Ovo je članak o godini 1733.

Godina 1733 (MDCCXXXIII) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru.

Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1700-e  1710-e  1720-e  – 1730-e –  1740-e  1750-e  1760-e
Godine: 1730 1731 173217331734 1735 1736
August III, saksonski kralj čiji je izbor za kralja Poljske izazvao novi opće-evropski rat.
1733. po kalendarima
Gregorijanski 1733. (MDCCXXXIII)
Ab urbe condita 2486.
Islamski 1145–1146.
Iranski 1111–1112.
Hebrejski 5493–5494.
Bizantski 7241–7242.
Koptski 1449–1450.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1788–1789.
Shaka Samvat 1655–1656.
Kali Yuga 4834–4835.
Kineski
Kontinualno 4369–4370.
60 godina Yin Voda Vo(l)
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11733.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

DogađajiUredi

Januar/Siječanj – Mart/OžujakUredi

  • mart - Teodor Andrzej Potocki, nadbiskup Gnieznog i primas Poljske, pristaša Lesczynskog, saziva plemićku skupštinu u svrhu izbora kralja.
  • 12. 3. (j.k.?) - Carica Ana Ivanovna zove Srbe u Srpski husarski puk.[1]
  • 25. 3. - U Velikoj Britaniji stupa na snagu Zakon o sudskim procedurama - engleski jezik je obavezan u sudovima, umesto pravnog francuskog i latinskog.

April/Travanj – Jun/LipanjUredi

  • 6. 4. - Britanski premijer Robert Walpole je zbog velikog otpora prinuđen povući predlog Zakona o akcizi (trošarini), kojim bi bili opterećeni vino i duvan i koji bi omogućio carinicima da pretresaju privatne domove u potrazi za neoporezovanom robom (ovo će uticati na otpor Zakonu o taksenim markama 1765. u Americi).
  • april - Poljski konvokacioni Sejm zabranjuje kandidaturu stranaca za prestol - to isključuje sina prethodnog vladara, kao i portugalskog princa Manuela.
  • 1. 5. - U Pruskoj se uvodi kantonalni sistem: svaki regrutni okrug daje jednu regimentu, pruska vojska se udvostručava (ukinuto 1813).
  • 17. 5. - U Velikoj Britaniji potpisan Zakon o melasi, kojim se uvodi taksa na melasu uvezenu iz nebritanskih kolonija, pre svega francuskih karipskih u britanske američke kolonije - pretnja za industriju ruma u Novoj Engleskoj, ali ovi pribegavaju švercu.

Jul/Srpanj – Septembar/RujanUredi

  • 15. 7. - Uragan pogodio špansku flotu s blagom kod Florida Keysa, stradalo je 17 brodova.
  • 19. 7. - Osmansko-persijski rat: u Bici kod Samarre, osmanski general Topal Osman-paša je potukao Nadera, što vodi podizanju opsade Bagdada.
  • 30. 7. - Osnovana prva masonska loža na teritoriji budućih SAD.
  • 11. 8. - Ruske trupe pod maršalom Lacyjem prelaze poljsko-litvansku granicu kako bi poduprle mladog Augusta na izbornom Sejmu.
  • avgust - Beogradski biskup Anton grof Turn-Valsasina premešten u Pečujsku biskupiju, a u Beograd dolazi Anton grof Engel od Vagrajna (do 1736).[2]
  • 19. 8. - Löwenwoldeov ugovor: Rusija i Austrija podržavaju Augusta III za poljskog kralja

Oktobar/Listopad – Decembar/ProsinacUredi

  • 5. 10. - 3000 poljskih plemića koje je iz Varšave prešlo u susjednu Pragu pod zaštitu ruske vojske, za novog poljskog kralja izabire Augusta III, koga je također bilo podržalo Sveto Rimsko Carstvo (austrijski Habsburgovci).
  • 10. 10. - Francuska objavljuje Svetom Rimskom Carstvu i Saskoj rat, čime započinje Rat za poljsko nasljedstvo. Francuskoj se pridružuju Španjolska i Savoja. Britanija i Nizozemska ostaju neutralni.
  • 12. 10. - Francuzi zauzeli Nancy, glavni grad Vojvodstva Lorena.
  • 24. 10. - Rat za poljsko nasljedstvo (RzPN) - talijanski teatar: Franko-savojske trupe ulaze na milansku teritoriju.
  • 24 - 26. 10. - Bitka kod Kirkuka ili Agh-Darbanda: ubedljiva persijska pobeda gen. Nadera nad Osmanlijama, pri čemu gine Topal Osman-paša. Nader je ne može iskoristiti zbog Mohammad Khan Baluchove pobune na jugu Persije.
  • 14 - 28. 10. - RzPN: Francuzi pod Berwickom opseli i zauzeli Kehl na Rajni prekoputa Strasbourga - ipak zimuju sa francuske strane Rajne, da ne bi izazvali Britance.
  • 31. 10. - Umro Eberhard Ludwig, vojvoda Württemberga, nasleđuje ga rođak Karl Alexander, trenutno guverner Srbije (do 1737). General Maruli privremeno dolazi na čelo Beogradske administracije (do 1738).[3]
  • 3. 11. - Franko-savojske trupe zauzele milanski grad, dok je austrijski guverner zadržao tvrđavu. Sledeća tri meseca se uklanjaju preostale austrijske utvrde u vojvodstvu.
  • 7. 11. - Ugovor iz Escoriala je prvi Obiteljski pakt španjolskih i francuskih Burbona: španjolski prinčevi bi dobili stare posjede u Italiji.
  • 7. 11. - Knez Monaka Jacques I je i formalno abdicirao u korist svog 13-godišnjeg sina Honoréa III - obojica žive u Parizu, regent u Monaku je dečakov ujak Antoine Grimaldi, sve do 1784.
  • 23. 11. - Pobuna robova, Akwamua iz dan. Gane, na danskom antilskom otoku Sankt Jan - vladaju većim dijelom otoka do maja.

Kroz godinuUredi

  • Pravilo za protoprezvitere: vrše nadzornu vlast nad malim ili trivijalnim školama, utiču na roditelje da školuju decu i da imućni zaveštaju deo imetka školama. Na poziv mitropolita V. Jovanovića, sa Kijevsko-mohilevske akademije na jesen stižu učitelji bogoslovlja, filozofije i retorike[4], uključujući i Emanuel Kozačinski.[5] Sholastička gimnazija u Sremskim Karlovcima (1733-1739) je "prvo žarište nove, barokne književne kulture" kod Srba.[6]
  • Pored redovnih škola u Beogradu, u Srbiji se pominju škole u Grockoj i Požarevcu.[7] Jezuitska gimnazija u Beogradu ima 60 đaka.[8]
  • Mitropolitska biblioteka ima 435 rukopisnih i štampanih knjiga na raznim jezicima.[9]
  • Varaždinski generalat: krajišnici se odupiru pokušajima grofa Cordue da uvede nove statute, vlasti ih ostavljaju na miru jer je počeo rat, pa je zavladao nered.[10]
  • Novopostavljeni komandant Slavonije Franc Anton fon Kevenhiler putuje zemljom, konstatuje da je skoro zapustela i da se niko ne brine o "rackoj naciji" - "monstruozna činovnička privreda" vodi iseljavanju i razbojništvu.[11]
  • U Karlovačkom generalatu se pojavili kuga, oskudica i glad, sledi talas iseljavanja u Slavoniju i Ugarsku.[12] U Bosni je kuga od prošle godine.
  • Gospić je sjedište ličkoga stožera i brigadno mjesto Otočačke pukovnije.
  • Gabrijel Patačić obnovio kalačko-bačku nadbiskupiju.
  • Treća i završna doseoba Albanaca u Arbanase kod Zadra.
  • Crnogorci uzeli mnogo stoke u Konavlima.[13]
  • U Mongoliji je osnovan budistički manastir Manzušir.
  • Nauka i tehnika:

RođenjaUredi

SmrtiUredi

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1733.

ReferenceUredi

  1. Агоп ГАРАБЕДЯН и Румяна КОМСАЛОВА - ПЕРЕСЕЛЕНИЕ БОЛГАР И СЕРБОВ В РОССИЮ ВО ВРЕМЯ ПЕТРА ВЕЛИКОГО И ЕГО НАСЛЕДНИКОВ. rastko.rs (PDF)
  2. Istorija s. n. IV-1, 139
  3. Istorija s. n. IV-1, 113
  4. Istorija s. n. IV-1, 134
  5. Ćorović. Istorija srpskog naroda - Ruski uticaj među Srbima
  6. Deretić. Književnost 18. i 19. veka. rastko.rs
  7. Istorija s. n. IV-1, 135
  8. Istorija s. n. IV-1, 140
  9. Istorija s. n. IV-1, 138
  10. Historija n. J. II, 1050
  11. Istorija s. n. IV-1, 169
  12. Istorija s. n. IV-1, 182
  13. Dr Goran Z. Komar: Planinska sela Dračevice pod vlašću Venecije. rastko.rs
Literatura
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1)