Otvori glavni meni

Art déco kog neki nazivaju i moderni stil, je ime pokreta u dekorativnoj umjetnosti i arhitekturi koji je nastao 1920., da bi tokom 1930-ih postao dominantan po Zapadnoj Evropi i Sjedinjenim Američkim Državma. [1]

art déco
Fasada palače Théâtre des Champs-Élysées u Parizu (1913.)
Fasada palače Théâtre des Champs-Élysées u Parizu (1913.)

Ime je dobio po velikoj izložbi - Exposition Internationale des Arts et Décoratifs Industriels Modernes, koja je održana u Parizu 1925. Na njoj su po prvi put izloženi predmeti tog stila, koji je ubrzo prerastao u modu.[1]

Sadržaj/Садржај

Historija i karakteristikeUredi

Karakteristike tog stila bile su gotovo similarne Art nouveau, to su jednostavne, čiste forme, s naglašenijim modernističkim izgledom; bogato dekorirane geometrijskim ili stiliziranim figuralnim likovima. Djela art décoa uvijek su davala dojam luksuza i bogatstva, jer su i izrađivana od vrlo različitih i najčešće skupih materijala (žad, srebro, slonovača, opsidijan, krom, kristal) i to ručno.[1]

I art déco je bio zanešen modernim industrijskim dobom strojevima automobilima i brzinom. Pa su njegovi umjetnici preferirali relativno jednostavne ravne forme, simetriju i površine sa istim uzorkom.

 
Ruhlmannov kabinet

Na formalnoj razini na art déco su utjecali Art nouveau, Bauhaus, kubizam i ruski balet Sergej Djagiljeva. Po mnogim poznavaocima umjetnosti - art déco je zapravo bio samo drugo ime za Art nouveau, dakle dio tog stila. Umjetnici art décoa svoje ideje crpli su iz inventara Američkih Indijanaca, Antičkog Egipata i klasike, ali iz prirode. Njihovi karakteristični motivi bile su gole ženske figure, životinje, lišće i sunčeve zrake, vrlo konvencionalno prikazani.[1]

 
Luksuzna vaza
 
Chrysler Building

Većina etabliranih kreatora art décoa kreirali su pojedinačne predmete, ili su ih umnažali u vrlo malim strogo ograničenim količinama.

Najpoznatiji akteri tog pokreta u Francuskoj su bili; dizajneri namještaja Jacques Ruhlmann i Maurice Dufrène, zlatari Raymond Templier i Jean Puiforcat, dizajner nakita i stakla René Lalique, modni dizajneri Erte i Paul Poiret.[1]

U Švedskoj je bila en vouge dizajnerica nakita Wiwen Nilsson.

U Britaniji su slavu stekli zlatar Henry George Murphy i američki grafičar Edward McKnight Kauffer.[1]

 
Igumanova palača Beograd

Nosioc tog stila u Sjedinjenim Američkim Državama bio je finski arhitekt Eliel Saarinen i dizajner Donald Deskey, koji je dao veliki doprinos uređenju njujorškog Rockefeller Centra naročito njegova enterijera dok se gradio između 1929. - 1940.[1]

Dva njujorška nebodera su amblematski primjeri tog pravca, to su Chrysler Building Williama Van Alena i Empire State Building djelo biroa Shreve, Lamb & Harmon.[1]

Tokom 1930-ih art déco seli na jug u Floridu u Miami koji se upravo tad pretvara u ladanjski grad, tamo je većina hotela na South Beachu podignuta u tom stilu, pa ga i zovu historijski distrikt - Art Deco.[1]

Za Drugog svjetskog rata art déco je u većini zemalja izašao iz mode, ali se krajem 1960-ih pojavila nostalgija za njegovim ostvarenjima, koja tinja do danas, pa se neki autori dekorativne umjetnosti, mode i nakita inspiriraju formama tog stila.[1]

Art déco nije baš previše zahvatio slikarstvo, najpoznatiji reprezent bila je poljska slikarica Tamara de Lempicka, čija su djela bila neki blagi derivat kubizma.

Art déco po južnoslavenskim zemljamaUredi

Kako je art déco bio logičan nastavak bečke secesije, izgrađeno je dosta objekata u tom stilu. U Zagrebu Hotel Esplanade 1925.[2], a 1929. i Hotel Milinov (današnji Hotel Dubrovnik). U tom stilu uređena je i fasada robne kuće Kastner i Öhler 1928.

U Beogradu je u tom stilu izgrađena 1933. Francuska ambasada po projektu Jacquesa Ruhlmanna i Igumanova palača na Terazijama, koju su 1938. podigla braća Krstić.

PovezanoUredi

IzvoriUredi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 "Art Deco" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/art/Art-Deco. pristupljeno 24. 10. 2015. 
  2. "Welcome" (engleski). Hotel Esplanade. http://www.esplanade.hr/. pristupljeno 24. 10. 2015. 

Vanjske vezeUredi