Čitgarski park

Čitgarski park (perz. پارک چیتگر, Park-e Čitgar) ili park-šuma Čitgar (perz. پارک جنگلی چیتگر, Park-e Džangali-je Čitgar) je park-šuma u iranskom glavnom gradu Teheranu, smještena u 22. kotaru na sjeverozapadu grada.[1]

Čitgarski park
((fa)) پارک چیتگر
GOPR0470.JPG
Aerofotografija Čitgarskog parka
Lokacija
Položaj Sjeverni Čitgar, 22. kotar, Teheran,
Teheranski okrug, Teheranska pokrajina
Država  Iran
Koordinate 35°43′45″N51°12′48″E
Historija
Osnovan 1963/1964. (1342. AP)
Osnivač Organizacija za šume i lovišta
Dostupan 6:00–22:00 h
Status otvoren
Karakteristike
Tip park-šuma
Aps. visina 1225–1313 m
Dužina 7,1 km
Širina 1,25–2,6 km
Površina
  – teren
  – voda
950–1450 ha
>99 %
<1 %
Ekologija
Vrste 12 (stabla)
Infrastruktura
Staze 8 km (biciklističke)
Parkirališta 2 glavna
Pristupi 7 ulaza
Administracija
Vlasnik Grad Teheran
Upravljanje 22. kotar
Posjećenost 3,650.000 godišnje
Karta
Čitgarski park na karti Teherana
Čitgarski park
Čitgarski park na karti Teherana
Web-stranica
www.parkchitgar.com

GeografijaUredi

Čitgarski park se nalazi u 22. kotaru,[1][2] najnovijem i površinom najvećem gradskom kotaru na krajnjem zapadu Teherana.[3][4] Park je smješten oko 1,5 km od južnih obronaka masiva Alborza, između dolina Vardavarda (zapadno) i Kana (istočno),[5] dviju rijeka čije se vode koriste za navodnjavanje njegovih šuma.[4] Granice parka su Hargušdare (dosl. Zečja dolina) na istoku, gradski autoput 2 (Teheran–Karadž) na jugu, četvrti Sarvazad (ili Azadšahr) i Pejkanšahr odnosno Nacionalni botanički vrt na zapadu, te gradski autoput Hamadani na sjeveru.[1][6] Na centralnom sjevernom dijelu autoput Hamadani prolazi kroz tunel mučenika Gaze (ispod parka), stoga je krajnja sjeverna granica parka zapravo obalni pojas Čitgarskog jezera,[6][7] umjetne vodene površine izgrađene početkom 2010-ih godina.[4]

U fizičko-geografskom smislu, Čitgarski park u odnosu na okolinu predstavlja blago brdovito područje.[1] Nadmorska visina parka kreće se od minimalno 1225 m do maksimalno 1313 m, uz prosječnu visinu od 1269 m odnosno ukupnu visinu razliku od 88 m.[1][6] Fluktuacije nagiba terena su velike i kreću se od 0% do 80%,[1] no u najvećoj mjeri između 2% i 30%.[3] Park se u cjelini pruža u smjeru istok-zapad,[1] dužinom od oko 7,1 km, dok mu širina varira od 1,25 km na istočnom i zapadnom dijelu do 2,6 km na centralnom dijelu.[3] Ovisno o izvorima, površina parka iznosi 950[6] ili 1450 ha,[3][4] što ga čini jednim od najvećih parkova Teheranske pokrajine.[4][6] Čitgarski park je bulevarom Dastvareom[8] odnosno kanalom Kana podijeljen na dva dijela,[1] istočni od 253 ha odnosno zapadni od ​​658 ha.[1][6]

KlimaUredi

Za područje Čitgarskog parka ne postoje precizni meteorološki podaci, međutim, mogu se približno odrediti na temelju izvještaja meteorološke postaje Čitgar (19962012), udaljene oko 4 km i smještene na sličnoj nadmorskoj visini.[3] Prosječna godišnja količina padavina iznosi 272 mm (±21,4), s martom kao najkišovitijim (46,1±10,2 mm) odnosno augustom kao najsušim mjesecom (0,8±0,3 mm).[3] Suhi period započinje u maju i traje do oktobra, dok vlažni period traje od novembra do aprila te daje 88% ukupnih godišnjih padavina.[3] Prosječna godišnja temperatura iznosi 17°C (±0,2), s augustom kao najtoplijim (29,3±0,3°C) i januarom kao najhladnijim mjesecom (3,8±0,8°C).[3] Shodno tome, u parku prema de Martonneovom indeksu suhoće prevladava polusuha klima (IDM=10,1).[3] Vjetrovi najčešće pušu sa zapada ili sjeverozapada.[3]

HistorijaUredi

Čitgarski park utemeljen je 1963/1964. (1342. AP) od strane Organizacije za šume i lovišta.[1][2] Slijedeći ondašnju politiku kontrolirane urbanizacije odnosno migracija stanovništva u velike iranske gradove, navedena vladina organizacija pokrenula je razvoj tri velike park-šume u Teheranu – Čitgarskog parka na zapadu, Lavizanskog parka na sjeveru i Sorhehesarskog parka na istoku grada.[2] Budući da je pozicioniran na samom ulazu zapadnih vjetrova u grad,[6] svrha Čitgarskog parka bila je povećanje količine kisika u teheranskom zraku,[3][6] kao i ozelenjavanje grada te održivost podzemnih voda.[3] Od prvotnih planova do uređenja površine i sadnje prošlo je više godina,[2] tako da je park bio u funkciji od 1968.[3] ili 1969. godine.[2]

Godine 1982, neposredno nakon Iranske revolucije, Čitgarski park predan je na upravljanje kompaniji Šehid (podružnica Zaklade mučenika i veterana).[2] Međutim, zbog poteškoća s menadžmentom u tim ratnim vremenima, Organizacija teheranskih parkova i zelenih površina je 1988. ukinula licencu i sljedeće godine upravljanje povjerila 5. gradskom kotaru.[2] Nakon što je 1999. odvajanjem od potonjen osnovan 22. kotar,[2] menadžment nad Čitgarskim parkom pripao je novoj administrativnoj jedinici na čijem se teritoriju park-šuma i nalazi.[1][2] Početkom 21. vijeka obnovljeni su predrevolucionarni planovi o umjetnom jezeru uz park-šumu,[5] tako da je ranih 2010-ih izgrađeno Čitgarsko jezero.[4]

Sukladno urbanističkom planu usvojenom 2012. godine, Čitgarski park i Čitgarsko jezero stavljeni su u fokus turističkog razvoja 22. kotara.[1] Često nazivan plućima Teherana, ovaj gradski kotar površine 5881 ha prema popisu iz 2011. imao je 128.958 stanovnika odnosno 38.106 domaćinstava, no zbog atraktivnih sadržaja oko parka brojke stambenih jedinica i stanovnika se nadalje rapidno povećavaju.[1] Kao pogodnosti područja u blizini Čitgarskog parka navode se njegova velika površina, gusta vegetacija, raznoliki krajolik, atrakcije i specijalni sadržaji te izuzetna saobraćajna povezanost s ostatkom grada.[1] Park je otvoren tokom cijele godine i privlači brojne posjetioce iz Teherana i susjednog velegrada Karadža čije su uobičajene aktivnosti biciklizam, skejtanje i kampiranje.[4] Prema podacima iz kasnih 2010-ih, Čitgarski park posjećuje oko 10.000 ljudi dnevno.[1]

InfrastrukturaUredi

Čitgarski park ima ukupno sedam ulaza:[6][8]

  1. Bulevar Kuhak na istoku (kod metro stanice Čitgar)[6][8]
  2. Gradski autoput 2 (TeheranKaradž) na jugu (pored uprave parka)[8]
  3. Bulevar Dastvare u centralnom dijelu parka (istočni ulaz)[8]
  4. Bulevar Dastvare u centralnom dijelu parka (zapadni ulaz)[8]
  5. Četvrt Sarvazad na zapadu[6][8]
  6. Četvrt Sarvazad na jugozapadu
  7. Metro stanica Iran Hodro na jugozapadu[6][8]

Svi ulazi nalaze se u blizini dva gradska autoputa koji omeđuju park na jugu (Teheran–Karadž) i sjeveru (Hamadani).[4] Automobilima je dozvoljen ulazak u park.[4] Uz južni gradski autoput nalaze se autobusne stanice, kao i dvije navedene stanice pete linije Teheranskog metroa.[4]

Unutar parka nalaze se brojne staze za biciklizam i skejtanje.[4][6] Ukupna dužina biciklističkih staza je 8000 m, od čega 1700 m otpada na brzinsku stazu, odnosno na dvije brdske staze od 5000 (zapadna) i 1300 m (istočna).[9] Centralna stanica za iznajmljivanje bicikala nalazi se kod Sarvazada,[9] dok se sporedna nalazi na krajnjem sjeveroistoku.[10] Park sadrži pet konjičkih klubova s vlastitim terenima za jahanje: KK Bam, KK Milad i KK Abraš kod autoputa 2 u zapadnom dijelu, te KK Čitgar i KK Arijasb na kraju bulevara Dastvarea.[11] Ostali sportsko-rekreacijski sadržaji uključuju igrališta za odbojku na pijesku,[12] teren za paintball istočno od bulevara Dastvarea tj. pored benzinske postaje,[13] te dječje igralište sjeveroistočno od Sarvazada.[14] Zoološki vrt smješten je u samom centru parka, na krajnjem sjeveru nalazi se cvjetni vrt,[15] a diljem parka razasuti su i mali paviljoni za molitvu.[16]

Administrativni objekti unutar parka su ured za komunikacije na istoku[17] i ured za menadžment, smješten u centralnom dijelu kod bulevara Dastvarea.[18] Park sadrži i troetažnu biblioteku, također uz Dastvare kod zapadnog ulaza,[19] kao i konferencijsku dvoranu kapaciteta 100 mjesta, kod trga Bahara na istočnoj strani.[20] U parku se nalaze i četiri restorana.[21][22] Na zapadnom dijelu smješteni su Tašrifat,[22] južno od zoološkog vrta, te Barad kod konjičkog kluba Bama.[23] Na istočnom dijelu parka nalaze se još Morvarid, kod jezerca s vodopadom,[24] odnosno noćni restoran Golestan s tradicionalnim ambijentom, pored trga Bahara i konferencijske dvorane.[21] Osim restorana, na sjeveroistoku istočnog dijela i u centru zapadnog dijela nalaze se i štandovi s brzom hranom i grickalicama.[25] Diljem parka postoje i javni toaleti, četiri u istočnom i osam u zapadnom dijelu.[26] Zdravstvene ustanove uključuju stanicu za hitnu pomoć, smještenu uz bulevar Dastvare pored zapadnog ulaza,[27] zatim stanicu Crvenog polumjeseca,[28] te kotarsku ambulantu Azadšahr na početku Botaničkog bulevara (Gijahšenasi).[29] U parku se nalaze i dvije vatrogasne stanice (br. 30 i 76), prva kod ureda za menadžment odnosno druga uz trg Dastvare.[30]

Specifičnost Čitgarskog parka u odnosu na njegov glavni dio i većinu drugih teheranskih i iranskih parkova jest dio namijenjen isključivo ženama i djeci.[31] Ženski park Rejhane nalazi se na sjeveru istočnog dijela i obuhvaća površinu od 18 ha, a podružnica je Odjela za društvene i kulturne poslove 22. kotara.[31] U njemu se nalaze upravna zgrada, tereni za jutarnju tjelovježbu, kupaonice, višenamjenska teretana, amfiteatar na otvorenom, dvorana za molitvu, sportska oprema za žene i djecu, foto kuća, platforme za porodična okupljanja, dvorana za stoni tenis i rukomet, zatvoreno igralište, zdravstvena stanica, prostorije za bilijar, biciklistička staza, natkriveni paviljoni opremljeni roštiljem, fontana, svlačionice, šahovski stolovi, travnati tereni, itd.[31] U ovom dijelu parka godišnje se održava 20–30 raznih kulturnih manifestacija.[31]

Flora i faunaUredi

Ukupna pošumljenost Čitgarskog parka iznosi od 734[6] do 874 ha,[1] od čega 53% otpada na četinare poput brucijskih borova, arizonskih čempresa i orijentalnih tuja, a 47% na širokolistna stabla u koje spadaju bagremi, poljski jaseni, negundovci, baršunasti javori, poljski brijestovi, judina drva, košćele, hrastovi i pajaseni.[1][6] Prema podacima iz 1998. godine, udjeli pojedinačnih vrsta četinara i širokolistnih stabala su:[1]

Četinari
Vrsta Dvojni naziv ha % parka
Brucijski bor Pinus eldarica 366,5 45
Arizonski čempres Cupressus arizonica 23 2,8
Orijentalna tuja Thuja orientalis 1,4 0,17
Širokolistna stabla
Vrsta Dvojni naziv ha % parka
Bagrem Robinia pseudoacacia 186 22,85
Poljski jasen Fraxinus rotundifolia 98,35 12
Negundovac Acer negundo 28,5 3,5
Baršunasti javor Acer velutinum 1 1,3
Poljski brijest Ulmus densa 6,1 0,8
Judino drvo Cercis siliquastrum 5 0,6
Košćela Celtis australis 2,45 0,3
Hrast Quercus ... 1,7 0,3
Pajasen Ailanthus altissima 1,5 0,2

Životinje koje nastanjuju Čitgarski park su papigašice, čvorci, vrane, vrapci, vjeverice i lisice.[1]

ReferenceUredi

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 ((fa)) PC (2020). "Darbare-je Park-e Čitgar [About Chitgar Park]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407134157/https://parkchitgar.com/about-chitgar-park. Pristupljeno 28. aprila 2020. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 ((fa)) PC (2020). "Tarihče-je Park-e Čitgar [Chitgar Park History]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124044/https://parkchitgar.com/chitgar-park-history. Pristupljeno 28. aprila 2020. 
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 ((en)) Sadeghi, Seyed Mohammad Moein; Attarod, Pedram; Pypker, Thomas Grant (januar 2015). "Differences in Rainfall Interception during the Growing and Non-growing Seasons in a Fraxinus rotundifolia Mill. Plantation Located in a Semiarid Climate" (PDF). Journal of Agricultural Science and Technology (JAST) (Tehran: Tarbiat Modares University Press) 17 (1): 145–156. ISSN 1680-7073. OCLC 5717516989. 
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 ((en)) TNA (5. maja 2017). "Chitgar: A Large, Popular Park in Tehran". Tehran: Tasnim News Agency. Arhivirano iz originala 30. augusta 2017. https://web.archive.org/web/20170824010309/https://www.tasnimnews.com/en/news/2017/05/05/1395608/chitgar-a-large-popular-park-in-tehran. Pristupljeno 28. aprila 2020. 
  5. 5,0 5,1 ((en)) Nouri, Jafar; Gharagozlou, Alireza; Nourifard, A.; Tehrani, Shohreh Mastour (decembar 2005). "Environmental Impact Assessment of the Largest Man Made Lake of Iran" (PDF). Pakistan Journal of Biological Sciences (PJBS) (Faisalabad: Asian Network for Scientific Information (ANSI)) 8 (12): 1672–1677. ISSN 1028-8880. OCLC 4658012709. doi:10.3923/pjbs.2005.1672.1677. 
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 6,13 6,14 ((fa)) PC (2020). "Park-e Čitgar kodžast? [Where is Chitgar Park?]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407134145/https://parkchitgar.com/where-is-chitgar-park. Pristupljeno 28. aprila 2020. 
  7. ((fa)) Bagheri, Siamak; Abbasi, Keyvan; Moradi, Mehdi; Mirzajani, Alireza; Ramin, Mahmoud (oktobar 2016). "Study on species diversity and abundance of fishes in the Persian Gulf Martyrs Lake, Chitgar-Tehran" (PDF). Iranian Scientific Fisheries Journal (ISFJ) (Tehran: Iranian Fisheries Research Organization (IFRO)) 25 (3): 15–24. ISSN 1026-1354. doi:10.22092/ISFJ.2017.110254. 
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 ((fa)) PC (2020). "Vorudiha-je Park-e Čitgar [Chitgar Park Entrances]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124137/https://parkchitgar.com/chitgar-park-entrances. Pristupljeno 28. aprila 2020. 
  9. 9,0 9,1 ((fa)) PC (2020). "Dočarhe savari dar Park-e Čitgar [Chitgar Park Biking]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124038/https://parkchitgar.com/chitgar-park-biking. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  10. ((fa)) PC (2020). "Gorfe-je keraje dočarhe [Bicycle Rent]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407132654/https://parkchitgar.com/Bicycle-Rent. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  11. ((fa)) PC (2020). "Bašgah-ha-je savarkar-e Park-e Čitgar [Chitgar Equestrian Club]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124150/https://parkchitgar.com/chitgar-equestrian-club. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  12. ((fa)) PC (2020). "Zamin-e valibal-e sahel [Beach Volleyball]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124035/https://parkchitgar.com/Beach-Volleyball. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  13. ((fa)) PC (2020). "Bašgah-e paintbal Park-e Čitgar [Chitgar Paintball Club]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407132700/https://parkchitgar.com/chitgar-paintball-club. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  14. ((fa)) PC (2020). "Park-e bazi kudakan [Children's Playground]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124033/https://parkchitgar.com/Childrens-playground. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  15. ((fa)) PC (2020). "Bag-e gol Čitgar [Flower Garden]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407132648/https://parkchitgar.com/flower-garden. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  16. ((fa)) PC (2020). "Namazhane Park-e Čitgar [Prayer Room]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407134152/https://parkchitgar.com/Prayer-room. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  17. ((fa)) PC (2020). "Daftar-e bisim Park-e Čitgar [Bisim]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124134/https://parkchitgar.com/bisim. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  18. ((fa)) PC (2020). "Daftar-e modirijat Park-e Čitgar [Management Office]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124205/https://parkchitgar.com/management-office. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  19. ((fa)) PC (2020). "Ketabhane Park-e Čitgar [Chitgar Library]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124141/https://parkchitgar.com/chitgar-library. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  20. ((fa)) PC (2020). "Salon-e edžtemat Park-e Čitgar [Conference Hall]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124136/https://parkchitgar.com/conference-hall. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  21. 21,0 21,1 ((fa)) PC (2020). "Restoran-e šabha-je Golestan Park-e Čitgar [Golestan Restaurant]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124153/https://parkchitgar.com/golestan-restaurant. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  22. 22,0 22,1 ((fa)) PC (2020). "Restoran-e Tašrifat Park-e Čitgar [Tashrifat Restaurant]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124159/https://parkchitgar.com/tashrifat-restaurant. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  23. ((fa)) PC (2020). "Restoran-e Barad Čitgar [Barad Restaurant]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407132729/https://parkchitgar.com/barad-restaurant. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  24. ((fa)) PC (2020). "Restoran-e Morvarid Čitgar [Morvarid Restaurant]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407132727/https://parkchitgar.com/morvarid-restaurant. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  25. ((fa)) PC (2020). "Gorfe-je agzije va tanagolat [Board Dining]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407134214/https://parkchitgar.com/Board-Dining. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  26. ((fa)) PC (2020). "Servisha-je behdašti Park-e Čitgar [WC]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407134150/https://parkchitgar.com/wc. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  27. ((fa)) PC (2020). "Istgah-e eskan ezterari [Emergency Accommodation]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124131/https://parkchitgar.com/Emergency-accommodation. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  28. ((fa)) PC (2020). "Helal-e ahmar [Red Crescent]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407134143/https://parkchitgar.com/red-crescent. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  29. ((fa)) PC (2020). "Darmangah Park-e Čitgar [Chitgar Clinic]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407134155/https://parkchitgar.com/chitgar-clinic. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  30. ((fa)) PC (2020). "Istgah-e atašnešani Park-e Čitgar [Fire Stations]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407132703/https://parkchitgar.com/fire-stations. Pristupljeno 4. maja 2020. 
  31. 31,0 31,1 31,2 31,3 ((fa)) PC (2020). "Bostan-e banovan Rejhane [Reyhaneh Woman Park]". Tehran: Park Chitgar. Arhivirano iz originala 7. aprila 2020. https://web.archive.org/web/20200407124059/https://parkchitgar.com/reyhaneh-woman-park. Pristupljeno 4. maja 2020. 

Vanjske vezeUredi

Ostali projekti
 U Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: Čitgarski park