Razlike između izmjena na stranici "Dinastija Zhou"

Dodano 230 bajtova ,  prije 6 godina
m/м
razne ispravke; kozmetičke promjene
m/м (Bot: popravljanje preusmjeravanja)
m/м (razne ispravke; kozmetičke promjene)
== Mandat neba ==
[[Datoteka:Western Zhou Gui Vessel.jpg|thumb|left|200px|Brončana gui posuda iz perioda Zapadnog Zhoua, cca. 1000. pne.]]
Prema kineskoj historijskoj tradiciji, Zhou su porazili Shange te preorijentirali shangovski sistem [[štovanje predaka|štovanja predaka]] prema univerzalnijem štovanju [[Shangdi|Dija]] a od toga prema štovanju [[Tian]]a ili "neba". Svohu su vladavinu opravdavali [[Mandat Neba|mandatom Neba]], idejom da vladar ("[[Sin Neba]]") vlada po božanskom pravu, ali da njegovo svrgavanje znači da je izgubio taj mandat. Događaji koje dokazuju da je vladajuća porodica izgubila mandat neba su prirodne katastrofe i pobune. Ta je doktrina objašnjavala i opravdavala propast [[Dinastija Xia|dinastije Xia]] i Shang te tako legitimnima činila trenutne i buduće vladare.
 
Dinastiju Zhou je osnovala porodica [[Ji (prezime)|Ji]] čiji je glavni grad bio Hào (鎬, blizu današnjeg grada [[Xi'an]]a u dolini [[Rijeka Wei|rijeke Wei]]). Dijeleći jezik i kulturu Shanga, rani vladari Zhoua su kroz osvajanja i kolonizaciju stvorili imperiju s velikim teritorijem, a čiju su vlast priznavale i vazalne države u [[Shandong]]u, istovremeno prihvaćujući kulturu Zhoua. Širenje brončanih predmeta karakterističnih za Zhoue je, međutim, bilo istovremeno s upotrebom grnčarije u stilu Shanga u udaljenim predjelima tadašnje Kine, pa se pretpostavlja da su tadašnje države osvojene tek pred kraj perioda Zapadnog Zhoua.
 
== Zapadni i Istočni Zhou ==
[[Datoteka:Liangqi Zhong.jpg|thumb|200px|Muzičko [[bronza]]no [[ zvono]] Zapadne dinastije Chou]]
Ispočetka je porodica Ji čvrsto kontrolirala državu. Godine [[770-e pne.|771. pne.]], nakon što je [[Kralj You od Zhoua|kralj You]] zamijenio kraljicu s priležnicom [[Baosi]], glavni grad je napadnut i opljačkan od zajedničkih snaga kraljičinog oca, moćnog [[markiz]]a od [[Shen]]a i nomadskog plemena [[Quanrong]]. Kraljičin og sina [[Kralj Ping od Zhoua|Ji Yijiu]] su novim kraljem proglasili plemići iz država [[Zheng (država)|Zheng]], [[Lu (država)|Lü]], [[Qin (država)|Qin]] i markiz od Shena. Glavni grad se godine [[720-e pne.|722. pne.]] premjestio na istok u [[Luoyang]] u današnjoj provinciji [[Henan]].
 
Zbog ovog pomaka, historičari eru Zhoua dijele na '''Zapadni Zhou''' (西周, [[pinyin]] Xī Zhōu), koji je trajao do [[770-e pne.|771. pne.]] i '''Istočni Zhou''' ([[Traditional Chinese]]: 東周, [[pojednostavljeno kinesko pismo|pojednostavljeni kineski]]: 东周, [[pinyin]]: Dōng Zhōu) do [[770-e pne.|770]] do [[256. pne.]]. Početna godina Zapadnog Zhoua je predmet rasprave - predlažu se [[1120-e pne.|1122. pne.]], [[1020-e pne.|1027. pne.]] i mnoge godine od [[12. vijek pne.|12. vijeka pne.]] do kraja [[11. vijek pne.|11. vijeka pne.]]. Kineski historičari uzimaju [[840-e pne.|841. pne.]] kao prvu godinu otkada se redovno bilježe godine u kineskoj historiji, a što se temelji na ''[[Zapisi Velikog Historičara|Zapisima Velikog Historičara]]'' [[Sima Qian]]a. Istočni Zhou se grubo dijeli na dva pot-perioda. Prvi, od [[720-e pne.|722]]. do [[481. pne.]] se zove [[Period Proljeća i jeseni]], nazvan po slavnoj historijskoj kronici tog doba; drugi je poznat kao [[Period Zaraćenih država|Period zaraćenih država]] (480. do 221. pne.), prema još jednoj znamenitoj kronici. Period [[Zaraćene države|Zaraćenih država]] traje nešto dulje od 256. pne. i kraja Istočnog Zhoua; to se temelji na činjenici da je posljednji kralj Zhoua prestao vladati godine 256. pne., odnosno 35 godina prije početka [[Dinastija Qin|dinastije Qin]] koja je okončala Period Zaraćenih država.
 
Period Istočnog Zhoua se također naziva periodom [[Stotinu škola misli|stotinu škola]]. Time se označavaju različite škole historijske kineske misli. Postojale su četiri osnovne škole - Ru, mohisti, daoisti i legalisti. Te su škole bitno doprinijele društvenim, filozofskim i političkim promjenama koje su igrale važnu ulogu u slabljenju dinastije Zhou.<ref>Schirokauer & Brown 2006. "A Brief history of Chinese civilization: second edition" Wadsworth, a division of Thomson Learning, pp.25-47</ref>
! style="background:#efefef" width=160 | Ime pod kojim je najpoznatiji
|- align="center"
|Ji Fa<br />姬發
| Wuwang<br />武王
| ''[[1040-e pne.|1046. pne.]]-[[1040-e pne.|1043. pne.]]''<sup>1</sup>
| Zhou Wuwang<br />([[Kralj Wu od Zhoua]])
|- align="center"
| Ji Song<br />姬誦
| Chengwang<br />成王
| ''[[1040-e pne.|1042. pne.]]-[[1020-e pne.|1021. pne.]]''<sup>1</sup>
| Zhou Chengwang<br />([[Kralj Cheng od Zhoua]])
|- align="center"
| Ji Zhao<br />姬釗
| Kangwang<br />康王
| ''[[1020-e pne.|1020. pne.]]-[[990-e pne.|996. pne.]]''<sup>1</sup>
| Zhou Kangwang<br />([[Kralj Kang od Zhoua]])
|- align="center"
| Ji Xia<br />姬瑕
| Zhaowang<br />昭王
| ''[[990-e pne.|995. pne.]]-[[970-e pne.|977. pne.]]''<sup>1</sup>
| Zhou Zhaowang<br />([[Kralj Zhao od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Man<br />姬滿
|Muwang<br />穆王
|''[[970-e pne.|976. pne.]]-[[920-e pne.|922. pne.]]''<sup>1</sup>
|Zhou Muwang<br />([[Kralj Mu od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Yihu<br />姬繄扈
|Gongwang<br />共王/龔王
|''[[920-e pne.|922. pne.]]-[[900-e pne.|900. pne.]]''<sup>1</sup>
|Zhou Gongwang<br />([[Kralj Gong od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Jian<br />姬囏
|Yiwang<br />懿王
|''[[890-e pne.|899. pne.]]-[[890-e pne.|892. pne.]]''<sup>1</sup>
|Zhou Yiwang<br />([[Kralj Yi od Zhoua (Ji Jian)|Kralj Yi od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Pifang<br />姬辟方
|Xiaowang<br />孝王
|''[[890-e pne.|891. pne.]]-[[880-e pne.|886. pne.]]''<sup>1</sup>
|Zhou Xiaowang<br />([[Kralj Xiao od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Xie<br />姬燮
|Yiwang<br />夷王
|''[[880-e pne.|885. pne.]]-[[870-e pne.|878. pne.]]''<sup>1</sup>
|Zhou Yiwang<br />([[Kralj Yi od Zhoua (Ji Xie)|Kralj Yi od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Hu<br />姬胡
|Liwang<br />厲王/剌王
|''[[870-e pne.|877. pne.]]-[[840-e pne.|841. pne.]]''<sup>1</sup>
|Zhou Liwang<br />([[Kralj Li od Zhoua]])
|- align="center"
| 
|Gonghe (''regenstvo'')<br />共和
|[[840-e pne.|841. pne.]]-[[820-e pne.|828. pne.]]
|[[Gonghe]]
|- align="center"
|Ji Jing<br />姬靜
|Xuanwang<br />宣王
|[[820-e pne.|827. pne.]]-[[780-e pne.|782. pne.]]
|Zhou Xuanwang<br />([[Kralj Xuan od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Gongsheng<br />姬宮湦
|Youwang<br />幽王
|[[780-e pne.|781. pne.]]-[[770-e pne.|771. pne.]]
|Zhou Youwang<br />([[Kralj You od Zhoua]])
|- align="center"
! colspan="4" | Kraj Zapadnog Zhoua / Početak Istočnog Zhoua
|- align="center"
|Ji Yijiu<br />姬宜臼
|Pingwang<br />平王
|[[770-e pne.|770. pne.]]-[[720-e pne.|720. pne.]]
|Zhou Pingwang<br />([[Kralj Ping od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Lin<br />姬林
|Huanwang<br />桓王
|[[710-e pne.|719. pne.]]-[[690-e pne.|697. pne.]]
|Zhou Huanwang<br />([[Kralj Huan od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Tuo<br />姬佗
|Zhuangwang<br />莊王
|[[690-e pne.|696. pne.]]-[[680-e pne.|682. pne.]]
|Zhou Zhuangwang<br />([[Kralj Zhuang od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Huqi<br />姬胡齊
|Xiwang<br />釐王
|[[680-e pne.|681. pne.]]-[[670-e pne.|677. pne.]]
|Zhou Xiwang<br />([[Kralj Xi od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Lang<br />姬閬
|Huiwang<br />惠王
|[[670-e pne.|676. pne.]]-[[650-e pne.|652. pne.]]
|Zhou Huiwang<br />([[Kralj Hui od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Zheng<br />姬鄭
|Xiangwang<br />襄王
|[[650-e pne.|651. pne.]]-[[610-e pne.|619. pne.]]
|Zhou Xiangwang<br />([[Kralj Xiang od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Renchen<br />姬壬臣
|Qingwang<br />頃王
|[[610-e pne.|618. pne.]]-[[610-e pne.|613. pne.]]
|Zhou Qingwang<br />([[Kralj Qing od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Ban<br />姬班
|Kuangwang<br />匡王
|[[610-e pne.|612. pne.]]-[[600-e pne.|607. pne.]]
|Zhou Kuangwang<br />([[Kralj Kuang od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Yu<br />姬瑜
|Dingwang<br />定王
|[[600-e pne.|606. pne.]]-[[580-e pne.|586. pne.]]
|Zhou Dingwang<br />([[Kralj Ding od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Yi<br />姬夷
|Jianwang<br />簡王
|[[580-e pne.|585. pne.]]-[[570-e pne.|572. pne.]]
|Zhou Jianwang<br />([[Kralj Jian od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Xiexin<br />姬泄心
|Lingwang<br />靈王
|[[570-e pne.|571. pne.]]-[[540-e pne.|545. pne.]]
|Zhou Lingwang<br />([[Kralj Ling od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Gui<br />姬貴
|Jingwang<br />景王
|[[540-e pne.|544. pne.]]-[[520-e pne.|521. pne.]]
|Zhou Jingwang<br />([[Kralj Jing od Zhoua (Ji Gui)|Kralj Jing od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Meng<br />姬猛
|Daowang<br />悼王
|[[520-e pne.|520. pne.]]
|Zhou Daowang<br />([[Kralj Dao od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Gai<br />姬丐
|Jingwang<br />敬王
|[[510-e pne.|519. pne.]]-[[476. pne.]]
|Zhou Jingwang<br />([[Kralj Jing od Zhoua (Ji Gai)|Kralj Jing od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Ren<br />姬仁
|Yuanwang<br />元王
|[[475. pne.]]-[[469. pne.]]
|Zhou Yuanwang<br />([[Kralj Yuan od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Jie<br />姬介
|Zhendingwang<br />貞定王
|[[468. pne.]]-[[442. pne.]]
|Zhou Zhendingwang<br />([[Kralj Zhending od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Quji<br />姬去疾
|Aiwang<br />哀王
|[[441. pne.]]
|Zhou Aiwang<br />([[Kralj Ai od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Shu<br />姬叔
|Siwang<br />思王
|[[441. pne.]]
|Zhou Siwang<br />([[Kralj Si od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Wei<br />姬嵬
|Kaowang<br />考王
|[[440. pne.]]-[[426. pne.]]
|Zhou Kaowang<br />([[Kralj Kao od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Wu<br />姬午
|Weiliewang<br />威烈王
|[[425. pne.]]-[[402. pne.]]
|Zhou Weiliewang<br />([[Kralj Weilie od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Jiao<br />姬驕
|Anwang<br />安王
|[[401. pne.]]-[[376. pne.]]
|Zhou Anwang<br />([[Kralj An od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Xi<br />姬喜
|Liewang<br />烈王
|[[375. pne.]]-[[369. pne.]]
|Zhou Liewang<br />([[Kralj Lie od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Bian<br />姬扁
|Xianwang<br />顯王
|[[368. pne.]]-[[321. pne.]]
|Zhou Xianwang<br />([[Kralj Xian od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Ding<br />姬定
|Shenjingwang<br />慎靚王
|[[320. pne.]]-[[315. pne.]]
|Zhou Shenjingwang<br />([[Kralj Shenjing od Zhoua]])
|- align="center"
|Ji Yan<br />姬延
|Nanwang<br />赧王
|[[314. pne.]]-[[256. pne.]]
|Zhou Nanwang<br />([[Kralj Nan od Zhoua]])
|- align="center"
| 
|Huiwang<br />惠王
|[[255. pne.]]-[[249. pne.]]
|Zhou Huiwang²<br />([[Kralj Hui od Istočnog Zhoua]])
|-
| colspan="4" style="background-color: #EFEFEF"| <small>'''2''' Plemići iz porodice Ji su kralja Huija proglasili nasljednikom kralja Nana nakon što je njihov glavni grad [[Luoyang]],<br />pao pod naletom snaga Qin godine [[256. pne.]]. Međutim, otpor Zhoua nije dugo trajao pred napredovanjem Qina<br /> pa se kralj Nan općenito smatra posljednjim kraljem dinastije Zhou.</small>
|}
 
{{reflist}}
 
== Vanjske veze ==
{{CommonsCommonscat|Zhou Dynasty}}
* [http://www-chaos.umd.edu/history/ancient1.html#zhou History of the Zhou Dynasty by Leon Poon]
* [http://www.republicanchina.org/zhou.html#zhou dynasty written by Ah Xiang ]
 
[[Kategorija:Dinastija Zhou| ]]
37.793

izmjene