Radničko naselje Majdan

Radničko naselje Majdan nalazi se u Varešu, Bosna i Hercegovina. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj 6. do 8. novembra 2013, donijela je odluku da se naselje proglasi za nacionalni spomenik BiH.[1]. Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović (predsjedavajuća), Dubravko Lovrenović i Ljiljana Ševo. Nacionalni spomenik čini sedam stambenih objekata sa pripadajućim zelenim površinama.

Historija

uredi

Izgradnja radničkog naselja počela je 1947., a radovi su završeni do 1954. godine.[2] Projekat je uradio Juraj Najdhart 1939. godine. Kasnije je naselje prošireno prema uzvišenju na zapadnoj strani, ali po izmijenjenom projektu. Tokom 1952. i 1961. godine izgrađeni su putevi kojim je naselje povezano sa centralnim dijelom Vareša.

Tokom zadnjeg rata u BiH (1992.–1995.) naselje Vareš Majdan je u znatnoj mjeri oštećeno. Nakon 1995. godine, stanovnici Vareš Majdana su se vratili i popravili oštećene stambene jedinice. Danas je naselje većim dijelom u funkciji.

Radničko naselje smješteno je na padini i sastoji se iz:

  • donjeg dijela na istočnoj strani, gdje je smješteno ukupno 7 objekata izvedenih po originalnom projektu Juraja Najdharta iz perioda neposredno prije II svjetskog rata.
  • gornjeg dijela na zapadnoj strani, gdje je smješteno ukupno 15 objekata izvedenih u kasnijoj fazi, po izmijenjenom projektu.

Osnovnu jedinicu naselja predstavlja stambena zgrada za 6 porodica, takozvane šestorke, sa zasebnim pomoćnim objektom (koji služi kao šupa ili kokošinjac) i pristupnim ozelenjenim platoom. Izvedene su u 3 varijante koje se razlikuju po tlocrtnim veličinama, a spratnost je uvijek P+1. Ulazi u prizemne stanove su natkriveni spratnim prepustima, a stanovima na spratu se pristupa vanjskim stepeništem širine 130 cm. koji vode do spratne lođe.[3]

Stanovi su vrlo jednostavni i funkcionalni. Glavni dio je jednoprostorna cjelina kojom je objedinjena kuhinjska niša sa sadržajima dnevnog boravka i objedovanja, a istovremeno je riješena i vizura iz dnevnog boravka ka kuhinji. Sjedenje u dnevnom boravku je organizirano u vidu ugaone sećije uz prozorsku traku omogućavajući pogled ka okolini i referirajući se na tradicionalni koncept organizacije sobe

Koncept oblikovanja i materijalizacije, predstavlja sintezu moderne arhitekture i tradicije. Spratna lođa sa stepeništem je izvedena po uzoru na divanhane, a prepusti sprata po uzoru na doksate. Kružni otvori na fasadama su inspirirani drvenim mušabakom. Umjesto od drveta, zgrade su izvedene od armiranog betona. Stepenište sa ogradom i lođe su izvedene od metala ili drveta. Krovovi su izvedeni kao četverovodni sa naglašenim strehama.

Literatura

uredi
  • Maja Pličanić, Elša Turkušić - Radničko naselje Moderne sa "kućom za neoženjene radnike" u Varešu – prilog istraživanju polivalentne arhitekture Juraja Neidhardta. Sarajevo. 2012.
  • Jelica Karlić – Kapetanović. Juraj Najdhadrt – život i djelo. Sarajevo: Veselin Masleša, 1990.

Reference

uredi

Vanjski linkovi

uredi