Vođenica

Crkva u Vodjenici.JPG
Lokalna crkva

Osnovni podaci
Država  Bosna i Hercegovina
Entitet Federacija Bosne i Hercegovine
Kanton/Županija Unsko-sanski kanton
Opština/Općina Bosanski Petrovac
Stanovništvo
Stanovništvo ((1991)) 562
Geografija
Koordinate 44°38′07″N 16°16′20″E / 44.63527°N 16.27222°E / 44.63527; 16.27222
Vođenica na karti BiH
Vođenica
Vođenica
Vođenica na karti BiH
Ostali podaci


Koordinate: 44° 38′ 07" SGŠ, 16° 16′ 20" IGD

Vođenica je selo u opštini Bosanski Petrovac, u Federaciji Bosne i Hercegovine. Prema popisu iz 1991, selo je imalo 562 stanovnika, od čega su apsolutna većina bili Srbi.

GeografijaUredi

Vođenica se nalazi na planini Grmeč, u blizini vrha Željeznik. Zemljište je jako kamenito. Periodski tok Vođenica izbija ispod Željeznika (1274 M.) koji je i sabirna oblast vrela. Prema nekim zapisima, izvorišna čelenka potoka Vođenice ima preko 50 vrela i taj dio sela nosi ime Vrela. Najjače vrelo je Stublići a tu su još: Dražići, Crno vrelo, Zanoglina i Pećina vrelo. Potok Vođenica je vodotok sa najviše vode u petrovačkom kraju. Prije sto godina na njemu je bilo preko 40 vodenica. U vrijeme najvećeg vodostaja gubi vodu u ravni Petrovačkog polja, u Trnjacima. Podzemna hidrografska veza nije utvrđena.[1]

U Vođenici takođe ima i dosta listopadne i zimzelene šume (mešovita šuma). U Vođenici se takođe može naći i glina.

Vođenica se može podeliti na dva dela:

  • Donja Vođenica, koja je gusto naseljena i na manjoj nadmorskoj visini (ravan Petrovačkog polja)
  • Gornja Vođenica, koja je ređe naseljena i na većoj nadmorskoj visini (padine Grmeča)

Kao u većini planinskih sela, i u Vođenici vegetacija počinje kasnije.

IstorijaUredi

Južno od Vođenice leže ostaci prostranog grada „Oblaja". Bilo je to ilirsko utvrđeno naselje čiji velik kameni bedem obuhvata prostor od cca 15.000 do 20.000 m2. [2] Unutar naselja nalazi se posebna utvrda. Na čitavoj površini nađeni su fragmenti keramike i kućnog posuđa iz kasnog bronzanog ili ranog željeznog doba. Zapadno od Vođenice leži ruševina, koju narod naziva „Drenovac". Sagrađena je od opeka i maltera, pa se zaključuje da je iz rimskog doba. U samoj Vođenici nalazi se ruševina „Crkvina" gdje se po pričanju tamošnjih stanovnika prilikom otkopavanja našlo oružja i crkvenih predmeta. U njenoj okolini ima obilje srednjovjekovnih nadgrobnih spomenika sa ornamentima polumjeseca i krsta (stećci). [3]

U turskom periodu bosanske istorije, cjelokupno zemljište u Vođenici bilo je u vlasništvu, bilo kao begluk ili selište, čuvene begovske porodice Kulenović Vođenica. Tako je bilo i u austrijsko-ugarskom periodu, sve do 1918 kada je nova država Kraljevina SHS izvršila agrarnu reformu. [4]

Drugi svjetski ratUredi

Nakon što su Sile Osovine okupirale Kraljevinu Jugoslavije, područje Vođenice našlo se u novostvorenoj Nezavisnoj Državi Hrvatskoj. Stanovništvo Vođenice se organizovalo i priključilo Narodnooslobodilačkoj borbi, koju su predvodile partizanske snage. U toj borbi živote su izgubili mnogi borci i civilno stanovništvo. Podsjećanje na te događaje je spomenik u središtu naselja. [5]

U Vođenici se rodio Narodni heroj Marko Jokić.[6]

Hrizostom (svjetovno Rajko Jević), mitropolit dabrobosanski od 2017. godine, rođen je u Vođenica. Ranije je bio episkop bihaćko-petrovački i zvorničko-tuzlanski. [7]

PrivredaUredi

Većina stanovnika Vođenice se bavi poljoprivredom i stočarstvom. Stanovnici Donje Vođenice se uglavnom bave zemljoradnjom i voćarstvom, dok se stanovnici Gornje Vođenice uglavnom bave: stočarstvom, šumarstvom, voćarstvom, a ređe zemljoradnjom. Takođe mnoga domaćinstva u Vođenici poseduju farme tovnih pilića.

U Vođenici se uzgaja:

Nekada su se mnogi stanovnici Vođenice bavili: zidarstvom, vađenjem kamena i izradom kreča. Mnoga domaćinstva koja se bave stočarstvom, takođe i prave mnoge mlečne proizvode kao što su: sir, kajmak i kiselo mleko. Ovo kao i okolna sela poznata su po izradi specijalne vrste kajmaka koji se naziva basa.

StanovništvoUredi

Selo vođenica je po popisu iz 1991. godine imalo 562 stanovnika,od čega je 561 stanovnik bio Srbin,a samo 1 stanovnik Hrvat.Što znači da su Srbi u Vođenici prema popisu iz 1991. godine činili 99,83 posto stanovništva,a Hrvati 0,17.[8]

ZnamenitostiUredi

LiteraturaUredi

ReferenceUredi

  1. PETROVAČKO POLJE –Dr. Rade Davidović, Novi Sad, 1981
  2. "SVPPLEMENTVM REBELLIO ILLYRICI I – GERMANIKOVA “POUNJSKA OFANZIVA”". INSTITUT ZA ISTORIJU • Br. 4, 1-234, Sarajevo 2009.. http://www.iis.unsa.ba/pdf/historijska_traganja_4.pdf. Pristupljeno 9. 2. 2016. 
  3. Starine iz okoline Bosanskog Petrovca - Vejsil Ćurčić, Glasnik Zemaljskog muzeja u Sarajevu, godina 1902.
  4. BEGOVSKI ZEMLJIŠNI POSJEDI U BOSNI I HERCEGOVINI OD 1878. DO 1918. -H. Kamberović, Sarajevo, 2003
  5. "Donald Nyebil: Name: Monument to the Revolution - Location: Vođenica, Bosnia". Spomenik Database. http://www.spomenikdatabase.org/vodjenica. Pristupljeno 12. 9. 2017. 
  6. "Milovan Samardžija: Sjećanje na Marka Jokića". Opštinski odbor SUBNOR, 1974 -PETROVAC U NOB, knjiga 7. http://www.znaci.net/00003/687.htm. Pristupljeno 9. 2. 2016. 
  7. Устоличење Митрополита дабробосанског г. Хризостома (СПЦ, 5. септембар 2017)
  8. Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za republiku po opštinama, i naseljenim mjestima 1991, izdavač: Državni zavod za statistiku republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo 1991.

Vanjske vezeUredi