Maurska umjetnost

Maurska umjetnost ili Maursko-hispanska umjetnost je naziv za jednu varijantu islamske umjetnosti, koja je niknula na Iberijskom poluotoku za vladavine Omejadskog Kalifata u 8. vijeku.[1]

Maurska umjetnost
Alcázar u Sevilli
Alcázar u Sevilli

Nakon tog je nastavila život po emiratima Al-Andalusa i gradovima Magreba (Fès, Rabat, Taza, Tinmel), njen utjecaj proširio se sve do Emirata Sicilija.[1]

Ime je dobila po Maurima koji su došli iz Sjeverne Afrike i zauzeli Iberijski poluotok i brojne otoke na zapadnom Mediteranu početkom 8. vijeka. [2]

To je rezultiralo jedinstvenom mješavinom iberijske, sjevernoafričke i arapske islamske kulture.[3] Tako je nastao stil kao mješavina zatečenih iberijsko-vizigotskih tradicija i sirijsko-iransko-abasidskih koje su donijeli Mauri.[4]

Karakteristike i historijaUredi

ArhitekturaUredi

Glavne karakteristike maurske arhitekture su često korištenje različitih lukova u konstrukciji, i bogato dekorirani enterijeri, zamršenom kaligrafijom, floralnim i geometrijskim ornamentima i jarko obojenim keramičkim pločicama.[2]

Rane građevine maurske arhitekture iako su podignute kao islamske bogomolje imale su značajan utjecaj Iberijske kulture. Jedan od najpoznatijih primjera je Velika džamija u Córdobi, koja je danas katolička katedrala.[2] Od 11. vijeka nadalje, maurska arhitektura bila je pod snažnijim utjecajem sjevernoafričke kulture.[3] Primjer za to je slavna Alhambra u Granadi.[3]

 
Alhambra Palacio de los Leones

SkulpturaUredi

Skulptura se svodila na plastičku dekoraciju građevina (kapiteli, vijenci...). Najveća karakteristika su filigranski isklesani detalji ormamenata. Majstori Primijenjene umjetnosti izrađivali su tad vrlo popularne među maurskim plemstvom - kutije od slonovače sa reljefima scena iz života na dvoru.[3]

SlikarstvoUredi

Slikarstvo je svedeno na arabesku (mješavina kaligrafije i floralno-geometrijskih motiva).[4]

Primjenjena umjetnostUredi

Dobar dio [[Srednji vijek|srednjeg vijeka, maurske zanatlije iz Al-Andalusa bile su poznate po finoći i kvaliteti svojih proizvoda, ne samo na Iberijskom poluotoku već i u dobrom dijelu Evrope.[3] Proslavili su se svojom kvalitetnom grnčarijom iz Málage i Valencije koja je u Italiji utjecala na razvoj majolike.[1] Uz to bili su poznati po ručno tkanim i maštovito obojanim tepisima i po nakitu od emajla.[3]

OstavštinaUredi

Maurska umjetnost prestala je postojati u Španjolskoj nakon 1492., kad je Emirat Granada, kao posljednji pao u ruke kršćanskih vladara, ali je nastavila egzistirati u Sjevernoj Africi sve do 16. vijeka.[5]

Čak i nakon što je maurska vladavina završila u Iberiji, maurska umjetnost je nastavila utjecati na umjetnost u Španjolskoj kao i na evropsku renesansu. Maurska umjetnost pomogla je oživljavanju evropskog interesa za grčku i rimsku baštinu , istovremeno dovodeći intelektualno blago islamskog svijeta u Evropu.[3]

To je rezultatiralo time da su Španjolskoj kao i po Evropi i nadalje stvarala djela pod utjecajem mauarske ostavštine kao novi stil - Mudéjar, koja više nisu stvarali maurski umjetnici već oni koji su prihvati vlast kršćanskih vladara (Moriski i sami Španjolci).[3]

PovezanoUredi

IzvoriUredi

  1. 1,0 1,1 1,2 "maurska umjetnost" (hrvatski). Leksikografski zavod Miroslav Krleža. http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=39564. Pristupljeno 2.2. 2020.. 
  2. 2,0 2,1 2,2 "Moorish Art" (engleski). National Geographic. https://www.nationalgeographic.org/media/moorish-art/. Pristupljeno 2. 2. 2020. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 "Moorish Art" (engleski). Medieval Chronicles. https://www.medievalchronicles.com/medieval-history/medieval-history-periods/moorish-period/moorish-art/. Pristupljeno 2.2. 2020. 
  4. 4,0 4,1 "morésco, stile" (talijanski). Treccani. http://www.treccani.it/enciclopedia/stile-moresco. Pristupljeno 30. 1. 2020. 
  5. "Western Islamic art: Moorish" (engleski). Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/topic/Islamic-arts/Western-Islamic-art-Moorish#ref316935. Pristupljeno 30. 11. 2012. 

Vanjske vezeUredi