Otvori glavni meni
Donja Dolina
Osnovni podaci
Država  Bosna i Hercegovina
Entitet Republika Srpska
Opština/Općina Gradiška
Stanovništvo
Stanovništvo ((1991)) 468
Geografija
Koordinate 45°07′39″N 17°25′04″E / 45.1275°N 17.4178°E / 45.1275; 17.4178
Donja Dolina is located in BiH
Donja Dolina
Donja Dolina
Donja Dolina (BiH)
Ostali podaci
Pozivni broj 051


Koordinate: 45° 07′ 39" SGŠ, 17° 25′ 04" IGD
Donja Dolina je naseljeno mjesto u Bosni i Hercegovini u opštini Gradiška koja pripada entitetu Republika Srpska. Na popisu stanovništva 1991. u njemu je živjelo 468 stanovnika.[1]

Sadržaj/Садржај

GeografijaUredi / Уреди

Selo Donja Dolina smješteno je na desnoj obali rijeke Save, oko 17 km nizvodno, od Gradiške.

IstorijaUredi / Уреди

U 13.vijeku p.n.e iz Podunavlja i Panonije krenuli su i prema Balkanskom poluostrvu pokreti velike mase srednjoevropskog stanovništva poznatog pod imenom naroda polja sa urnama. Nosioci kulture polja sa urnama u širem prostoru srednjeg Podunavlja, zamjenjuju, potiskuju ili se nameću i miješaju sa nosiocima kulture grobnih humaka (tumula), koja bi se mogla sa sigurnošću označiti kao proto-ilirska, doneseći svuda jedno od svojih osnovnih obilježja – sahranjivanje pepela spaljenih mrtvaca u urnama. Sjeverna Bosna, oko rijeke Save i donjih tokova njenih pritoka pripala je takođe ovim plemenima. Potomci nosilaca kulture polja sa urnama istočnoalpskog i zapadnopanonskog prostora nazivaju se zajedničkim imenom Panoni (Armantini, Breuci, Oserijati, Latobici, Kolapijani, Jasi)[2]

Donja Dolina je jedno od nekoliko arheoloških nalazišta iz tog perioda. Stanovnici Donje Doline smatraju se južnim ogrankom panonskih Oserijata.

 
Lokalitet Donja Dolina - crtež Ćire Truhelke

ArheologijaUredi / Уреди

Istraživanja su obavljana u više navrata u periodu 1896.-1987. god. i vodili su ih Franjo Fiala, Ćiro Truhelka, M. Mandić, Zdravko Marić, V. Nikolić, i Z. Žeravica.

Oko 1200. godine prije naše ere, početkom kasnog bronzanog doba na ovom lokaliteu započinje kontinuirano naseljavanje i život u ravničarskom otvorenom naselju, koji traje sve do I vijeka n.e., kada je definitivno napušten. Periodi života u naselju su na osnovu arheološkog materijala, podijeljeni u nekoliko faza.

Kasno bronzano doba i početak starijeg željeznog doba 1200-700 godine p.n.e., kada je stvoreno starije naselje.

Starije željezno doba 700-360 godine p.n.e.-naselje na Gradini i grobovi na Timenačkoj gredi. Krajem 8. vijeka p.n.e. klimatski i hidromorfološki uslovi razlog su prestanka života u starom razbacanom ravničarskom naselju i preseljenju na Gradinu, na kojoj se formiralo novo zbijeno sojeničko naselje.

Mlađe željezno doba i prodor Kelta od 360. p.n.e. do početka I vijeka n.e.- Kada je taloženjem kulturnih slojeva nivo zemljišta porastao, na istom prostoru razvilo se ravničarsko, dobro organizovano i uređeno naselje, s kućama poredanim u pravilne nizove i sa komunikacijama između redova kuća širokim oko 1.5 m. Kuće su bile veličine 15x8 do 10 m podijeljene u više prostorija. Zidne konstrukcije su bile od drveta i lijepa koji je ponekad bio ornamentisan. Unutra su bile glinene peći ili ognjišta. Prodorom Kelta ili uticajem njihove kulture na krajeve na desnoj obali Save nije prekinut život u Donjoj Dolini. Keltski metalni (nakit i oružje) i keramički materijal se javlja u znatnoj količini u periodu od 250. p. n.e. do početka naše ere, uporedo sa domaćim keramičkim materijalom.[3]

Lokalitet je nacionalni spomenik BiH[4]

StanovništvoUredi / Уреди

Nacionalnost 1991.
Srbi 70
Muslimani 0
Hrvati 387
Jugosloveni 9
ostali 2
Ukupno 468

PrivredaUredi / Уреди

  Ovaj dio članka je u začetku.
Pogledajte kako uređivati članak i pomozite Wikipediji u njegovom proširenju.

LiteraturaUredi / Уреди

ReferenceUredi / Уреди

  1. Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za Republiku po opštinama i naseljenim mjestima 1991.. Sarajevo: Izdanje Državnog zavoda za statistiku Republike Bosne i Hercegovine. 
  2. Čović, 1976
  3. "Alojz Benac-Đuro Basler-Borivoj Ćović-Esad Pašalić-Nada Miletić-Pavao Anđelić - KULTURNA ISTORIJA BOSNE I HERCEGOVINE". Veselin Masleša, Sarajevo, 1966. https://de.scribd.com/doc/177015405/Kulturna-Istorija-BiH. pristupljeno 9. 2. 2016. 
  4. "Prahistorijsko naselje Donja Dolina". kons.gov.ba. http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2902. pristupljeno 13. 8. 2016. 

Vanjske vezeUredi / Уреди