Kampala je glavni i najveći grad Ugande, administrativni centar ugandske Centralne regije i nekadašnja prijestolnica Kraljevstva Buganda, jednog od pet tradicionalnih kraljevstva Ugande. Grad prema popisu iz 2009. broji 1,353.189 stanovnika,[2] a prema procjeni iz 2010. metropolitanska Kampala s periferijskim naseljima imala je 1,597.900 stanovnika.[3]

Kampala
KampalaSkyln.jpg
Koordinate: 0°19′N 32°35′E / 0.317°N 32.583°E / 0.317; 32.583
Država  Uganda
Regija Central
Distrikt Kampala
Površina
 - Ukupna 189 km²
 - Kopno 176 km²
 - Voda 13 km²
Visina 1190 m[1]
Stanovništvo (2009.)
 - Grad 1,353.189[2]
Vremenska zona UTC+3 (UTC+3)
Karta
Kampala na karti Ugande
Kampala
Kampala
Kampala na karti Ugande

GeografijaUredi

Kampala leži na razbacana na nekoliko brda, svega par kilometara od obala Viktorijinog jezera, na nadmorskoj visini od 1190 m[1] na jugu Ugande. Sedam značajnih brda Kampale su Kasubi (prijestolnica Kraljevstva Buganda), Mengo (sjediše parlamenta), Kibuli (džamija Kibuli), Namirembe (anglikanska katedrala), Lubaga (katolička katedrala Rubaga), Nsambija i Kampala (ili Stara Kampala).

KlimaUredi

Kampala ima ekvatorsku klimu po Köppenovoj klasifikaciji klime, ali zbog zbog toga što leži na nadmorskoj visini od 1190 m[1] ima relativno umjerenu klimu, za razliku od od drugih krajeva u istom klimatskom području. Najvrući mjesec je januar kad je prosječno oko 28 °C. Drugi aspekt klimatskih prilika u Kampali su dvije kišne sezone. Duža traje od augusta do decembra, a kraća od februara do juna, tad padne znatno više kiše, a najviše u aprilu, prosječno oko 175 mm.

Klimatološki medijani za Kampala
Mjesec jan-sij feb-velj mar-ožu apr-tra maj-svi jun-lip jul-srp aug-kol sep-ruj okt-lis nov-stu dec-pro godina
Srednji maksimum (°C) 28 28 27 26 25 25 25 25 27 27 27 27 26
Srednji minimum (°C) 18 18 18 18 16 17 17 16 17 17 17 17 17
Precipitacija (mm) 46 61 130 175 147 74 46 86 91 97 122 99 1174
Izvor: [4]

HistorijaUredi

 
Jedna od kasubi grobnica: Muzibu Azaala Mpanga

Za historiju grada značajna je bila 1891. kada je tadašnji kabaka (kralj) Kraljevstva Buganda smjestio svoju prijestolnicu na brda Rubaga i Mengo, gdje se danas prostire Kampala.[5] Zbog tog je i kapetan Frederick Dealtry Lugard, tadašnji predstavnik Britanske istočnoindijske kompanije odabrao 1890. susjedno brdo Kampalu kao lokaciju za svoju utvrdu i sjedište kompanijine kolonije Ugande.[1] Lugardova utvrda na brdu Kampala, oko koje se razvilo naselje, ostala je prijestolnica odnosno sjedište administracije i nakon što je Uganda postala britanska kolonija sve do 1905. kada je preseljena u obližnji Entebbe na obali Viktorijinog jezera.

 
Kampala iz 1950.

Kampala je 1949. dobila status grada, a od 1962. postala je glavni grad nezavisne Ugande.[1] Od tad je počeo ubrzani rast grada, koji je od gradića od 46.000 stanovnika izrastao u grad s preko milion stanovnika.

ZnamenitostiUredi

Najveća znamenitost Kampale su Kasubi grobnice, okrugle slamnate grobnice njihovih kabaka (kraljevi Kraljevstva Buganda) sagrađene između 1881. i 1969. na istoimenom brdu Kasubi, koje su 1981. godine uvrštene u UNESCO-vu listu mjesta svjetske baštine u Africi.[6] Jedna od većih znamenitosti tog novog grada je i Muzej Ugande koji ima zbirke posvećene tradicionalnoj muzici, arheologiji i paleontologiji. Grad ima brojne vjerske objekte, od muslimanskih džamija, hinduističkih hramova do kršćanskih crkava. Impresivna je bijela Kibuli džamija, anglikanska katedrala Namirembe i crkva Rubaga, kao i rimokatolička katedrala sv. Petra.[1]

 
Novi dio grada sa katedralom u sredini

StanovništvoUredi

 
Jedno od predgrađa Kampale

U Kampali su ispočetka apsolutna većina bili pripadnici ugandskog naroda Baganda, oni su i danas većina, ali ne toliko dominantna jer su se u grad naselili i pripadnici drugih plemena, kao i brojni Azijati i Evropljani.

Godina Stanovnika
Popis 1959 46 000
Popis 1969 330 700
Popis 1980 458 503
Popis 1991 774 241
Popis 2002 1 208 544
Procjena 2005 1 353 236
Procjena 2010 1 597 900[3]

Privreda, školstvo i transportUredi

Kampala se nalazi u najplodnijem dijelu Ugande, u kojem se proizvode kava, pamuk, čaj, duhan i šećerna trska. Kampala je i značajni industrijski centar, iako ne toliko važan kao obližnja Jinja (udaljena 64 km u pravcu sjeveroistoka). U gradu ima dosta pogona prehrambene, metalne i drvoprerađivačke industrije i tvornica za montažu traktora. Kampala je sjedište većine ugandskih velikih poduzeća, a grad je i trgovačko-financijski centar cijele regije smještene oko Viktorijinog jezera.[1]

 
Ulica iz centra grada

Kampala je i značajni obrazovni centar, u gradu djeluje Univerzitet Makerere koji je dugi niz godina jedina institucija tog ranga u Istočnoj Africi. Nastao je iz škole osnovane 1911. koja je 1922. postala tehnička škola, zatim 1949. viša škola (univerzitetski koledž), te 1970. nezavisni univerzitet.

Kampala je i važno transportno čvorište iz koje polazi većina cesta u ostale dijelove Ugande i susjedne zemlje, preko grada ide željeznička linija od Kasesea za luku Mombasu u Keniji. Port Bell, udaljen 10 km istočno od centra grada, luka je Kampale na Viktorijinom jezeru. Grad dijeli međunarodni aerodrom sa susjednim Entebbeom, koji je udaljen 34 km jugozapadno.[1]

Ujedinjeni narodiUredi

Zbog dugotrajnog građanskog rata i izuzetne važnosti Ugande u tom dijelu Afrike, u Kampali ima sjedište čak 11 specijaliziranih agencija i programa Ujedinjenih naroda (stanje iz juna 2010.):[7]

Panorama Kampale

IzvoriUredi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 "Kampala" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/310717/Kampala. Pristupljeno 5. 1. 2012. 
  2. 2,0 2,1 "The largest cities in Uganda, ranked by population" (engleski). Mongabay.com. http://population.mongabay.com/population/uganda. Pristupljeno 7. 5. 2011. 
  3. 3,0 3,1 "Uganda: Regions & Towns" (engleski). Citypopulationde. http://www.citypopulation.de/Uganda.html. Pristupljeno 7. 5. 2011. 
  4. "Average Conditions kampala". BBC Weather. http://www.bbc.co.uk/weather/232422. Pristupljeno 5. 1. 2012. 
  5. "Kampala - History" (engleski). AFRICATRAVELLING.NET. http://www.africatravelling.net/uganda/kampala/kampala_history.htm. Pristupljeno 5. 1. 2012. 
  6. "Kasubi Tombs" (engleski). Kabaka Foundation. http://www.kasubitombs.org/en/general/index.php. Pristupljeno 5. 1. 2012. 
  7. "UN Country team for Uganda" (engleski). United Nations Information Centre in Nairobi - Kenya, Uganda and The Seychelles. http://www.unicnairobi.org/Unagenciesuganda.asp. Pristupljeno 5. 01. 2012. 

Eksterni linkoviUredi