Otvori glavni meni

Osnovna organizacija udruženog rada (akronim: OOUR, akronim na ćirilici: ООУР - Основна организација удруженог рада, akronim na slovenačkom jeziku: TOZD - Temeljna organizacija združenega dela, akronim na makedonskom jeziku: ООЗТ - Основна организација на здружен труд) koju su ljudi skraćeno zvali samo OUR - bio je naziv za osnovni (najniži) poslovni pravni subjekt u nekadašnjoj samoupravnoj socijalističkoj Jugoslaviji od 1974.[1] sve do njenog raspada 1990-ih. [2]

SFRJ
Emblem of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia.svg

Članak je dio serije:
Politika i uprava
SFRJ



Druge države
pogledaj  razgovor  uredi

Sadržaj/Садржај

HistorijaUredi

OOUR -i su počeli nicati nakon donošenja Ustava iz 1974., [1] a nakon Kardeljevog Zakona o udruženom radu donešenog 25. novembra 1976. postali su obligatni pravni oblik, po kojem se svaka dotadašnja radna organizacija morala preoblikovati. [1] Oni su idealizirano zamišljeni kao asocijacije slobodnih proizvođača, sredstvo da se poveća efikasnost privrede u društvenom sektoru i samoupravljanjem reintegrira već dobrano dezintegrirano jugoslavensko društvo. [3]

Kako se navodi u samom Zakonu o udruženom radu;
Osnovna organizacija udruženog rada osnovni je oblik udruženog rada u kome radnici, neposredno i ravnopravno obavljajući privrednu ili drugu društvenu djelatnost i radeći sredstvima u društvenom vlasništvu, ostvaruju svoja društveno-ekonomska i druga samoupravna prava i odlučuju o drugim pitanjima svog društveno-ekonomskog položaja. [2]

 
Inina rafinerija u Urinju kod Rijeke

OOUR-i su udruživani u Radne oganizacije ili u Složene organizacije udruženog rada - SOUR. Svaki OUR, bio je formalno pravno samostalni pravni subjekt, financijski i komercijalno nezavisan. Svi zaposleni radnici jednog OUR-a imali su pravo sudjelovati u radu zbora radnika (skupštine) i pravo da biraju i budu izabrani u formalno najviše tijelo OUR-a - Radnički savjet. Radnički savjeti, kao najviši organ, određivao je poslovnu politiku - cijene i planove, odlučivao o raspodjeli dohotka i nagrađivanju, odobravao ulaganja i zaduživanja, odobravao poslovne račune, te kao zadnja instanca odlučivanja, davao odobrenje za imenovanje direktora i ostalih rukovodioca. [4]

OOUR - i kao osnovne organizacione jedinice su razvijeni za sve oblike rada, od industrije, poljoprivrede, usluga, školstva i kulture.[4] Prosječna radna organizacija imala bi tri do četiri OOUR-a i jednu radnu zajednicu, [3]četiri godine nakon donošenja Zakona o udruženom radu u Jugoslaviji je bilo registrirano 94 415 OOUR-a, tadašnji PTT je imao 291 OOUR-a. [3] Zagrebačka INA, organizirana kao SOUR od 1974., imala je 13 radnih organizacija i 57 OOUR-a. [5]

Politička dimenzija OOUR-aUredi

OOUR-i nisu imali samo proizvodnu ulogu, on su trebali postati baza za samoupravno pluralističko društvo, jedan jugoslavenski eksperimentalni specifikum. Za razliku od buržuaskih društava u kojima su različite političke partije - nosioci različitih pogleda na istu stvar, ovdje su udruženi slobodni proizvođači zbog svog različitog interesa trebali biti nosioci borbe različitih stavova, i time dovesti čitavo društvo do boljih rezultata. [1] Njihova borba na kraju nije trebala završiti - sukobom, već društvenim dogovorom. [1] Tako su OOUR-i trebali postati integrativni stup jugoslavenskog samoupravnog socijalizma, jer se zemlja već dobrano dezintegrirala po nacionalnoj, vjerskoj, ekonomskoj i kulturnoj osnovi. [1]

U praksi je to ipak izgledalo bitno drugčije, dešavali su se paradoksi da bi radnici iste radne organizacije ili SOUR-a, bili protiv jednog (ili više) od vlastitih OOUR-a, opstruirali njihov rad i praktički tako radili protiv vlastite egzistencije.[3]

IzvoriUredi

Vanjske vezeUredi