Nacionalizam - 'pojam koji eshatološki postavlja naciju kao temelj svega. A onda se on koristi kao ideološka podloga za praktičku politiku birokratskoga potčinjavanja tog istog naroda, svođenjem njegova bitka na etabliranu tradicionalnost i diskriminaciju svega onoga što se razlikuje od povlaštene društveno-političke koncepcije' definicija je praxisovaca koja možda najbolje ulazi u suštinu nacionalizma u XX. i XXi. stoljeću. Dok je buđenje nacionalne svijesti u doba romantizma bio politički i kulturni pokret mlade građanske klase protiv feudalizma, za osamostaljenje, prevladavanje feudalnog partikularizma i stvaranje jedinstvene (nacionalne) države i razvijanja kulture da bi ubrzo nacionalizam obilježavao imperijalističke namjere kapitalističkih država i monopola u porobljavanju drugih naroda, naročito malih i nerazvijenih, a u XX. st. nacionalizam se pretvara u jednu od najkonzervativnijih ideologija za manipulaciju masama koja se koristi kod retrogradnih povijesnih pojava u Evropi i ostalom razvijenom svijetu (klero-fašizam, nacizam, te razne varijante od frankizma, diktature pukovnika u Grčkoj, Pinochea u Čileu, Videle u Argentini, Suharta u Indoneziji do rušenja socijalizma u Jugoslaviji, Erdoganove diktature u Turskoj, američko-evropskih imperijalnih osvajanja...) kao najmočnije oružje kapitalizma u krizi i u borbi protiv tekovina socijalne pravde te ostalih ljudskih prava.

Grafit iz Katalonije u Španiji koji glasi: "Jedna nacija, katalonska! jedan jezik, katalonski!"

Nacionalistička ideologija ide na privrženost sopstvenoj naciji i državi, zapravo podložnost interesima vlastodržaca koji artikuliraju tzv. potrebe nacije.[1][2] Pojam se takođe odnosi na doktrinu[3] ili politički pokret[4] po kojoj nacija definisana u okvirima etničke pripadnosti ili nacionalne kulture, ima pravo da konstituiše nezavisnu, suverenu ili autonomnu političku zajednicu, baziranu na zajedničkoj istoriji i sudbini. Idolopoklonici nacionalizma propagiraju da "nacionalna svest" podrazumeva ljubav prema svojoj naciji, dobro poznavanje nacionalne istorije i kulture, isticanje nacionalnih obeležja, nacionalni ponos i strasno zalaganje za navodni nacionalni prosperitet. Nacionalizma podrazumeva političku ideologiju, sistem vrednosti, predstava, načela, stavova, predrasuda i stereotipa, čije jezgro čini sladunjavi romantizirani antiromantičarski kult naciona i nacionalne države, oko kojeg se ispredaju mitovi, legende koji se odnose na idealizovani nacionalni karakter i mistifikovanu nacionalnu istoriju.

Kulturološki uz tu dogmu ide i pad dostignutih civilizacijskih vrednosti, pad etičkih i estetskih kriterija, rezultat čega je uzdizanje ortodoksnog kiča na pijedestal svetinje. Osnovna socijalno-psihološka manipulativna funkcija nacionalizma je da se u ime buđenja i jačanja 'nacionalne svesti' u ime ljubavi širi mržnju i netrpeljivost (prema svim drugima, šovinizam) s jednim jedinim ciljem - uspostave oligarhije i ispunjavanje njihovih interesa. Čak kada je upotreba nacionalizma na prvi pogled izgledala pozitivnom, kao kod oslobodilačkih pokreta kolonijalnih zemalja, pokazalo se da je to bilo samo sredstvo za ustoličenje novih korumpiranih vlastodržaca, za pljačku i eksploataciju svojeg naroda i zemlje.

Osnovna metoda koja se koristi u manipulativne svrhe je širenje osećaja ugroženosti, noravno od drugih nacija, manjina, komunista, ateista, druge rase ili religije, imigranata..., spisak je povelik. I U slučaju kada te nacionalističke vođe najdrskije pljačakaju i otimaju od svog naroda, kao što se već 30 godina događa u 'nezavisnim' državicama na tlu Jugoslavije, čak i tada nacionalizam je najmoćnije oružje za držanje podanika u miru božjem u ekstazi od veličine i značaja svoje nacije.

Bog, Domovina, Nacija - sveto je trojstvo nacionalizma, Bog fundamentalističke netolerancije, Domovina=sveta i stroga Država uz pomoć koje se ukida razlika između društva, zemlje i države, Nacija - masa s unificiranim identitetom u kome nacionalistički 'ponos' ukida svako dostojanstvo čoveka.

IstorijaUredi

 
Borbe Grka za nacionalno oslobođenje od Otomanske imperije u 19. vijeku.

Kao pojava, smatra se da je nacionalizam nastao s početka 19. veka sa pojavom romantizma u umetnosti i književnosti i kao odgovor na univerzalnost renesanse i humanizma. Pre pojave nacionalizma, kriterijum za razlikovanje među ljudima je uglavnom bila religija[5], a od početka novog veka (16. vek) do Napoleonovih ratova dolazi do formiranja jedinstvenih jezika, i tradicije se međusobno mešaju stvarajući veće grupe ljudi iste kulture. Ovo vremenom dovodi do stvaranja nacija, tj. velikih grupa ljudi koji govore istim jezikom, koji su iste vere i imaju sličnu tradiciju. Do Berlinskog kongresa 1878. godine stvorene su sve veće nacionalne države.

Nacionalizam je doveo do pojave nacionalnih država (države čije su granice definisane jezičkim ili kulturološkim granicama, a ne osvojenim teritorijama kao što je to bio slučaj ranije). Ovaj fenomen je doveo do jednog od najvećih talasa promene karte Evrope. Među novonastalim (nacionalnim) državama su Nemačka i Italija koje su ubrzo postale svetske velesile.

KritikeUredi

Ne postoji neekstremni nacionalizam jer svaki oblik sadrži ono što je karakteriziralo fašizam, nacizmu, nacionalizmi zagovaraju autoritativnu državu sa ograničenim individualnim pravima građana, militarizaciju, čišćenje nepodobnih (etničko, rasno, svetonazorsko) u pravilu i na štetu 'svoga' naroda. Sva ta nacionalistička 'proleća' (kako sami sebi tepaju) su najčešće nacionalne zime.

U svim civiliziranijim društvima nacionalizam se posmatra kao izrazito štetna pojava. Enciklopedija Jugoslavije iz 1978. godine daje sledeću definiciju nacionalizma:

"Nacionalizam je kult sopstvene nacije koga karakteriše šovinistički odnos i raspirivanje mržnje prema drugim nacijama, a svoj najviši domet ispoljava kroz genocid i fizičko istrebljenje drugih naroda."[6]

ili formulacija Samuela Johnsona:

Patriotizam (nacionalizam) je posljednje utočište hulja.

ili kineska izreka:

Nacionalizam je tigar koji, kada ga uzjašeš, upravlja tobom

Vidi jošUredi

IzvoriUredi

  1. Gellner, Ernest. Nations and Nationalism. Cornell University Press. 
  2. Akomolafe, Olusoji A. “Nationalism.” Ethics, Revised Edition. Ed. John K. Roth. Pasadena, CA: Salem Press, 2005.
  3. Gellner, Ernest. 1983. Nations and Nationalism. Ithaca: Cornell University Press.
  4. Hechter, Michael. 2001. Containing Nationalism. ISBN 0-19-924751-X .
  5. Audi, Robert. The Cambridge Dictionary of Philosophy - odrednica political philosophy. Cambridge University Press 1995., 1999. ISBN 84-460-0956-0
  6. Nacionalizam u, Enciklopedija Jugoslavije, 1978.

Eksterni linkoviUredi