Wikipedia:Igralište



Zaštićena područja prirode u Bosni i Hercegovini su oni dijelovi teritorije koji su značajni po biodiverzitetu, relativnoj očuvanosti izvornog pejzaža i/ili estetsko-turističkih potencijala. Izd vojena su na osnovu kategorizacije Međunarodne unije za zaštitu prirode (IUCN) na čijim principima su u Bosni i Hercegovini bazirani entitetski zakoni o zaštiti prirode.

Kategorije zaštićenih područja prema IUCNUredi

Međunarodna unija za zaštitu prirode 1994. godine je razvila sistem od šest nominalnih kategorija zaštićenih područja u skladu s njihovim primarnim ciljevima upravljanja. Praktično postoji sedam (7) kategorija pošto je prva kategorija (pod zajedničkim imenom - područje divljine) podijeljena na dva dijela.[1]

Zakonska regulativa u BiHUredi

Nadležnost u oblasti zaštite prirode u Bosni i Hercegovini, regulirana je na nivou entiteta.[2] Osnovni zakonski akti na kojima se zasniva zaštita prirode su:

  • Zakon o zaštiti prirode Federacije Bosne i Hercegovine („Službene novine Federacije BiH“, broj 66/13)[3]
  • Zakon o zaštiti prirode Republike Srpske („Zakon o zaštiti prirode Republike Srpske)[4]
  • Zakon o zaštiti prirode Brčko distrikta BiH („Službeni glasnik Brčko Distrikta BiH“, broj 24/04)

Kategorije zaštićenih područja u navedenim zakonima su u skladu sa kategorijama Međunarodne unije o zaštiti prirode - IUCN.[5]

Zaštićena područjaUredi

Bosna i Hercegovina (BiH) je zemlja bogate biološke raznolikosti koju čini preko 450 vrsta biljaka i drveća, te brojne vrste ptica i sisara, riba, gmazova, vodozemaca i sl. U zemlji se nalaze brojne endemske vrste i staništa, kao i niz reliktnih ekosistema. Biloška raznolikost vrsta ima najviši nivo endema u Evropi.

Broj zaštićenih područja je najmanji u Evropi, pokrivajući oko 2,7% teritorije. Sastoji se od oko 40 pojedinačna područja.[6]Prvo zaštićeno područje je Nacionalni park „Sutjeska“, koje je proglašeno 1962. godine. Zaštićena područija u BiH su registrovana i u Svjetskoj bazi zaštićenih područja- WDPA (World Database on Protected Area).[7]

Lista zaštićenih područja prema zakonodavstvu u BiHUredi

Redni
broj
Foto Naziv područja Broj
kategorije
Naziv kategorije Godina Površina
(ha)
Entitet Opština
1.   Prašuma Јanj Ia Strogi rezervat prirode 2012.[8] 295,00 RS[9] Šipovo
2. Prašuma Lom Ia Strogi rezervat prirode 2013.[10] 297,82 RS Petrovac
Istočni Drvar
3.   Nacionalni park Sutjeska II Nacionalni park 1962.[11] 17.500,00 RS Foča
4.   Nacionalni park Kozara II Nacionalni park 2012.[12] 3.907,54 RS Prijedor
5.   Nacionalni park Una II Nacionalni park 2008.[13] 19.800,00 FBiH[14] Bihać, Bosanski Petrovac, Drvar
6.   Nacionalni park Drina II Nacionalni park 2018.[15] 6.315,00 RS Srebrenica
7. Pećina Ljubačevo III Spomenik prirode 2012[16] 0,50 RS Kotor Varoš
8.   Žuta bukva III Spomenik prirode 2012[17] 0,50 RS Kotor Varoš
9.   Orlovača III Spomenik prirode 2012[18] 27.01 RS Pale
10.   Rastuša III Spomenik prirode 2012[19] 27.01 RS Pale
11. Ledana III Spomenik prirode 2012[20] 27.01 RS Ribnik
12. Vaganska pećina III Spomenik prirode 2012[21] 27.01 RS Šipovo
13. Pećina Đatlo III Spomenik prirode 2012[22] 27.01 RS Bileća, Gacko
14. Pavlova pećina III Spomenik prirode 2012[23] 27.01 RS Trebinje
15. Girska pećina III Spomenik prirode 2012[24] 27.01 RS Sokolac
16. Pećina pod lipom III Spomenik prirode 2012[25] 27.01 RS Sokolac
17.   Blidinje IIIa Park prirode 2012[26] 353.31 FBiH
18.   Hutovo blato IIIa Park prirode 2006.[27] 7411,10 FBiH Čapljina
19.   Prokoško jezero IIIb Spomenik prirode 2005.[28] 2225,00 FBiH Fojnica
20.   Vodopad Skakavac IIIb Spomenik prirode 2002.[29] 1430,70 FBiH Sarajevo
21. Tajan IIIb Spomenik prirode 2002.[30] 49.48 FBiH Kakanj, Zavidovići
22.   Vrelo Bosne IIIb Spomenik prirode 2006.[31] 603 FBiH Ilidža
23. Gromiželj IV Područje upravljanja staništem 2018.[32] 831,30 RS Bijeljina
24. Tišina IV Područje upravljanja staništem 2019.[33] 196,49 RS Šamac
25.   Park prirode Prača V Zaštićeni pejzaž 2021.[34] 4,06 RS Rogatica
26.   Bijambare Va Zaštićeni pejzaž 2003.[35] 497,00 FBiH Ilijaš
27. Konjuh V Zaštićeni pejzaž 2009.[36] 86.45,00 FBiH Sarajevo
28.   Trebević V Zaštićeni pejzaž 2014.[37] 400,00 FBiH Sarajevo
29.   Bentbaša Va Zaštićeni pejzaž 2017.[38] 160,90 FBiH Sarajevo
30.   Park šuma Slatina VI Područje upravljanja resursima 2012.[39] 35,73 RS Laktaši
31.   Univerzitetski grad (Banja Luka) VI Područje upravljanja resursima 2016.[40] 27,38 RS Banja Luka
32. Park šuma Jelića brdo VI Područje upravljanja resursima 2018.[41] 2,96 RS Laktaši

ReferenceUredi

  1. IUCN: Kategorije zaštićenih područja - www.iucn.org((en))
  2. „Zaštićena područja prirode u Bosni i Hercegovini”. mislioprirodi.ba. https://mislioprirodi.ba/zasticena-podrucja-prirode-u-bosni-i-hercegovini/. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  3. Zakon o zaštiti prirode Federacije Bosne i Hercegovine
  4. „Zakon o zaštiti prirode Republike Srpske”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 20/2014. http://www.nasljedje.org/docs/pdf/Zakon_o_zastiti_prirode_20_14.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  5. „Zaštićena područja u Bosni i Hercegovini”. bih-chm-cbd.ba/. http://bih-chm-cbd.ba/?page_id=3951&lang=bs. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  6. „Registar zaštićenih prirodnih područja”. Republički zavod za zaštitu kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa - nasljedje.org. https://nasljedje.org/registar-zasticenih-prirodnih-dobara/. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  7. „Explore protected areas and OECMs”. Protected planet - www.protectedplanet.net. https://www.protectedplanet.net/en/search-areas?geo_type=site&filters%5Blocation%5D%5Btype%5D=country&filters%5Blocation%5D%5Boptions%5D%5B%5D=Bosnia+and+Herzegovina. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  8. „Odluka o zaštiti strogog prirodnog rezervata Prašuma Janj”. Službeni glasnik RS, br. 123/2012.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Janj.pdf. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  9. „Registar zaštićenih područja u RS”. Službenu glasnik RS br. 36/2008.. https://nasljedje.org/registar-zasticenih-prirodnih-dobara/. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  10. „Odluka o zaštiti strogog prirodnog rezervata "Prašuma Lom"”. Službenu glasnik RS br. 39/2013.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/odluka_lom.pdf. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  11. „Zakon o "Nacionalnom parku Sutjeska"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 30, 2.04.2012.. https://cin.ba/baza-zasticenih-podrucja/. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  12. „Zakon o nacionalnom parku Kozara - Službeni glasnik RS, br. 121/2012”. nasljedje.org. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/zakon_o_np_kozara.pdf. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  13. „Zaštićena područja u Bosni i Hercegovini: Nacionalni park Una”. CIN - Zaštićena područja,. https://cin.ba/baza-zasticenih-podrucja/. Pristupljeno 9. 2. 2021. 
  14. „Zaštićena područja u FBiH”. e-prirodafbih.ba/. http://e-prirodafbih.ba/bs/protectedsites/. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  15. „Zakon o nacionalnom parku Drina - Službeni glasnik RS, br. 63/2017”. nasljedje.org. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/zakon_o_np_drina.pdf. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  16. „Odluka o zaštiti spomenika prirode pećina Ljubačevo”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 36, 16.04.2008.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Ljubacevo.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  17. „Odluka o zaštiti spomenika prirode "Žuta bukva"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 117, 25.11.2011.. https://cin.ba/wp-content/uploads/2020/09/ODLUKU-O-ZA%C5%A0TITI-SPOMENIKA-PRIRODE-%C5%BDUTA-BUKVA.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  18. „Odluka o zaštiti spomenika prirode "Pećina Orlovača"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 30, 2.04.2012.. https://cin.ba/baza-zasticenih-podrucja/. Pristupljeno 10.10.2021. 
  19. „Odluka o zaštiti spomenika prirode "Pećina Rastuša"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 87, 18.09.2012.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Rastusa.pdf. Pristupljeno 10.10.2021. 
  20. „Odluka o zaštiti spomenika prirode "Jama Ledena"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 93, 09.10.2012.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Ledana.pdf. Pristupljeno 10.10.2021. 
  21. „Odluka o zaštiti spomenika prirode "Vaganska pećina"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 21, 13.03.2013.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Ledana.pdf. Pristupljeno 10.10.2021. 
  22. „Odluka o zaštiti spomenika prirode "Pećina Đatlo"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 35, 29.04.2013.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/odluka_djatlo.pdf. Pristupljeno 10.10.2021. 
  23. „Odluka o zaštiti spomenika prirode "Pavlova pećina"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 50, 17.06.2013.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/odluka_pavlova.pdf. Pristupljeno 10.10.2021. 
  24. „Odluka o zaštiti spomenika prirode "Girska pećina"”. Skupština opštine Sokolac, 25.06.2015.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Girska.pdf. Pristupljeno 10.10.2021. 
  25. „Odluka o zaštiti spomenika prirode "Pećina pod lipom"”. Skupština opštine Sokolac, 25.06.2015.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_pod_lipom.pdf. Pristupljeno 10.10.2021. 
  26. „Zakon o proglašenjupodručja Blidinja parkom prirode”. Narodni list hrvatske republike Herceg-Bosne, broj 13, 04.1995.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/PP_Blidinje_NL-HR_HB-13_95_ZakonProglasenja.pdf. Pristupljeno 10.10.2021. 
  27. „Zaštićena područja u Bosni i Hercegovini: Hutovo blato: Odluka o načinu upravljanja Javnim poduzećem “Park prirode Hutovo blato” d.o.o. Čapljina (“Narodne novine HNŽ” broj: 2/06)”. CIN - Zaštićena područja, Hutovo blato. https://cin.ba/baza-zasticenih-podrucja/. Pristupljeno 9. 2. 2021. 
  28. „Odluka o proglašenju Prokoškog jezera spomenikom prirode”. Službene novine Srednjebosanskog kantona, broj 12, 29.12.2005.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/SP_ProkoskoJezero_SN-SBK-12_05_Zakon_ch4yhwQ.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  29. „Zakon o proglašenju Vodopada Skakavac spomenikom prirode”. Službene novine Kantona Sarajevo, broj 11, 07.05.2010.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/SP_Skakavac_SN-KS-11_10_ZakonProglasenja.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  30. „Zakon o proglašenju spomenika prirode Tajan”. Službene novine Zeničko dobojskog kantona, broj 3, 31.03.2008.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/SP_Tajan_SN-ZDK-03_08_ZakonProglasenja.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  31. „Zakon o proglašenju Vrela Bosne spomenikom prirode”. Službene novine Kantona Sarajevo, broj 6, 24.03.2010.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/SP_VreloBosne_SN-KS-06_10_ZakonProglasenja.pdf. Pristupljeno 23.09. 2021. 
  32. „Odluka o zaštiti zaštićenog staništa Gromiželj”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 19, 6.03.2018.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Gromizelj.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  33. „Odluka o zaštiti zaštićenog staništa Tišina”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 83, 8.10.2019.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Tisina.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  34. „Zaštićena područja u Bosni i Hercegovini: "Park prirode Prača" - Odluka o proglašenju parka prirode Prača, Službeni glasnik RS, br.33, 19.4.2021.”. CIN - Zaštićena područja. https://cin.ba/baza-zasticenih-podrucja/. Pristupljeno 9. 2. 2021. 
  35. „BIJAMBARE – ZAŠTIĆENI PEJZAŽ: Zakon o proglašenju Zaštićenog pejzaža “Bijambare” 2/06)”. CIN - Zaštićena područja, Hutovo blato. https://www.fmoit.gov.ba/upload/file/okolis/Bijambare.pdf. Pristupljeno 9. 2. 2021. 
  36. „Zakon o proglašenju Konjuha zaštićenim pejzažom”. Službene novine Tuzlanskog kantona, broj 13, 09.10.2017.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/ZP_Konjuh_SN-TK-13_17_ZakonaProglase_ja9XnA3.pdf. Pristupljeno 23.09. 2021. 
  37. „Zakon o proglašenju Trebevića zaštićenim pejzažom”. Službene novine Kantona Sarajevo, broj 15, 17.04.2014.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/ZP_Trebevic_SN-KS-15_14_ZakonProglasenja.pdf. Pristupljeno 23.09. 2021. 
  38. „Zakon o proglašenju Bentbaše zaštićenim pejzažom”. Službene novine Kantona Sarajevo, broj 31, 10.08.2017.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/ZP_Bentbasa_SN-KS-31_17_ZakonProglasenja.pdf. Pristupljeno 23.09. 2021. 
  39. „Odluka o proglašenju park šume "Slatina"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 30, 2.04.2012.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Slatina.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  40. „Odluka o proglašenju zaštićenog područja "Univerzitetski grad"”. Službeni glasnik grada Banja Luka, broj 07-13-510.2018. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Univerzitetski_grad.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  41. „Odluka o proglašenju park šume "Jelića brdo"”. Republički zavod za zaštitu kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa - Službeni glasnik opštine Laktaši, broj 10, 2.11.2018. - - nasljedje.org. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Jelica_brdo.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021.