Tamnica naroda

Tamnica naroda je pežorativni i metaforički izraz koji se koristi za višenacionalne države u kojima su većina nacija ili sve nacije u podređenom položaju u odnosu na "vladajuću" naciju, odnosno ugnjetavane su od strane "odnarođene" elite.

NastanakUredi

Izraz se prvi put počeo koristiti u 19. vijeku od strane nacionalističkih ideologa i to prvenstveno kako bi se opisale države, odnosno carstva, čije je postojanje priječilo stvaranje nacionalnih država. U tom smislu se tamnicom naroda najviše nazivalo Austrijsko Carstvo, odnosno Austro-Ugarska, koja se smatrala smetnjom stvaranju ujedinjene Velike Njemačke, ujedinjene Italije, slobodne Poljske, Čehoslovačke i Jugoslavije.

Mišljenje V. I. LenjinaUredi

Ruski revolucionar Vladimir Iljič Lenjin je isti izraz (rus. тюрьма народов) koristio za Rusko Carstvo, koje je u 19. vijeku provodilo politiku nasilne rusifikacije na račun neruskih naroda.[1][2] On je u periodu Prvog svetskog rata govorio:

  „Trula samodržavna Rusija, ta vječita tamnica naroda prosto je osuđena na propast.[3]
()

Izraz je korišten je i za Otomansko Carstvo, pogotovo nakon mladoturske revolucije.

U 20. stoljećuUredi

Nakon propasti tih carstava u Prvom svjetskom ratu sličnu su terminologiju preuzeli i vladajući komunisti u novostvorenom SSSR-u, a nakon Drugog svjetskog rata i u Titovoj Jugoslaviji kako bi se distancirali od bivših režima u Ruskom Carstvu i Kraljevini Jugoslaviji. Obje države su se, međutim, i same raspale 1990-ih, te je i za njih za vrijeme i poslije tih događaja korišten taj izraz.

Danas se, pak, izraz "tamnica naroda" sve više koristi za Evropsku Uniju.

IzvoriUredi