Enderun (osmanoturski: اندرون مکتب, Enderûn Mektebi) bila je škola internatskog tipa na osmanskom dvoru Topkapi u Istanbulu. U njoj su školovani većinom nadareniji janjičari za najviše funkcije u Osmanskom Carstvu, koji su prije tog uzimani kao danak u krvi od kršćanskih roditelja.[1]

Enderun
Enderûn Mektebi
Današnja zgrada biblioteke u Topkapi Saraju
Današnja zgrada biblioteke u Topkapi Saraju
Današnja zgrada biblioteke u Topkapi Saraju

Historija i karakteristike

uredi
Glavni članak: Danak u krvi

Enderun je osnovao sultan Murat II (14211451) a proširio sultan Mehmed II (14511481).[1] Bio je prva škola za nadarene na svijetu. Na Enderunu su pitomci prosječno proveli po 15 godina[2] učeči islamsku teologiju, šerijatsko pravo i sve što ide uz to (turski, perzijski i arapski, arapsku kaligrafiju, književnost). Pored toga, primali su poduke iz matematike, geografije, historije i pravila života na dvoru, a morali su svakodnevno trenirati i vojničke vještine odnosno jahanje, mačevanje, pucanje, itd. Također, slušali su poeziju i muziku.

Enderun je nekoliko vijekova bio prilično uspješan u stvaranju osmanskih državnika regrutirajući ih među različitim etničkim grupama carstva, pružajući im zajedničko muslimansko obrazovanje.[1] Enderun je izgubio svoj vrhunski status još prije Tanzimata. U periodu nepotizma i korupcije, kada su mnogi Turci željeli na bilo koji način ubaciti svoju ne baš naročito nadarenu djecu u školu, pa je i zatvoren nakon Mladoturske revolucije 1. maja 1909.[2]

Izvori

uredi
  1. 1,0 1,1 1,2 Osmanlı Eğitim Sisteminde Enderun Mektebi (turski). Ustunzekalilar.Org. Pristupljeno 4. 2. 2020. 
  2. 2,0 2,1 Enderun Mektepleri (turski). Kalem Güzeli. Arhivirano iz originala na datum 2020-02-06. Pristupljeno 4. 2. 2020. 

Vanjske veze

uredi