalni providur Francesco Grimani regulira agrarno pitanje u sjevernim delovima Dalmacije, osvojenim od Turaka (slabo se primjenjuje).[23]
  • Mlečani blokiraju Crnu Goru zbog Vasilijeve agitacije, od kraja 1755. do kraja iduće godine inkvizitori tri puta ponavljali naređenje da bude otrovan.[24]
  • Raja u Beogradskom pašaluku se žali da je spahije iz osvete (zbog ranijih Portinih mera) "zlostavljaju i ... upropašćuju teškim globama". Ipak, već od kraja 1750-tih spahije i raja su suočeni s janičarskim nasiljem.[25] Ove godine u Beogradu se odigrala bitka, sa topovima, između dve grupe janičara.[26]
  • Nekoliko stotina janičara napalo begovski odžak na Glasincu, tako da na njih mora poći paša Kukavica.[27]
  • Pominje se srpska škola u Skradinu, učitelj je Hilandarac Jefrem Koreski.[28]

RođenjaUredi

SmrtiUredi

ReferenceUredi

  1. Historija n. J. II, 1066
  2. Istorija s. n. IV-1, 206
  3. Historija n. J. II, 1052-53
  4. Istorija s. n. IV-1, 220
  5. Historija n. J. II, 1053-54
  6. Historija n. J. II, 1049
  7. Historija n. J. II, 1058
  8. Historija n. J. II, 1060-61
  9. Historija n. J. II, 1063
  10. Historija n. J. II, 1062
  11. Istorija s. n. IV-1, 506
  12. Historija n. J. II, 1063-64
  13. 13,0 13,1 Istorija s. n. IV-1, 207
  14. Historija n. J. II, 1089
  15. Historija n. J. II, 1055
  16. Historija n. J. II, 1067
  17. Historija n. J. II, 1097
  18. Historija n. J. II, 1068
  19. Historija n. J. II, 1084
  20. Historija n. J. II, 1087
  21. Historija n. J. II, 1168
  22. Historija n. J. II, 1223
  23. Historija n. J. II, 1235
  24. Historija n. J. II, 1266
  25. Istorija s. n. IV-1, 317
  26. Istorija s. n. IV-1, 319
  27. Istorija s. n. IV-1, 445
  28. Istorija s. n. IV-2, 59
Literatura
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)

Vanjske povezniceUredi