Otvori glavni meni
Stefan Knežević
Datum rođenja 15. jun 1806.
Mesto rođenja Oćestovo (Austrijsko carstvo)
Datum smrti 28. januar 1890.
Mesto smrti Zadar (Austrougarska)

Stefan Knežević (Oćestovo, 15. jun 1806Zadar, 28. januar 1890) je bio srpski pravoslavni episkop dalmatinski od 1853. do 1890. i narodni dobrotvor.

BiografijaUredi

Rođen je 15. juna 1806. u Oćestovu. U šestoj godini života je došao u manastir Krku kod svog strica Vikentija Kneževića, nastojatelja manastira. Osnovnu školu je završio u Šibeniku, a gimnaziju i bogosloviju u Sremskim Karlovcima. Bogoslovske studije je završio na Bogoslovskom fakultetu u Černovicama. Po završetku studija u Beču, Stefan se vraća u manastir Krku. Zamonašio se i rukopoložio u čin đakona 21. maja 1833, a u čin prezvitera novembra 1835. Arhimandrit manastira Krke je postao na Bogojavljenje 1844. Za episkopa dalmatinskog je imenovan 16. marta 1853, a hirotonisao ga je u Karlovcima 17. maja 1853. patrijarh Josifa Rajačića.

Osnovao je 1853. konzistoriju i izvršio novu podelu eparhije na okružne protoprezviterate. Njegovim zauzimanjem je u Dalmaciji podignuto četrnaest novih hramova, među kojima i hram na Dalmatinskom Kosovu, koji je mnogo doprineo širenju kulta kneza Lazara u Dalmaciji. Ovaj hram je osveštan na Vidovdan 1889. u sklopu obeležavanja 500 godina od Bitke na Kosovu. Obnavljao je manastire, crkve i parohijske domove. Posebnu pažnju je posvijetio školovanju siromašne srpske omladine podižući škole i osnivajući u tom cilju razne fondove, među kojima Fond za udovice i svešteničku siročad. Podigao je nivo bogoslovije u Zadru, u koju su primani kandidati sa završenom gimnazijom. Jedan od najznačajnijih poduhvata Vladičinih bilo je osnivanjem svoje zadužbine za vaspitanje srpske dalmatinske omladine i njihovo obrazovanje na visokim školama u Beču i Gracu.

Tokom 1870. godine iz sastava Dalmatinske eparhije izdvojena je Boka kotorska u samostalnu eparhiju, a 1873. su obe eparhije izdvojene iz Karlovačke mitropolije i, zajedno sa Bukovinskom eparhijom, ušle su u sastav veštački stvorene Bukovinsko-dalmatinske mitropolije sa sedištem u Beču.

Postao je počasni doktor Bogoslovskog fakulteta u Černovicama, kao i episkopi Nikodim Milaš i Gerasim Petranović. Plemstvo i grb dobio je Beču, 5. jula. 1867. godine.

Umro je 28. januara 1890. u Zadru, a sahranjen u kapeli svetog Save u manastiru Krki. Testamentom je čitavo svoje imanje ostavio za dobrotvorne svrhe srpskom narodu.

Iz testamenta vladike StefanaUredi

„Otišao sam (u manastir) nejak, u šestoj godini rođenja, od moje rodne kuće i roditelja iz sela Oćestova, i o trošku i nastojanjem mnogozaslužno i nezaboravljenog moga strica Vikentija Kneževića školovan, i na dobri put i narodnu srbsku svest napućen, dakle, niti sam o trošku siromašnih roditelja uzdignut, niti šta od očinstva stvarno primio ni uživao, šta više uzdigao sam, školovao i uhljebio o mom trošku pet sinovaca bez i najmanje pomoći njihovih roditelja, odnosno moje braće; to služeći mojoj crkvi i narodu srbskom malo sam mogao zaštediti, na koju moj rod, tj. moja braća i sinovci po krvi, nikakva prava nemaju, jer je moj rod narod srpski pravoslavno istočni u Dalmaciji mom otečestvu za koji sam živio, za koga ću i s onu stranu groba živjeti i u srcu i pameti u grob nositi, zato i raspolažem mojim malim imetkom, ako što i zaostane iza moga života na korist moga naroda srbsko - dalmatinskog...“

Spoljašnje vezeUredi