Disambig.svg Za ostala značenja, v. Labin (razvrstavanje).

Labin - Albona (lat. i tal.) Alvona (liburnski) je grad koji se nalazi u jugoist. Istri s kontinuitetom življenja od preko 2.500 godina.

Stari grad Labina
Labin - Albona

Labin.JPG
Labin

Osnovni podaci
Županija Istarska
Stanovništvo
Stanovništvo () 12.246
Geografija
Koordinate 45°06′N 14°07′E / 45.10°N 14.12°E / 45.10; 14.12
Labin - Albona na karti Hrvatske
Labin - Albona
Labin - Albona
Labin - Albona na karti Hrvatske
Ostali podaci


Koordinate: 45° 06′ 00" SGŠ, 14° 07′ 12" IGD

GeografijaUredi

Labin je smješten 5 km od turističkog naselja Rapca smještenog na istočnoj obali Istre. Na brežuljku je smješten Stari Grad (320m n/v), a donji dio grada izgrađen između 2 rata i poslije rata, poznat je pod nazivom Podlabin (Piedalbona). Brežuljak je smješten između 2 vale, Karpan i vale od Ulika koja silazi prema moru.

StanovništvoUredi

Prema popisu stanovništva iz 1910. Labinština je imala 14.142 stanovnika od čega je 7.737 govorilo talijanski, a 6.405 hrvatski. Nakon Julijskog egodusa po pripojenju većeg dijela Julijske krajine i Istre Hrvatskoj mijenja se struktura stanovništva.

1971. g Labin je imao 5.684 stanovnika, a najviše Labinjona, preko 6.000, živi u Astoriji (New York). Po popisu 2011. Labin je imao 6.884 stanovnika, a općina 11.303 stanovnika.

HistorijaUredi

Labin ima nalazišta još iz neolitskog doba, ali kao najstarije naselje datira se u V st. pr.n.e. kada postaje najvažniji liburnski grad u ist. Istri (Alvona, smjštena na mjestu današnjeg Starog grada) - kašteljerska kultura.. Liburni (ilirsko pleme) su oko 1.000.g. pne. naselili.ist. Istru od rijeke Raše te istar. otoke (Cres, Lošinj, Unije Susak). 50. g. pr.n.e. Rimljani osvajaju Liburne i podižu planski građeni grad, u podnožju liburnskog kaštela, Colonia Julia Albona koji je u I.st. rim. cestom Via Flavia spojen s Pulom (Pola) i rim. Rijekom (Tarsatica). Obalu naseljavaju veterani iz Gans Claudia, a za cara Tita počinje iskopavanje ugljena.

Raspadom Zapadnog rimskog carstva Labin, kao i čitava Julija, dolazi pod vlast Odoakra,a 476. u sastav Teodorikove Istočno gotske države. a 538. pod bizanttsku vlast pod Ravenatskim egzarhatom. U VII. st. Slaveni u prvom valu naseljavaju upravo liburnijski dio Istre (od Kastva do rijeke Raše). Čakavski jezik s ovog područja, uz ruski jezik) najbliži je staroslavenskom jeziku i izdvaja se od čakavskog dijalekta stanovnika koji su kasnije postepeno naseljavali Kvarner i Istru do XVI. st...

788. dolaze pod Franačku vlast

1420. uz veliki otpor većinskog romanskog stanovništva L. okupira Venecijanska republika, pod čijom vlašću ostaje sve do 1797. kada Napoleon osvaja Labin, a od 1816. je pod Habsburovcima.

Nakon Prvog svjetskog rata, 1921. je bio sjedište kratkotrajne Labinske republike. Labin, uz Rovinj, ima najdužu i najjaču tradiciju radničkog pokreta u Istri pa tako u Labinštini nastaje dobro organizirani pokret otpora. Članovi PCI (Komunistička partija Italije) osnivaju u srpnju 1943. 1. partizansku četu u Istri pod vodstvom Marija Licula - Falora, a Labin prednjači u narodnom ustanku nakon kapitulacije Italije 8. IX. 1943.

Slavni ljudiUredi

Spomenici i znamenitostiUredi

U starom Labinu može se vidjeti 10 znamenitosti. Na Titovom trgu nalai se Komunalna palača (XIX.st), lođa iz XV.st. i gotske kapele Santa Maria della Salute i SS Kozima i Damjana. U Stari grad (Zittaveccia) se ulazi kroz Glavnu portu (nazvanu San Fiore) a odmah se vide palače: Pretorio, Scampicchio, Lazzarini Battiala i druge palače, staro kazalište, Gradska loža (rekonstruirana u XVI.st.), katedrala Sv. Marije (s elegantnim prošeljem i gotskim portalom) pa barokna crkva sv. Stefana te crkva San Giusto u blizini koje je vidikovac s koga se vidi Učka te istarski otoci u Kvarnerskom zaljevu. .

 
Podlabin - Piedalbona

PrivredaUredi

Osnovna privredna grana, još od riskih vremena su bili rudnici ugljena. Po gašenju rudnika 80-ih godina XX. st. ulagalo se u metaloprerađivačku (Prvomajska), plastičnu (Kvarnerplastika),i tekstilnu industriju.

ObrazovanjeUredi

KulturaUredi

Labin je najviše poznat po razvijenoj alternativnoj kulturnoj sceni (LAE - Labin art express) te po kiparskom simpoziju i parku skulptura Dobrova

SportUredi

Vanjske vezeUredi

Gradovi i općine Istarske županije
Gradovi

Buje | Buzet | Labin | Novigrad | Pazin | Poreč | Pula | Rovinj | Umag | Vodnjan


Općine


Bale | Barban | Brtonigla | Cerovlje | Fažana | Funtana | Gračišće | Grožnjan | Kanfanar | Karojba | Kaštelir-Labinci | Kršan | Lanišće | Ližnjan | Lupoglav | Marčana | Medulin | Motovun | Oprtalj | Pićan | Raša | Sveta Nedelja | Sveti Lovreč | Sveti Petar u Šumi | Svetvinčenat | Tar-Vabriga | Tinjan | Višnjan | Vižinada | Vrsar | Žminj

Ostale općine i gradovi u Hrvatskoj

Zagrebačka županija | Krapinsko-zagorska županija | Sisačko-moslavačka županija | Karlovačka županija | Varaždinska županija | Koprivničko-križevačka županija | Bjelovarsko-bilogorska županija | Primorsko-goranska županija | Ličko-senjska županija | Virovitičko-podravska županija | Požeško-slavonska županija | Brodsko-posavska županija | Zadarska županija | Osječko-baranjska županija | Šibensko-kninska županija | Vukovarsko-srijemska županija | Splitsko-dalmatinska županija | Istarska županija | Dubrovačko-neretvanska županija | Međimurska županija


Popis općina u Hrvatskoj | Popis gradova u Hrvatskoj