Popis sultana Osmanskog carstva

Commons-emblem-question.svg Ovom članku ili jednom njegovom dijelu nedostaju izvori.
Molimo vas da pomognete Wikipediji i dodate odgovarajuće izvore u članak.

Ovo je spisak sultana Osmanskog carstva (tur. Osmanlı padişahları). Ukupno ih je bilo 36. Svi vladari sem Osmana I su imali tugre, monograme sultana.

NasloviUredi

Osman I i Orhan I su nosili titule begova, a tek od Murata I vladari nose titulu sultana. Od tada obično vladar Osmanskog carstva se zove Sultan (سلطان), što je vrhunski vladarsko–politički naslov u islamskom svijetu poput Emira. Na turskom se inače kaže padišah (tur. padişah), perzijska riječ koja se sastoji od şah (kralj) i pad (gospodar nečega, zaštitnik).
Međutim krajem januara 1517. sultan Selim je pobio Mamelučki Sultanat i smijenio zadnjeg mamelučkog kalifa al-Mutawakila. Selim je 1516. osvojio Damask i 1517. Jeruzalem, Meku i Medinu. Od 1517. sultan osmanske dinastije je istovremeno i Kalif (خليفة), vođa ummeta, to jeste zajednice svih vjernika u Islam. Stoga osmanski sultan biva vrhovni poglavar muslimana i idealni nasljednik Muhameda. 1534. je sultan Sulejman osvojio Baghdad, Osmanlije su ga jedno vrijeme izgubili početkom 17. stoljeća, te je grad opet osvojio sultan Murat IV 1638. godine. Osmanski sultan je legitimno nosio naslov kalife puna četiri stoljeća i bio je vladar svih glavnih gradova islama.
Nakon Turske revolucije, Abdul Medžid II je bio samo kalif jer je Nacionalna skupština 1. novembra 1922. ukinula sultanat. Mustafa Kemal je ukinuo Kalifat 3. marta 1924.
U razgovoru ili u pismu gdje se netko obraća sultanu – recimo [Ibrahimu] – naslovi koje je nužno bilo naglasiti su bili:

  • Sultan [Ibrahim] Han Hazretleri, gdje hazretleri ili hadrah znači »Vaše Visočanstvo«;
  • dodatno hünkarım što vrijedi kao »moj gospodar« ili »Vaše Carsko Veličanstvo«;
  • dodatno padişah (»car«) efendim (»gospodar«);
  • dodatno sultanım (»moj sultane«).

Ali kada se dotični sultan [Ibrahim] u primjeru predstavlja, zapravo njegov zvanični i svečani naziv bi bio:

Sultan [Ibrahim] han, gospodar Uzvišene kuće Osmana, sultan svih sultana (Sultan us-Selatin), han svih hanova (Hakan), zapovjednik svih vjernika i nasljednik Proroka od gospodara svemira, čuvar Svetih Gradova od Meke, Medine i Kudsa, Car Rima (Kayser-i Rum), Car (Padişah) triju gradova od Istanbula, Edirna i Burse, i gradova Šama i Kahire, cijelog Azerbajdžana, Magreba, Barke, Kajrevana, Halepa, el-Ahse, Arapskog i perzijskog Iraka, Basre, Rake, Musula, Pahle, Dijarbakirskog Vilajeta, Kilikije, pokrajinā Erzuruma, Sivasa, Adane, Karamana, Vana, Barbarije, Habeša, Tunisa, Trablusa, Kibrisa, Rodosa, Girita i Moreje, Bijelog mora i Crnog mora, Anadolije i Rumelije, Bagdata, Kurdistana, Junanistana, Turkistana, Tataristana, Čerkezistana, krajine Kabarde, stepe Kipčaka, svih zemalja Tatara, Kefe i svih susjednih pokrajina, Bosne, grada Beograda i njezine tvrđave, pokrajine Srbistana sa svim tvrđavama i gradovima, svih Arnauta, cijelog Eflaka i cijele Bogdanije, zajedno sa svim njihovim podložnicima i granicama, i mnogih drugih zemalja i gradova.

Spisak sultanaUredi

# Sultan Portret Vladao od Vladao do Tughra Napomene
Ertugrul-beg
(r. 1191 – u. 1281)
  1230 1281
Osman-beg
(r. 1258 – u. 1324)
  1281 1299

Nastanak Osmanskog carstvaUredi

(27. jl 1299.20. jul 1402.)

1 Osman I
GHAZI (Ratnik)
BEY (Gospodar)
KARA (Crni)
  1299 1326
2 Orhan I
GHAZI (Ratnik)
BEY (Gospodar)
  1326 1362  
  • Sin Osmana I;
  • Vladao sve do svoje smrti.
3 Murat I
HÜDAVENDİGÂR (Bogoliki)
ŞEHÎD (Šahid)


(Sultan od 1383.)

  1362 15. jun 1389  
4 Bajazit I
YILDIRIM (Munja)
  15. jun 1389 20. jul 1402  
  • Sin Murata I;
  • Zarobljen na bojnom polju u Bici kod Angore (de facto kraj vladavine);
  • Umro u zarobljeništvu u Akšehiru 8. marta 1403.

Dinastički rat u Osmanskom carstvuUredi

(20. jul 1402.5. jul 1413.)

Isa Čelebija
Savladar Anadolije
  1403 1405
Emir
Sulejman Čelebija

Prvi sultan Rumelije
  20. jul 1402 17. februar 1411.
Musa Čelebija
Drugi sultan Rumelije
  18. februar 1411 5. jul 1413.
Mehmed Čelebija
Sultan Anadolije
  1403–1406
(Sultan Istočne Anadolije)

1406–1413
(Sultan Anadolije)
5. jul 1413

Uspon Osmanskog carstvaUredi

(5. jul 141329. maj 1453)

5 Mehmed I
ÇELEBİ (The Affable)
KİRİŞÇİ
  5. jul 1413 26. maj 1421  
  • Sin Bajazita I;
  • Vladao sve do svoje smrti.
6 Murat II
KOCA (Veliki)
  25. jun 1421 1444  
  • Sin Mehmeda I;
  • Abdicirao svojom slobodnom voljom u korist sina Mehmeda II.
7 Mehmed II
FATİH (Osvajač)
  1444 1446  
  • Sin Murata II;
  • Prepustio presto ocu nakon što ga je zamolio da se vrati na vlast.
Murat II
KOCA (Veliki)
  1446 3. februar 1451  
  • Ponovna vladavina;
  • Primoran da se vrati na presto nakon pobune Janjičara;
  • Vladao sve do svoje smrti.

Širenje Osmanskog carstvaUredi

(29. maj 145311/12. septembar 1683)

Mehmed II
FATİH (Osvajač)
  3. februar 1451 3. maj 1481  
8 Bajazit II
VELÎ (Svetac)
  19. maj 1481 25. april 1512  
  • Sin Mehmeda II;
  • Abdicirao;
  • Umro u blizini Didimotika 26. maja 1512.
9 Selim I
YAVUZ (Jaki)
(Kalif svih Musimana od 1517.)
  25. april 1512 21. septembar 1520  
  • Sin Bajazita II;
  • Vladao sve do svoje smrti.
10 Sulejman I
MUHTEŞEM (Veličanstveni)

ili KANÛNÎ (Zakonodavac)

  30. septembar 1520 6 ili 7. septembar 1566  
  • Sin Selima I;
  • Vladao sve do svoje smrti.
11 Selim II
SARI (Žuti)
  29. septembar 1566 21. decembar 1574  
  • Sin Sulejmana I;
  • Vladao sve do svoje smrti.
12 Murat III   22. decembar 1574 16. januar 1595  
  • Sin Selima II;
  • Vladao sve do svoje smrti.
13 Mehmed III
ADLÎ (Pravedni)
  27. januar 1595 20 ili 21. decembar 1603  
  • Sin Murata III;
  • Vladao sve do svoje smrti;

Stagnacija Osmanskog carstvaUredi

(11. novembar 160628. januar 1699)

14 Ahmed I
BAKHTÎ (Batljivi)
  21. decembar 1603 22. novembar 1617  
  • Sin Mehmeda III;
  • Vladao sve do svoje smrti.
15 Mustafa I
DELİ (Ludi)
  22. novembar 1617 26. februar 1618  
16 Osman II
GENÇ (Mladi)
ŞEHÎD (Shāhīd)

  26. februar 1618 19. maj 1622  
  • Sin Ahmeda I;
  • Svrgnut prilikom pobune Janjičara 19. maja 1622;
  • Pogubljen 20. maja 1622. od strane Velikog vezira Kara Davud-paše od kompresije testisa.
Mustafa I
DELİ (Ludi)
  20. maj 1622 10. septembar 1623  
17 Murat IV
SAHİB-Î KIRAN
Osvajač Bagdada
GHAZI (Ratnik)
  10. septembar 1623 8 ili 9. februar 1640  
  • Sin Ahmeda I;
  • Vladao sve do svoje smrti.
18 Ibrahim I
DELİ (Ludi)
Osvajač Krita
ŞEHÎD (Shāhīd)
  9. februar 1640 8. avgust 1648  
19 Mehmed IV
AVCI (Lovac)
  8. avgust 1648 8. novembar 1687  
20 Sulejman II
GHAZI (Ratnik)
  8. novembar 1687 22. jun 1691  
  • Sin Ibrahima I;
  • Vladao sve do svoje smrti.
21 Ahmed II
KHAN GHAZI (Princ ratnik)
  22. jun 1691 6. februar 1695  
  • Sin Ibrahima I;
  • Vladao sve do svoje smrti.
22 Mustafa II
GHAZI (Ratnik)
  6. februar 1695 22. avgust 1703  

Slabljenje Osmanskog carstvaUredi

(28. januar 16996. januar 1792)

23 Ahmed III
Lala Sultan
GHAZI (Ratnik)
  22. avgust 1703 1 ili 2. oktobar 1730.  
24 Mahmud I
GHAZI (Ratnik)
KAMBUR (Grbavac)
  2. oktobar 1730 13. decembar 1754  
  • Sin Mustafe II;
  • Vladao sve do svoje smrti.
25 Osman III
SOFU (Pobožni)
  13. decembar 1754 29 ili 30. oktobar 1757  
  • Sin Mustafe II;
  • Vladao sve do svoje smrti.
26 Mustafa III
YENİLİKÇİ (Preduzimljivi)
  30. oktobar 1757 21. januar 1774  
  • Sin Ahmeda III;
  • Vladao sve do svoje smrti.
27 Abdul Hamid I
Abd ul-Hamid (Sluga Božji)
ISLAHATÇI (Reformator)
GHAZI (Ratnik)
  21. januar 1774. 6 ili 7. april 1789.  
  • Sin Ahmeda III;
  • Vladao sve do svoje smrti.

Raspad Osmanskog carstvaUredi

(6. januar 1792. 30. oktobar 1918.)

28 Selim III
BESTEKÂR (The Composer)
NİZÂM-Î (Regulative - Orderly)
ŞEHÎD
  7. april 1789. 29. maj 1807.  
29 Mustafa IV   29. maj 1807 28. jul 1808  
30 Mahmud II
İNKILÂPÇI (Reformator)
GHAZI (Ratnik)
  28. jul 1808 1. jul 1839  
  • Sin Abdul Hamida I;
  • Rasformirao Janjičare 1826. godine;
  • Vladao sve do svoje smrti.
31 Abdul Medžid I
TANZİMÂTÇI
(Jaki reformator ili
Zagovornik reorganizacije)

GHAZI (Ratnik)
  1. jul 1839 25. jun 1861  
32 Abdul Aziz I
BAHTSIZ (Baksuz)
ŞEHÎD
  25. jun 1861 30. maj 1876  
  • Sin Mahmuda II;
  • Svrgnut od strane ministara;
  • Pet dana kasnije pronađen mrtav (ubistvo ili samoubistvo).
33 Mehmed Murat V
  30. maj 1876 31. avgust 1876  
  • Sin Abdul Medžida I;
  • Svrgnut zbog njegovih napora da uvede demokratske reforme u carstvo;
  • Naređeno mu je da boravi u Čiragan palati gde je umro 29. avgusta 1904.
34 Abdul Hamid II
Ulu Sultan Abd ul-Hamid Khan

(Uzvišeni Kan)

  31. avgust 1876 27. april 1909  
35 Mehmed V
REŞÂD (Rešad)
(Istinski sledbenik vere)
  27. april 1909 3. jul 1918  

Podela Osmanskog carstvaUredi

(30. oktobar 19181. novembar 1922)

36 Mehmed VI
Vahid ad-Din (Wahid ad-Din)

(Ujedinitelj vjere ili Jedinstvo vjere)

  4. jul 1918. 1. novembar 1922  

Republikanski KalifatUredi

( 18. novembar 1922 – 3. mart 1924 )

Abdul Medžid II
HALİFE

(Poslednji osmanski kalif)

  18. novembar 1922 3. mart 1924

UsporediUredi

Spoljašnje vezeUredi