Vrela Sane nalaze se na teritorijama opština Mrkonjić Grad i Ribnik, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina. Obuhvataju područja: vrelo rijeke Sane, donji tok rijeke Korane i pećinu “Mračaj”, na nadmorskim visinama između 420 i 525 metara.[2] Osnovne vrijednosti ovog zaštićenog područja su vodno bogatstvo te reljefne i pejzašne raznovrsnosti. Područje se stavlja se pod zaštitu radi očuvanja reprezentativnih hidrogeoloških, hidroloških i geomorfoloških obilježja.[3]

Vrela Sane
IUCN kategorija III (spomenik prirode)
Споменик природе Извор ријеке Сане 4.jpg
Lokacija Bosna i Hercegovina
Najbliži gradMrkonjić Grad, Ribnik
Površina3,20 km² (1 mi² )
Osnivanje2021.[1]
UpraviteljŠumsko gazdinstvo “Lisina” iz Mrkonjić Grada i Šumsko gazdinstvo “Ribnik” iz Ribnika

Vrela rijeke Sane, odnosno tri kraška vrela, karakteriše visoka varijabilnost, koja se u minimumu ne spušta ispod 1,14 m3/s pa sve do 50 m3/s. i prosječnom izdašnošću od 8 m3/s. Prihranjuju se podzemno, vodonosnicima kraško-pukotinske poroznosti iz Glamočkog polja, te karstnih područja Mliništa i dijelom Baraća. Sanska vrela dijele zonalnu podzemnu razvodnicu sa vrelima Plive, s obzirom da je utvrđeno da ponor Čardak livade prihranjuje oba vrela. Zona isticanja vrela, koja su uglavnom silazno-prelivnog mehanizma, je na kontaktu mezozojskih karbonata sa vodonepropusnim verfenskim i paleozojskim stijenama. Značajan faktor za formiranje vrela je rasjedna tektonika. Voda izvorišnom dijelu odlikuje se najvišom, prvom klasom kvaliteta vode.[4]

Hidrološki aktivna pećina Mračaj je sa utvrđenom dužine kanala oko 400 metara. Iz pećine ističe i jedno od vrela Sane. U samoj izvorišnoj zoni u Sanu se sa njene desne strane ulijeva rijeka Korana, koja se ističe klisurom usječenom u karbonatnim stijenama na dužini od oko 2 kilometra donjeg dijela toka.

Zaštićeno područjeUredi

Vrela Sane proglašena su za zaštićeno područje, slijedećih karakteristika:

Proglašenje Spomenika prirode “Vrela Sane” je rezultat djelovanja udruženja Koalicija za Sanu osnovanog 2009. godine, kada su i počeli kampanju protiv izgradnje MHE “Medna” na rijeci Sani.

ReferenceUredi