Vojna diktatura

Vojna diktatura je forma diktature, na čijem se čelu nalaze oficiri koji je na vlast dolaze vojnim udarom i ukidaju demokratske institucije i zakone, te formiraju privremeni (ili trajni) režim baziran na vojnim propisima.[1]

Vojna diktatura
Demonstracije protiv Vojne diktature u Pakistanu
Demonstracije protiv Vojne diktature u Pakistanu

To je politički režim u kom vojska kao organizacija preuzima vlast, u širem smislu to je jedan od podtipova autoritarne vladavine.[2]

Historija i karakteristikeUredi

U najvećem dijelu ljudske historije vezivanje vojske uz vlast bilo je suvišno, jer su se gotovo svi značajni politički režimi prije industrijske revolucije bili monarhije, u kojima je vojna, vjerska, ekonomska i politička moć bila u rukama monarha.[2] Razdvajanje vojne i civilne moći i razvoj profesionalnih birokratskih oružanih snaga u evropskim državama u 18. i 19. vijeku iznjedrili su suvremeno razumijevanje Vojnih diktatura.[2]

Nisu svi autoritarni režimi ujedno i vojničke diktature. U 20. vijeku čak i najrepresivniji nedemokratski režimi, ponajviše |nacisti u Njemačkoj i staljinistički režim u Sovjetskom Savezu, bili su partijske diktature u kojima je ipak postojala civilna kontrola vojske.[2]

Među ostalim vrstama autoritarne vladavine koje treba razlikovati od Vojne diktature valja ubrojati Apsolutističke monarhije i personalističke - sultanističke režime.[2]

Od kraja Drugog svjetskog rata Vojne diktature, događale su se u najvećoj mjeri u Zemljama u razvoju. Teoretičari modernizma, utjecajni 1950-ih i 60-ih, u početku su bili uvjereni da će se nove nezavisne države Bliskog istoka, Afrike, Azije (i Latinske Amerike) razviti u kapitalističke demokracije, sa parlamentarnom kontrolom nad vojskom. Ta očekivanja srušio je val vojnih udara koji je kulminaciju imao 1960-ih i 1970-ih.[2]

Vojne diktature dogodile su se i u Evropi; u Grčkoj 1974. - Diktatura pukovnika, a nakon tog i u Poljskoj (1989.-1990.) za vladavine Jaruzelskog.

IzvoriUredi

  1. Vojna diktatura (hrvatski). Znanje. https://proleksis.lzmk.hr/54847/. Pristupljeno 14.01.2021.. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Military rule political regime (engleski). Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/topic/military-rule. Pristupljeno 14.01.2021.. 

Vanjske vezeUredi