Haapsalu (njemačko-švedski Hapsal, finski: Haapasalo[3]ruski: Га́псаль, Хапсаль) je grad od 9,220 stanovnika[2] na sjeverozapadu Estonije, on je administrativni centar Okruga Lääne.[1]

Haapsalu
Panorama grada
Panorama grada
Koordinate: 58°57′N 23°32′E / 58.950°N 23.533°E / 58.950; 23.533
Država  Estonija
Okrug Lääne
Gradska prava 1279.[1]
Vlast
 - gradonačelnik Madis Timpson
Površina
 - Ukupna 11.1 km²[2]
Visina 143[2]
Stanovništvo (2021.)
 - Grad 9,220[2]
 - Gustoća 831.4 stan. / km²[2]
Vremenska zona UTC+2 (UTC+3)
Poštanski broj 90403, 90480, 90501-90510[2]
Karta
Haapsalu na karti Estonije
Haapsalu
Haapsalu
Pozicija Haapsalua u Estoniji

Geografske karakteristikeUredi

Haapsalu se prostire na južnoj obali istoimenog zaljeva, udaljen 98 km jugozapadno od Tallinna.

HistorijaUredi

Negdje između 1263. - 1272. rezidencija biskupa dijeceze Saare-Lääne, iz sela Vana-Pärnu (Stare Parne) preseljena je u Haapsalu. Naselje koje je izraslo uz biskupski zamak dobilo je status grada 1279.[1]

Sredinom 14. vijeka sjedište dijeceze preseljeno je u Kuressaare, ali je katedrala ostala u Haapsalu. Hupsaalu je u periodu 14.-16. vijek životario kao trgovište lokalnog značaja.[1].

Značaj mu je porastao za Livonskog rata (1558. -1583) kad je postala objekt borbe između zaraćenih strana. Tako je između 1559.-63. njome vladao danski vojvoda]] Magnus, nakon njega između 1559.-63. Kraljevina Švedska, a onda u dekadi 1563.-73. Kraljevina Danska, a nakon nje grupa odmetnutih najamnika (1573.-75.) pa ponovno Kraljevina Danska (1575.-76.) i nakraju 1576.-81. Rusko Carstvo. Kasnije u periodu 1628.-91. za švedske vladavine, 1628.-91. Haapsala je bila feud porodice De la Gardie.[1]

Nakon Velikog sjevernog rata Haapsalu je 1710. kao i ostala Estonija pripao Ruskom Carstvu. Za ruske vladavine - 1784. postao je administrativni centar gubernije.[1]

Nakon otvaranja prvog kupališta 1805. i izgradnje prvih hotela sa terapeutskim kupalištima (1825. - 1845.), počeo se transformirati u odmaralište. Kad je izgrađena željeznička pruga do Sankt Peterburga Hupsaalu je postao carsko odmaralište. Zbog tog je 1906. izgrađena i svečano otvorena željeznička stanica za doček cara Nikole II.[1]

U međuratnom periodu za vladavine Estonske Republike 1937. dovršena je nova zgrada lječilišta.[1]

Jedinice Wehrmachta zauzele su Haapsalu 31. augusta 1941. grad je ostao pod njemačkom okupacijom do 24. septembra 1944.[1]

Za vrijeme Estonske Sovjetske Socijalističke Republike, od 1950. do 1990. Haapsalu je bio administrativni centar istoimene gubernije. U to vrijeme na periferiji grada bio je stacioniran veliki garnizon sovjetske armije i puk protuzračne odbrane.[1]

Privreda i transportUredi

Haapsalu je grad malih pogona; tekstilne, drvne, prehrambene i elektroindustrije.[1]Željeznička pruga Haapsalu - Tallinn duga 104 km zatvorena je za putnički promet od 1995.

Iz luke Rohuküla smještene 9 km zapadno od grada, prometuju trajekti za otoke Hiiumaa i Vormsi.[1]

Pobratimski gradoviUredi

Haapsalu ima ugovore o prijateljstvu sa sljedećim gradovima;[3]

IzvoriUredi

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 „Haapsalu” (estonski). Eesti Entsüklopeedia. http://entsyklopeedia.ee/artikkel/haapsalu1. Pristupljeno 16.09. 2021. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Estonia: Counties, Cities and Towns (engleski). City population. https://www.citypopulation.de/en/estonia/cities/. Pristupljeno 16.09. 2021. 
  3. 3,0 3,1 „Sister cities of Haapsalu” (engleski). Sister cities. http://en.sistercity.info/sister-cities/Haapsalu.html. Pristupljeno 16.09. 2021. 

Vanjske vezeUredi