João III od Portugala

João III od Portugala zvan Piedoso-Pobožni (Lisabon, 6. jun 1502.-Lisabon, 11. jun 1557.) bio je Portugalski kralj od 1521. do 1557.[1]

João III od Portugala
Joãov portret (gravura)
Portugalski kralj
Vladavina 1521.-1557.
Prethodnik Manuel I
Nasljednik Sebastião I
Supruga Katarina Austrijska
Djeca Maria Manuela, João Manuel
Dinastija Aviz
Otac Manuel I
Majka Marija od Aragona i Kastilje
Rođenje 6. jun 1502.
Lisabon, Portugal
Smrt 11. jun 1557.
Lisabon, Portugal
Vjera Katolik

Za njegove duge vladavine portugalska mornarica koja je dominirala Indijskim oceanom dospjela je i do obala Brazila kog je počela kolonizirati. Istovremeno na unutašnjem planu osnovana je i proradila Inkvizicija i Družba Isusova.[1]

Biografija

uredi

Ubrzo nakon što je naslijedio svog oca Manuela I., João se oženio Katarinom, sestrom Svetorimskog cara i Španjolskog kralja Karla V., dok je Karlo oženio Joãovu sestru Isabelu. Ti su brakovi utrli put konačnom pravu Felipea II na portugalski tron 1580.[1]

Sporazumom iz 1529. osigurao je Portugalu pravo na Molučki arhipelag važan zbog začina (danas dio Indonezije), zauzvrat je priznao Španjolskoj pravo na Filipine.[1]

Taj proces je kulminirao Sporazumom iz Tordesillasa, kojim je Novi svijet podjeljen između Iberijskih velesila.[1]

João se od 1533. snažno angažirao u kolonizaciji Brazila, zbog tog je 1549. osnovao vlast u Bahiji. U Indiji je Portugal zauzeo Diu 1535, u Goi i počeo trgovati sa Sijamom i Makaom u Kini. Za razliku od tog napustio je neke od fortifikacija po Sjevernoj Africi jer su bile preskupe za održavanje.[1]

João je uspio zadržati kontrolu nad trgovinom začinima, ali je profit opao, a troškovi porasli, pa je i država zapala u dugove.

Iako je u mladosti bio naklonjen Erazmu Roterdamskom, kasnije je bio sklon vjerskoj ortodoksiji, zbog tog je 1536. uveo inkviziciju, a Jezuitima povjerio rad nad Univerzitetom u Coimbri i misijama po kolonijama.[1]

Kad je umro 1557. naslijedio ga je unuk Sebastião, jer mu je sin i prestolonasljednik João Manuel umro 1554. Kako je Sebastião tad imao samo 3 godine, umjesto njega vladala je njegova žena kao regent.[1]

Izvori

uredi
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 John III king of Portugal (engleski). Encyclopaedia Britannica. Pristupljeno 20.01.2024. 

Vanjske veze

uredi