Vapnenac

karbonatna stijena

Vapnenac, vapnenjak ili krečnjak je taložna stijena sastavljena uglavnom od minerala kalcita; osim toga sadržava i male količine drugih minerala: gline, sporogelita, dijaspora, hidrargilita, limonita, hematita, kremena, cirkona, turmanlina i granita. Nastao je taloženjem vapnenih kućica i skeleta izumrlih morskih životinja, a donekle i bilja.

Sastav

uredi

Krečnjaci mogu nastati na više načina:

  • kao hemijski sedimenti,
  • kao organogeni sedimenti, kada nastaju uz aktivno učešće živih organizama i najzad,
  • kao rezultat mehaničkog raspadanja i pretaložavanja ranije stvorenih krečnjaka.

Kao hemijski talozi stvaraju se i tzv. litografski škriljci (kriptokristalasti jasno uslojeni krečnjaci), krečnjaci sonih ležišta i uz manje ili veće učešće organizama, sprudni alohtoni krečnjaci (direktno izlučivanje karbonata iz morske vode). Organogeni krečnjaci redovno sadrže ostatke fosila u čiju ljušturu je ugrađivan kalcijumkarbonat. Ime dobijaju prema karakterističnom fosilu: cefalopodski, brahiopodski, rudistni, litotamnijski itd.

Korišćenje

uredi

Krečnjak se koristi za proizvodnju kreča koji se koristi kao građevinski materijal.

Povezano

uredi

Literatura

uredi
  • Đorđević V., Đorđević P., Milovanović D. 1991. Osnovi petrologije. Beograd: Nauka
  • Taylor, P.D. and Wilson, M.A., 2003. Palaeoecology and evolution of marine hard substrate communities. Earth-Science Reviews 62: 1–103.[1] Arhivirano 2009-03-25 na Wayback Machine-u
  • Folk RL, (1974) Petrology of Sedimentary Rocks, Hemphill Publishing, Austin, Texas
  • Dunham, R.J., 1962, Classification of carbonate rocks according to depositional textures, in Ham W.E. (ed.), Classification of carbonate rocks: Am. Assoc. Petroleum Geologists Mem. 1,p. 108–121
  • Robert S. Boynton-Chemistry and technology of lime and limestone- Wiley (1980) – 578 pages – ISBN 0-471-02771-5