Ovo je članak o godini 1750.

Godina 1750 (MDCCL) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru. U posljednje vrijeme se godina 1750. koristi kao okvirna razdjelnica, odnosno posljednja godina predindustrijskog i/li prva godina industrijskog doba.

Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1720-e  1730-e  1740-e  – 1750-e –  1760-e  1770-e  1780-e
Godine: 1747 1748 174917501751 1752 1753
Karta svijeta izrađena u Nizozemskoj 1750.
1750 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1750
MDCCL
Ab urbe condita 2503
Islamski 1163 – 1164
Iranski 1128 – 1129
Hebrejski 5510 – 5511
Bizantski 7258 – 7259
Koptski 1466 – 1467
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1805 – 1806
 - Shaka Samvat 1672 – 1673
 - Kali Yuga 4851 – 4852
Kineski
 - Kontinualno 4386 – 4387
 - 60 godina Yang Metal Konj
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11750
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

DogađajiUredi

  • 13. 1. - Sporazum u Madridu između španskog kralja Ferdinanda VI i portugalskog kralja Joaoa kojim su uvedene nove granice kolonijalnih posjeda dviju država u Južnoj Americi.
  • početkom god. - Regulacija Banske krajine: Marija Terezija određuje da se urede dvije pukovnije, kostajnička i glinska, zbog povećanih rashoda povišena dika (porez) - Hrvatski sabor prima "preko volje", a krajišnici su uznemireni, šalju poslanstvo na dvor koje je uhvaćeno i u Zagrebu bačeno u okove, dogodine otvorena buna.[1]
  • mart? - Vasilije Petrović je bio u Beogradu, patrijarh Atanasije II je hirotonisao za mitropolita crnogorskog, pored strica Save. U Crnu Goru se vraća iduće godine, preko Beča.[2] Atanasije II je slao Vasilija u karlovačku mitropoliju zbog milostinje i da vrati neke crkvene stvari koje je sa sobom poneo Arsenije IV.[3]
  • 25. 3. - Trojica ruskih oficira srpskog porekla došli u južnu Ugarsku u vrbovanje, pošto je razvojačenje šančeva svršena stvar - za sada nemaju uspeha.[4]
  • 7. 6. - Seid Abdulah-paša stigao u Sarajevo[5], u gradu dolazi do nereda nakon što je paša naredio da se zapali kuća Abdurahmana Muharemije, koji onda pokreće bunu u selima oko Tešnja.[6] Ove godine su zabranjene "pare dinaruše", one od "dobre rude" idu po dve jaspre, inače nipošto, što je velika šteta za mnoge, naročito siromašne.[5]
  • sredinom god. - Porta izdaje ferman kojim se zabranjuje vršenje pritiska na raju da ustupa svoje zemlje čitluk-sahibijama. Janičari su "prvi u grabljenju čitluka", od raje koja se pod pritiskom poreza predaje pod "zaštitu" ili beži u Austriju.[7]
  • 15. 8. - Dvor doneo odluku o potpunom razvojačenju Potiske i Pomoriške granice, uprkos žalbi graničara, kojima se ostavlja do Miholjdana 1751. da se odluče za vojnički ili civilni stalež (tj. preseljenje ili ostanak na mestu).[8]
  • 10. 9. - Sindiči inkvizitori u mletačkoj Dalmaciji izdali naredbu da srpski sveštenik može vršiti parohijsku službu tek posle ispita u kuriji biskupa.[9]
  • 1. 10. - Dekretom Marije Terezije date povlastice Glavnoj trgovačkoj kompaniji Trsta i Rijeke, uključujući dozvolu za osnivanje kompanije koja se imala baviti industrijom šećera - riječka rafinerija šećera.[10]
  • jesen-zima - Protestni zborovi i zahtevi protiv ukidanja Potisko-pomoriške granice (Bečej, Čurug, Nadlak i dr.), na plebiscitarnom izjašnjavanju većina je za militarski stalež.[11]
  • novembar - Zbor na Dalmatinskom Kosovu: Srbi Dalmacije i Boke kotorske biraju, bez mletačke dozvole, Simeona Končarevića za svog episkopa (hirotonisan 1751, proteran 1753).[9]
  • 21. 11. - U tibetanskoj prijestolnici Lhasi izbijaju neredi prilikom kojih su ubijeni kineski carski vojnici i kineski civili.

Kroz godinuUredi

  • Stanovništvo svijeta (suvremene procjene): 791,000.000
  • Talir Marije Terezije: monetarna reforma srebrnog novca, 24 nove forinte = 22 i 6/21 starih.[12] Do ovog vremena u Hrvatskoj su cirkulirali i dubrovački dinar, solide i "stari horvatski novac".[13]
  • Kraljica Marija Terezija obećala da će vratiti Hrvatskoj Rijeku sa Primorjem (ostvareno 1776).[14]
  • Posebni odbor počinje rad na stalnom urbaru u Virovitičkoj županiji.[15]
  • Počinje kampanja za unijaćenje pravoslavaca u Žumberku.
  • Mitropolit Pavle Nenadović osnovao klerikalni fond za izdržavanje škola prilozima crkvenih i narodnih krugova, radi i na osnivanju štamparije (knjige se štampaju u Rimniku u Maloj Vlaškoj)[16]
  • Proslavljen završetak radova na beogradskoj tvrđavi, da bi ubrzo bilo ustanovljeno da je "nezavršeno preko sto hiljada neimarskih aršina tvrde gradnje" - ponovo slede pozivi po Balkanu za doprinos.[17]

RođenjaUredi

SmrtiUredi

ReferenceUredi

  1. Historija n. J. II, 1039-40
  2. Historija n. J. II, 1264-5
  3. Istorija s. n. IV-1, 542
  4. Istorija s. n. IV-1, 240
  5. 5,0 5,1 Lašvanin, 233
  6. Historija n. J. II, 1328
  7. Istorija s. n. IV-1, 327
  8. Istorija s. n. IV-1, 198
  9. 9,0 9,1 Istorija s. n. IV-2, 51
  10. Upravna zgrada Rafinerije šećera. rijekaheritage.org
  11. Istorija s. n. IV-1, 237
  12. Historija n. J. II, 944
  13. Historija n. J. II, 1084
  14. Historija n. J. II, 1095
  15. Historija n. J. II, 1065
  16. Historija n. J. II, 1162-3
  17. Istorija s. n. IV-1, 320
Literatura
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), tom 2 (IV-2)
  • Nikola Lašvanin: Ljetopis, priredio dr fra Ignacije Gavran, Sarajevo, Zagreb 2003

Vanjske povezniceUredi