Otvori glavni meni

Robert Domani

(Preusmjereno sa Robert Domany)


Robert Domani (16. 3. 19083. 3. 1942), jugoslavenski komunist, narodni heroj Jugoslavije, učesnik španskog građanskog rata i Narodnooslobodilačke borbe.

Robert Domani
Robert Domani.jpg
Datum rođenja: 16. mart 1908. (1908-03-16)
Mesto rođenja: Slavonska Orahovica, Austro-Ugarska Monarhija
Datum smrti: 3. mart 1942. (dob: 33)
Mesto smrti: Balinka Peć, Lika, Kraljevina Jugoslavija
Profesija: student
Član KPJ od: 1937
Za narodnog heroja proglašen: 24. 7. 1953

BiografijaUredi

Rođen je 16. 3. 1908 godine u Slavonskoj Orahovici, kod Osijeka, u jevrejskoj obitelji.[1][2] Pre rata studirao je na Tehničkom fakultetu u Zagrebu. Još na studijama je pristupio revolucionarnom omladinskom pokretu. Godine 1937 je primljen u članstvo Komunističke partije Jugoslavije. Iste godine otišao je u Španiju, gde se u redovima internacionalnih brigada borio protiv fašizma. Već od prvog dana pokazao je na ratištima Španije izuzetnu hrabrost i vojničku spremnost, i napredovao do čina artiljerijskog kapetana Republikanske armije. Krajem 1937 godine postaje komandir baterije u Drugom divizionu teške artiljerije „Škoda“, koji je bio u sastavu 21. korpusa, a početkom 1938 u sastavu je 45. divizije.

U proleće 1938 godine, prebačen je s divizionom na Aragonski front, gde je neprijatelj koncentrisao znatno veće snage zbog nastupanja prema morskoj obali. U ogorčenim borbama neprijatelj je, zahvaljujući velikoj nadmoćnosti svoje artiljerije i avijacije, uspeo da potisne republikanske snage, uz obostrano velike gubitke. Drugi divizion se istakao u borbama pod Moskitom de Harku, kada je baterija, pod komandom Roberta Domania, vatrom zaustavila napad fašističkog bataljona i nanela mu osetne gubitke. U nastupanju prema Valenciji i uz morsku obalu od Vinarosa do Kasteljona de la Plate, u ogorčenim borbama koje su vođene naročito na komunikaciji Teruel-Valensija, fašističke snage su dolazile tako blizu da ga je artiljerija diviziona mogla tući neposrednim gađanjem.

 
Jugosloveni iz baterije “Karl Libkneht” 1937 u Španiji. U prvom redu stoje: treći s leva (sa hartijom u ruci) Robert Domany, komandant baterije i peti s leva Koča Popović.

U maju 1938 godine, za komandanta Drugog diviziona „Škoda“ bio je postavljen Koča Popović, a posle njegovog ranjavanja, u julu 1938, komandant diviziona je postao Robert Domani, koji se proslavio kao komandir baterije „Liebknecht“, i stekao slavu kao artiljerijski stručnjak. Kao komandant diviziona je ostao do povlačenja pripadnika internacionalnih brigada iz Španije. Posle dolaska u Francusku, interniran je u logor Verne, gde ostaje do 1940 godine, kada se s ostalim Jugoslovenima javlja za rad u Nemačku, nadajući se da će se tako lakše prebaciti u domovinu.

U Nemačkoj se Robert zaposlio u gradu Desau, u fabrici aviona „Junkers“. Neopreznošću jednog druga, Gestapo je otkrio grupu od dvadeset jugoslovenskih španskih dobrovoljaca, među kojima su, pored Roberta, bili - Kosta Nađ, Danilo Lekić, Otmar Kreačić i Dušan Kveder. Oni su, u proleće 1941, odvedeni u koncentracioni logor Braunšvig, gde su bili mesec dana podvrgnuti nacističkoj torturi. Posle toga, bili su vraćeni na rad u fabriku, s obrazloženjem „da Nemci poštuju ugovor o radu“, ali da su bili u logoru zato da vide „šta ih čeka ako se budu bavili politikom“.

Preko tada već uspostavljenog kanala za povratak Španskih dobrovoljaca u Jugoslaviju, Robert se vraća u Zagreb, i odmah se uključuje u pripreme za podizanje ustanka. U avgustu 1941 godine je radio na organizovanju partizanskih jedinica na Kordunu, koristeći iskustvo koje je stekao u Španiji. Ubrzo je postavljen za komandanta Drugog kordunaškog partizanskog odreda. Sa svojim odredom se istakao u mnogim borbama, a naročito kod Slunja, Vojnića, Veljuna i Plaškog.

Robert Domani je poginuo kao žrtva izdaje. Jedan vod Treće čete Trećeg bataljona Drugog odreda je prišao četnicima, pa su je tada na prevaru razoružali. Tada se s Trećom četom nalazio i komandant Odreda Robert, kojeg su četnici iste noći, zajedno s političkim komesarom Trećeg bataljona Brankom Latasom, komandirom i političkim komesarom Treće čete Stevom Čuturilom i Adolfom Štajnbergerom, ubili kod Balinka Peći, u Lici, 3. 3. 1942 godine.

Da se ne bi pronašla njihova tela, bačeni su u jamu Balinka, duboku oko 360 metara. Tek 1966 godine engleska speleološka ekipa je pronašla njihove ostatke pa su sahranjeni u zajedničkoj grobnici u Plaškom.[3] Uz Roberta, cijela porodica Domani je stradala za vrijeme Holokausta. U rano proljeće 1942 godine, Robertove roditelje Josipu i Deboru Domani, te baku Tereziju su uhapsile ustaše i deportirali ih sa Zagrebačkog Glavnog kolodvora u koncentracijski logor Auschwitz gdje su ubijeni. Robertovog mlađeg brata Rudolfa su strijelale ustaše 9. 9. 1941 u Rakovom potoku sa grupom od 89 "Srba, Židova i komunista".[3]

Ukazom predsednika Federativne Narodne Republike Jugoslavije Josipa Broza Tita, 24. 7. 1953 godine, proglašen je za narodnog heroja.

ReferenceUredi

  1. Snješka Knežević, 2011, str. 114
  2. Jaša Romano, 1980, str. 353
  3. 3,0 3,1 Eva Grlić, 1997, str. 60

LiteraturaUredi

  Segment isključivo posvećen Narodnooslobodilačkoj borbi.
  • Snješka Knežević, Aleksander Laslo (2011). Židovski Zagreb, Zagreb: AGM, Židovska općina Zagreb. ISBN 978-953-174-393-8
  • Romano, Jaša (1980). Jevreji Jugoslavije 1941-1945: žrtve genocida i učesnici narodnooslobodilačkog rata, Beograd: Jevrejski Istorijski Muzej, Saveza jevrejskih opština Jugoslavije.
  • Grlić, Eva (1997). Sjećanja, Zagreb: Durieux. ISBN 953-188-078-6
  • Narodni heroji Jugoslavije. „Mladost“, Beograd 1975. godina.