Darfur (arapski: دار فور‎ / Dār Fūr, što znači Zemlja Fura[1]) je ime za historijsku i geografsku regiju na zapadu Sudana, u kojoj od 2003. traje Rat, koji je rezultirao velikim brojem izbjeglica.[2]

Darfur
دار فور
Pozicija Darfura na karti Sudana
Pozicija Darfura na karti Sudana

Geografske karakteristikeUredi

Darfur se prostire između Kordofana na istoku, Čada na zapadu, sve do rijeke Bar el Gazal na jugu, a na sjeveru se pretapa u Libijsku pustinju.[2]

Darfur je ogromna rijetko naseljena valovita visoravan, površine od oko 440 000 km²[2], na kojoj živi 9 044 340 stanovnika (2016).[1]

Centralnim dijelom te visoravni dominira vulkanski masiv Marra. Planine tog masiva prosječno su visoke 2200 metara, a najvišim vrh ima 3.088 metara.[2] Darfurska visoravan je relativna gola i sušna, naročito na sjeveru, gdje se pretapa u Libijsku pustinju. Po kamenitom ili pjeskovitom tlu, izraste nešto sezonske trave i niskog trnovitog grmlja (makija). Masiv Marra prima nešto više kiše od ostalih krajeva Darfura, pa tu ima brojnih vadija (sezonskih vodotoka) koji se slijevaju prema jugu.[2]

Arapi odavno prevladavaju na sjevernom dijelu Darfura, za razliku od tog na jugu prevladavaju negroidne etničke grupe; Furi, Bedže, Zagave, Nubijci i Dadže. Obilne kiše u masivu Marre omogućuju intenzivni uzgoj žitarica, riže i voća, na sušnijem jugu uzgaja se sirak, proso, sezam, kikiriki i povrće. Po polupustinjskom sjeveru stanovnici se bave nomadskim stočarstvom (deve, ovce, koze). Njala i Fašer su glavni i najveći urbani centri.[2]

HistorijaUredi

Još od prahistorije stanovnici sjevernog Darfura bili povezani sa plemenima u dolini rijeke Nil]]. Negdje od 25. vijek pne Darfur je vjerojatno bio u sferi egipatskih karavana, koje su trgovale sa krajevima južno od Asuana. Prvi vladari Darfura bili su Dadže, a nakon njih Tundžuri.[2]

Period kad je Kršćanstvo prodrlo do Darfura vjerojatno je trajao od 900 do 1200., a završilo je napredovanjem islama prema istoku i stvaranjem imperija Kanem-Bornu (sa centrom kod Jezera Čad).[2]

Početkom 17. vijeka Darfur je postao samostalni sultanat, kojim od 1640. do 1916. vlada je Dinastija Keira[1], iz plemena Fur koje je prvi put dokumentirano 1664.[2] Od sredine 19. vijeka Egipatski kedivi uz svesrdnu britansku pomoć nastoje proširiti svoju vlast na Sudan pa tako i Darfur. Darfur je 1874. i formalno anektiran u Egipatski Kedivat, ali je nakon izbijanja Mahdījevog ustanka - 1883. ponovno nezavisan. To je trajalo do 1898. kad je Britanska vojska ponovno zauzela sve sudanske regije.[1] Darfur je De jure bio nezavisan sultanat sve do 1916., kad je i formalno anektiran u anglo - egipatski kondominijum - Sudan, kao jedna od provincija.[1]

Krajem 1990-ih s vremena na vrijeme počeli su izbijati sporadični vjerski i etnički sukobi po Darfuru, zbog islamizacije koju je poticao sudanski režim.[1] Oni su od 2003. prerastasli u Rat u Darfuru, u kom su naročitu ulogu imale uz snage regularne sudanske vojske i paravojne milicije Džandžavidi, koje su se naročito isticale svojom brutalnošću u progonjanju pobunjenika i nemuslimanskoga stanovništva. Na pritisak međunarodne zajednice u maju 2006. sklopljen je Mirovni sporazum pa su te iste godine raspoređene mirovne snage Afričke unije, a od 200708. i snage Ujedinjenih nacija (UNAMID). Stanje u Darfuru preraslo je u humanitarnu katastrofu, procjenjuje se da je broj poginulih i umrlih od posljedica Rata oko 400 000 (uz približno dva milijuna raseljenih i izbjeglih).[1] Radi poticanja Mirovnog procesa su zaraćene strane pod međunarodnim nadzorom pregovarale u maju 2011. Rat je pogoršao odnose Sudana i Čada (dio pobunjenika ima podršku iz Čada, u koji se sklonilo oko 250 000 darfurskih izbjeglica).[1]

U julu 2008. Međunarodni krivični sud izdao je nalog za hapšenje sudanskog predsjednika Omara al-Bašira, tvrdeći da snosi kaznenu odgovornost za krizu u Darfuru, optuživši ga da je orkestrirao genocid, ratne zločine i zločine protiv čovječnosti koji se događaju u regiji, ali je sudanska vlada odbacila optužbe. Međunarodni krivični sud je ponovno 4. marta 2009. izdao nalog za hapšenje Omara al-Bašira, optužujući ga za ratne zločine i zločine protiv čovječnosti, ali ne i za genocid, nalog je ponovno izdan 12. jul 2010]].[2]

IzvoriUredi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 "Darfur" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija, LZMK. https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=13923. Pristupljeno 23.8. 2020.. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 "Darfur, historical region and former province, Sudan" (engleski). Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/place/Darfur. Pristupljeno 22.08.2020. 

Vanjske vezeUredi