Ovo je članak o godini 1746.

Godina 1746 (MDCCXLVI) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u srijedu po julijanskom kalendaru.

Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1710-e  1720-e  1730-e  – 1740-e –  1750-e  1760-e  1770-e
Godine: 1743 1744 174517461747 1748 1749
Bitka kod Cullodena.
1746. po kalendarima
Gregorijanski 1746. (MDCCXLVI)
Ab urbe condita 2499.
Islamski 1158–1159.
Iranski 1124–1125.
Hebrejski 5506–5507.
Bizantski 7254–7255.
Koptski 1462–1463.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1801–1802.
Shaka Samvat 1668–1669.
Kali Yuga 4847–4848.
Kineski
Kontinualno 4382–4383.
60 godina Yang Vatra Tigar
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11746.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

DogađajiUredi

Januar/Siječanj – Mart/OžujakUredi

  • 8. 1. - Jakobitski ustanak: pretendent Stuart lako zauzima varoš Stirling ali neuspješno opsjeda zamak.
  • 17. 1. - Bitka kod Falkirk Muira: Jakobiti poražavaju britanske snage koje su išle deblokirati Stirling, ali u konfuziji ne koriste uspjeh. Britanski komandant gen. Hawley je prije kraja mjeseca zamijenjen vojvodom od Cumberlanda.
  • 17. 2. -Rat za austrijsko naslijeđe (RzAN): Francuzi obustavljaju opsadu Alessandrije, kao znak dobre volje tokom pregovora sa sardinskim kraljem Karlom Emanuelom - ovaj međutim čeka austrijsku koncentraciju u Italiji, omogućenu prošlogodišnjim mirom sa Pruskom, pa da nastavi rat.
  • 22. 2. - RzAN: opsada Brisela se završava nakon tri sedmice, Austrijanci se predaju Francuzima maršala Maurica de Saxa.
  • 5. 3. - Karlo Emanuel Sardinski nastavlja italijanski teatar Rata za austrijsko nasleđe: napada Asti, čiji se francuski garnizon od 5.000 ljudi predaje tri dana kasnije.

April/Travanj – Jun/LipanjUredi

Jul/Srpanj – Septembar/RujanUredi

  • 6. 7. - Prvi karnatički rat, indijski teatar Rata za austrijsko nasljedstvo, između Britanaca i Francuza.
  • 9. 7. - Umire španjolski kralj Filip V, nakon 45 godina na prijestolju - dolazi njegov sin Ferdinand VI, zvani Učeni ili Pravedni (do 1759).
  • 9. 7. - Petar Jagodić Kuridža je pušten iz mletačkog zatvora, nakon odsluženih 40 godina kazne.
  • jul - Pariski sud je naredio spaljivanje "Filozofskih misli", prvog originalnog Didroovog dela, koje je anonimno objavio.
  • 1. 8. - U znak odmazde koji su stanovnici škotskog Visočja dali jakobitskim pobunjenicima, u Škotskoj je na snazi Zakon o proskripciji, čiji je dio Zakon o odjeći kojim je zabranjeno nošenje kilta (zabrana će biti ukinuta 1782).
  • 10. 8. - Bitka kod Rottofredda: franko-španske snage odolevaju austrijskim napadima blizu Piacenze ali se moraju povući prema Đenovi.
  • avgust - Počinje Kongres u Bredi, mirovni pregovori Rata za austrijsko nasleđe, razvlače se do 1748.
  • 18. 8. - U Londonu su, osuđeni za izdaju, posečeni erl od Kilmarnocka i lord Balmerino (lord Lovat je pogubljen sledećeg aprila).
  • 4. 9. - Kerdenskim ugovorom je završen Osmansko-persijski rat: granice ostaju iste, Osmanlije priznaju afšaridsku vlast u Persiji, dogovorena razmena poslanstava.
  • 6. 9. - Austrijanci zauzimaju Đenovu.
  • 9. 9. - Rat za austrijsko nasljedstvo: Francuski ekspedicioni korpus zauzima Madras, glavno britansko uporište u Indiji.
  • 20. 9. - Princ Stuart je zauvek napustio Škotsku.
  • 20. 9. - Napad na Lorient: Britanci se iskrcavaju u Bretanji, ali se povlače 7. oktobra nakon bombardovanja grada.
  • 30. 9. - Austrijanci u Namuru se predaju nakon francuske opsade.

Oktobar/Listopad – Decembar/ProsinacUredi

  • 11. 10. - Bitka kod Rocouxa, blizu Liježa u Belgiji, još jedna je francuska pobeda u Flandriji, ali odlučujuća pobeda je izmakla u ovoj sezoni.
  • 22. 10. - Univerzitet Princeton osnovan kao Univerzitet New Jerseya.
  • 24. 10. - Bitka na Adyaru: Francuzi su odbili skoro deset puta veću armiju arkotskog nawaba Anwaruddin Khana od Madrasa.
  • 28. 10. - Katastrofalni potres pogađa Peru, pri čemu su razoreni Lima i Callao.
  • krajem g. - Šejh Mehmed iz Užica je okupio oko sebe ljude - dogodine izbija buna u užičkom kraju.[2]
  • 5. 12. - Austro-sardinska invazija Francuske, uz pomoć Britanske flote: Browneovi Austrijanci započinju opsada Antibesa - traje do početka februara, bez uspeha.
  • 5. 12. - Dečak Giovan Battista Perasso, zvani Balilla, potakao Đenovljane na pobunu protiv austro-sardinskih okupatora, koji su proterani 11. decembra.
  • decembar - Francuzi pokušavaju osvojiti britanski Fort st. David kod Cuddalorea u Indiji.
  • 21. 12. (stari ili novi kal.?) - Marija Terezija donela odluku "da mitropolit nije glava naroda nego crkve, te tužbe, koje se tiču naroda, neka se ne šilju preko njega."[3]

Kroz godinuUredi

  • Mjere apsolutne države utječu i na rimokatoličku crkvu u Habsburškoj monarhiji: strože se zabranjuje objavljivanje papinskih odluka bez državnih odobrenja (placetum regium), cenzura prelazi u ruke državnih nadleštava, ponovo ograničene kompetencije crkvenih sudova, uz papino odobrenje ukinuto nekoliko praznika.[4]
  • Hildburgshausen formirao regimente u Karlovačkom generalatu, uzbuđeni narod i neki viši oficiri pokreću brinjsko-ličku bunu.[5] Regimente su u cijeloj Vojnoj krajini: lička, otočka, ogulinska, slunjska, dvije banske (petrinjska i glinska), križevačka, đurđevačka, gradiška, brodska i petrovaradinska; dijele se na bataljune, kumpanije i općine, časnici vode sve poslove, službeni jezik je njemački.[6]
  • 1746-54 - Reorganizacija vojnih krajina po regimentama; od svih ostalih zemalja Habsburške monarhije traži se 108.000 vojnika a samo od krajina 45.000.[7]
  • Posao formiranja slavonsko-srijemskih regimenti povjeren je feldmaršallajtnantu baronu Engelshofenu (od 1747).[8] U Posavskoj granici obrazovane tri pešačke regimente, Gradiška, Brodska i Petrovaradinska i dve konjičke tj. husarske.[9]
  • Vladislav Fejervari je postaje poslednji šajkaški vojvoda.[10]
  • Novi Sad je darovao dvoru 8.000 forinti, dobiće diplomu sa povlasticama 1748.[11]
  • Nakon Jahja-paše Hatibzadea, beogradski muhafiz je Sejid Mehmed-paša Silahdar (1747-48). Jahja-paša je ostao dužan sultanskoj blagajni 17.500 groša, premešten je u Rumeliju, usput mu je naloženo da uguši janičarsku pobunu u Nišu - ali udružio se sa arbanaskim pašama i begovima i krenuo u pohod na grad, s pljačkanjem okolnih sela.[12]
  • 1746-47 - Od krajišnika rasformirane Pomoriške krajine (manji, filijalni, šančevi Jenopolje, Vilagoš, Ohaba, Iratoš, Simanda i Arad[13]) osniva se zemaljska pokrajinska milicija.[14] Raspuštaju se "nacionalne" milicije po ugarskim gradovima (Ostrogon, Đur, Komoran, Siget, Solnok, Veliki Varadin), dobrim delom sastavljene od Srba.[9]
  • Izgađena je Preobraženjska crkva u Sentandreji.
  • Pećki patrijarh Janićije dao ostavku, orobio je riznicu, ostavivši samo mošti, i s "velikim blagom" otišao u Carigrad[15] - patrijaršija je teret zbog prezaduženosti[16] (biće vaseljenski patrijarh 1761-63). Na pećki tron će 1747-52. doći Atanasije II Gavrilović.
  • Ima težih sukoba između Crnogoraca i Albanaca u Kotoru, kao i sledeće godine.[17] Mlečani su preselili 26 Albanaca u Risan i Herceg Novi.[18]
  • U hidžretskoj godini 1159, 1746/47, Mula Mustafa Bašeskija bilježi prve događaje.[19]
  • Marija Terezija je prodala jezuitima palatu Neue Favorite za obrazovne potrebe - nastaje Theresianum, škola za državnu službu.
  • Višeslavova krstionica premještena iz Nina u Veneciju (vraćena 1942. u Hrvatsku).
  • Otočac, Ogulin, Đurđevac sjedišta su pukovnija. Pakrac je stavljen pod upravu Dvorske komore nakon zarobljavanja baruna Trenka. Karlobag, ranije pod vlašću Kraljevske komore u Beču, dolazi pod Kraljevsku vrhovnu komercijalnu intendencu iz Trsta.
  • Senjski izaslanik Mateša Antun Kuhačević uhićen je u Beču, pod optužbom za učešće u brinjskoj pobunu - zatočen je skoro do smrti 1772.
  • Zbor za širenje vjere ukida Ilirski kolegij u Fermu, pitomci su premješteni u sjemenište u Rimu.
  • Pacifik Bizza je imenovan splitskim nadbiskupom (do 1756).
  • Grofica Eva Ekeblad je otkrila metod dobijanja alkohola i brašna od krompira, čime je ušteđeno žito za druge potrebe i smanjena mogućnost gladi.
  • John Roebuck uveo proces olovnih komora za industrijsku proizvodnju sumporne kiseline.
  • Traktat Charlesa Batteuxa Les beaux arts réduits à un même principe uvodi koncept "lepih umetnosti".

RođenjaUredi

SmrtiUredi

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1746.

ReferenceUredi

  1. Pavić, M. Симеон Пишчевић: Руски генерал и српски писац. rastko.rs
  2. Istorija s. n. IV-1, 310
  3. Ćorović, V. Istorija srpskog naroda - Austriski porazi. rastko.rs
  4. Historija n. J. II, 875
  5. Historija n. J. II, 1052
  6. Šišić, Povijest Hrvata 1526-1918, 343
  7. Historija n. J. II, 871
  8. Historija n. J. II, 1046
  9. 9,0 9,1 Istorija s. n. IV-1, 197
  10. Cerović, Lj. Srbi u Slovačkoj. rastko.rs
  11. Historija n. J. II, 1159
  12. Istorija s. n. IV-1, 308-9
  13. Istorija s. n. IV-1, 198
  14. Historija n. J. II, 1158
  15. Istorija s. n. IV-1, 542
  16. Historija n. J. II, 1355
  17. Istorija s. n. IV-1, 499
  18. Radojičić, D. Veze stanovništva Boke Kotorske i Albanije u XVIII vijeku na osnovu podataka iz arhiva Herceg Novog. rastko.rs
  19. Bašeskija, Mula-Mustafa Godina 1159 - 1170. eteia.home.xs4all.nl/kitabhana
Literatura
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1)

Vanjske povezniceUredi