Otvori glavni meni
RAJKO JOVANOVIĆ
No portrait gray test-sr.svg
Rajko Jovanović
Datum rođenja 19. maj 1898.
Mesto rođenja Niš

Flag of Srbija Kraljevina Srbija
Datum smrti 22. jun 1942. (44 god.)
Mesto smrti Mali Jastrebac

Flag of Srbija Srbija
Profesija pravnik
Član KPJ od 1919.
Učešće u ratovima Narodnooslobodilačka borba
Služba NOV i PO Jugoslavije

Rajko Jovanović (Niš, 19. maj 1898Mali Jastrebac, 22. jun 1942) bio je pravnik, publicista, političar i učesnik Narodnooslobodilačke borbe.

BiografijaUredi

Rođen je 19. maja 1898. godine u Nišu. Gimnaziju je završio u Beogradu, a Pravni fakultet u Poatjeu (Francuska), maja 1919. godine. Tokom studija, postao je član Socijaldemokratske partije Francuske. Po povratku u Kraljevinu SHS, postao je član Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista) i sekretar rejonskog komiteta na Čukarici. Učestvovao je na Vukovarskom kongresu KPJ 1920. godine, gde se priključio komunističkoj frakciji.

Nakon Obznane 1921. godine i zabrane rada Komunističke partije Jugoslavije, učestvovao je u formiranju ilegalnih organizacija KPJ. Tokom frakcionaških borbi, priključio se grupi oko Triše Kaclerovića i Moše Pijade, koja je istupala kao opozicija Simi Markoviću i tadašnjem rukovodstvu partije. Zastupao je kominternovsku liniju i bio jedan od glavnih partijskih ideologa, ali bez ugleda u radničkim redovima. Stalno je isticao opasnost od uticaja srpske socijaldemokratije i potrebu borbe protiv srpskog imperijalizma.

Istakao se kao advokat komunista uhapšenih 1921. godine, kao i u procesu protiv Moše Pijade 1925. godine. Učestvovao je u stvaranju Nezavisne radničke partije Jugoslavije 1923, a jula iste godine postao je njen oblasni skeretar za Srbiju.

Bio je na Prvoj i Drugoj zemaljskoj konferenciji KPJ u Beču 1922. i 1923, Trećoj zemaljskoj konferneciji u Beogradu 1924. i na Trećem kongresu KPJ u Beču 1926. godine. Više godina bio je član Centralnog komiteta KPJ, a od 1926. i član Politbiroa CK KPJ. Postavljen je 1924. na čelo Centralne sindikalne komisije. Bio je član i sekretar Centralnog komiteta Saveza komunističke omladine Jugoslavije. Na savetovanju u Moksvi 1928. godine, bio je smenjen sa svih funkcija kao frakcionaš.

Bio je saradnik i urednik više komunističkih listova, od kojih su neki „Radničke novine“ (1920-1921), „Slobodna reč“ (1921-1922), „Radnik“ (1922-1924), „Okovani radnik“ (1924), „Naši dani“ (1924), „Istina“ (1925), „Radnički glas“ (1925), „Radnička borba“ (1933) i ostali.

Bio je uhapšen avgusta 1929. godine i izveden pred Državni sud za zaštitu države. Uskoro je bio oslobođen usled nedostatka dokaza. O svojim zatvorskim iskustvima objavio je u Zagrebu 1929. godine brošuru „Glavnjača kao sistem“ sa predgovorom Miroslava Krleže.

Po odluci CK KPJ, emigrirao je u Beč 1932, potom u Sovjetski Savez, gde je boravio jedno vreme na Kavkazu. Potom se vratio u Moskvu i bio aktivan u radu Crvene sindikalne internacionale. U vreme pogoršanih odnosa KPJ sa Kominternom, otišao je 1937. u Pariz. U to vreme dolazi u sukob sa novim Titovim rukovodstvom, koje je vodilo kampanju protiv njega i drugih "špijuna, provokatora i duplih agenata" (Mustafa Golubić, Pavle Bastajić, Labud Kusovac...).[1] Po povratku u Jugoslaviju 1939, bio je uhapšen na granici. Sproveden je u logor za komuniste kod Bileće, a pušten krajem 1940, po zatvaranju logora.

Učesnik je Narodnooslobodilačke borbe od 1941. godine. Bio je politički komesar Jablaničko-pasjačkog partizanskog odreda, sve do svoje pogibije 22. juna 1942. godine.

LiteraturaUredi