Penitencija (od srednjovjekovnog latinskog poenitentia =žaljenje[1]) je ime za čin pokajanja u katoličkoj crkvi, koji grešniku određuje svećenik, da okaje svoj grijeh.[2] S druge strane to je i ime za sam sakramentalni obred, koji se odvija između svećenika i grešnog vjernika.[3]

Penitencija
Poenitentia
Minijatura iz pariškog psaltira: Natanov prijekor i pokora Kralja Davida (10. vijek)
Minijatura iz pariškog psaltira: Natanov prijekor i pokora Kralja Davida (10. vijek)

HistorijaUredi

Prve penitencijske knjige (priručnici) pojavile su se u Irskoj i Walesu tokom 6. vijeka, vjerojatno povezane sa Svetim Davidom i raznim sinodima koji su u to vrijeme održavani po Walesu. Njih su keltski misionari širili po kontinentalnoj Evropi, ali su na početku su bile slabo prihvaćene, jer su brojni svećenici preferirali starije - tradicionalnije javne pokore.[3]

Franci su ih počeli koristili krajem 6. vijeka, po Apeninskom poluotoku se počinju koristiti krajem 8. vijeka, a kod španjolskih Vizigota početkom 9. vijeka.

One su bile su naročito popularne za ranog srednjeg vijeka po katoličkoj Evropi, kao priručnici za odmjeravanje crkvenih kazni (pokora).[3] Sadržavale su detaljan popis grijehova koje je svećenik trebao uzeti u obzir pri odmjeravanju pokora pojedinom grešniku.[3]

Kako su vremenom nametale proizvoljne pokore, koje bi se nakon tog objavljivale u takvim knjigama, uz istovremenu pojavu nejednakih kriterija zbog odluka lokalnih sinoda i biskupa - slabio je i utjecaj takvih knjiga - priručnika. Krajnji rezultat je bio službena kodifikacija disciplinskih mjera i pokorničkih kanona ili zakona.[3]

Glavna karakteristika penitencijalnih kanona (pokora) anglosaksonskog i irskog porijekla, bila je preciznost u određivanju djela koje grešnik mora obaviti da okaje svoj grijeh.[4] U njihovim penitencijskim knjigama (Libri Poenitentiales) koje su bile u modi tokom 7. vijeka, se do detalja opisuje, što grešnik mora napraviti, i koliko dugo da okaje grijeh.[4]

IzvoriUredi

  1. penitence (engleski). Merriam Webster. https://www.merriam-webster.com/dictionary/penitence. Pristupljeno 28.3. 2018. 
  2. Penitèncija (engleski). Hrvatski jezični portal. http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=eV9uXRI%3D. Pristupljeno 28.3. 2018. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Penitential book (engleski). Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/penitential-book. Pristupljeno 28.3. 2018. 
  4. 4,0 4,1 Penitential Canons (engleski). New Advent. http://www.newadvent.org/cathen/11636a.htm. Pristupljeno 28.3. 2018. 

Vanjske vezeUredi