Pukotina je mehanički diskontinuitet stijenske mase, planarna deformacijska struktura u stijeni, koja nastaje kao rezultat loma. Od rasjeda se razlikuju po tome što se smatra da se po pukotinama nije kretala stijenska masa.

Sistemi vlačnih pukotina zapunjenih kalcitom, Vardarska zona, zapadna Srbija
Konjugovani sistem kliznih pukotina u peridotitima, ofioliti Vardarske zone, zapadna Srbija

Prema načinu postanka, pukotine se dijele na: endokinetičke (primarne) i egzokinetičke (sekundarne, tektonske). Egzokinetičke pukotine se, dalje, dijele na: vlačne, tlačne i smične.

  • Vlačne (tenzijske) pukotine su u teorijskom slučaju orijentirane okomito na najkraću os elipsoida naprezanja (ravan maksimalne tenzije).
  • Tlačne (kompresijske) ili stilolitske pukotine orijentirane su okomito na najdulju os elipsoida naprezanja (ravan maksimalne kompresije).
  • Smične (klizne) pukotine nastaju u tzv. kliznim ravnima h0l, koje sa osima maksimalne tenzije i kompresije teoretski zaklapaju kut od 45° (u prirodi je to obično kut od 30°). Uvijek se javljaju u formi konjugiranih parova, koje čine dvije, kinematski kompatibilne smične pukotine.

LiteraturaUredi

  • Dimitrijević M. 1964. Strukturna geologija. Beograd: Rudarsko-geološki fakultet, Laboratorija za metode geološkog kartiranja