Otvori glavni meni

Velikopoljski ustanak (1918-1919)

Velikopoljski ustanak 1918–1919 (poljski: powstanie wielkopolskie 1918–19 roku; njemački: Großpolnischer Aufstand) ili Poznanjski rat je bio oružani sukob koji se neposredno nakon završetka Prvog svjetskog rata na području Velike Poljske odigrao njemačkih vlasti na jednog, i tamošnjeg poljskog stanovništva na drugoj strani, a koji je završio njihovim pripajanjem novostvorenoj poljskoj državi.

Područje Velike Poljske je sve do 1795. godine pripadalo Poljsko-Litavskoj Uniji, a tada je pripojeno Kraljevini Pruskoj te je zajedno sa njom 1871. postalo dio ujedinjene carske Njemačke. Iako se na njemu stalno doseljavalo njemačko stanovništvo, Poljaci su do početka Prvog svjetskog rata činili oko 60% stanovništva. Ustanak je velikim dijelom omogućio njemački vojnički kolaps na Zapadnom frontu, ali i politički kaos izazvan abdikacijom cara sukobom novouspostavljene republikanske vlasti sa radikalnim ljevičarima. Lokalni poljski političari i aktivisti su već 12. novembra 1918. osnovali Vrhovnu narodnu skupštinu (NRL), organizaciju koja je trebala predstavljati interese Poljaka na tom području, ali i također formirala vlastite paravojne formacije. NRL je tokom sljedećih nekoliko tjedana počela preuzimati javne institucije u Poznanju od službenih vlasti, da bi taj proces 27. decembra prilikom preuzimanja policijske stanice eskalirao u oružani sukob.

Tokom sljedeća dva mjeseca snage NRL su uspjele zauzeti Poznanj i značajn dio područja Velike Poljske, te uglavnom spriječiti pokušaje njemačkih snaga da uguše ustanak. Pokušaji da se neprijateljstva okončaju pregovorima ili primirjem nisu imali rezultata sve dok u februaru 1919. godine sile Antante nisu, prilikom formalnog produženja primirja u Compiegneu kojim je u novembru bio okončan sukob sa Njemačkom, inzistirali da se primrije bude odnosilo i na Veliku Poljsku, a snage NRL budu priznate kao snage Antante. Zbog toga je 16. februara potpisano primirje koje se, usprkos manjih čarki, održalo do 28. juna kada je potpisan Versailleski mirovni sporazum kojim je Velika Poljska predana Poljskoj.

Vanjske vezeUredi