Razlike između izmjena na stranici "Elizabeta II"

Obrisano 18 bajtova ,  prije 8 godina
m/м
razne ispravke
m/м (r2.7.2) (robot Mijenja: te:ఎలిజబెత్ II)
m/м (razne ispravke)
 
=== Drugi svjetski rat ===
 
Kraljica je imala trinaest godina kada je izbio [[Drugi svjetski rat]]. Ona i njena mlađa sestra evakuirane su iz [[London]]a. Postojali su planovi da princeze budu prebačene u [[Kanada|Kanadu]], ali Elizabetina majka je to odbila rekavši: ''"Djeca neće ići bez mene, ja neću ići bez kralja, a kralj neće nikada otići"''. <ref name=winstonchurchil> [http://www.royal.gov.uk/output/page1043.asp Activities as Queen] </ref> Godine [[1940]]. preko radija se, tokom [[BBC]]-jeve emisije ''[[Children's Hour]]'', obratila ostaloj djeci koja su bila evakuirana iz svojih domova na selo i djeci koja su izgubila dom. S trinaest godina upoznala je i svog budućeg supruga, [[princ Philip, vojvoda od Edinburgha|princa Filipa od Grčke i Danske]].<ref name=BBC> [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A8466339 Queen Elizabeth II] </ref>
 
 
== Vladavina ==
 
Princeza Elizabeta, vojvotkinja od Edinburgha je počela preuzimati očeve dužnosti nakon što se njegovo zdravlje počelo pogoršavati. Sa suprugom je bila u [[Kenija|Keniji]] kada je obavještena o očevoj smrti i svom dolasku na prijestolje. Za vladarsko ime je odabrala ime ''Elizabeth II''.<ref>Od 19. stoljeća, neki britanski monarsi nakon dolaska na prijestolje su kao vladarsko ime uzimali posljednje od svojih imena. ''[[Viktorija, kraljica Ujedinjenog Kraljevstva|Alexandrina Victoria]]'' je postala Viktorija, ''[[Eduard VII, kralj Ujedinjenog Kraljevstva|Albert Edward]]'' je postao Eduard VII, a ''[[George VI, kralj Ujedinjenog Kraljevstva|Albert Frederick Arthur George]] je postao George VI. Pošto joj je puno ime bilo ''Elizabeth Alexandra Mary'', mogla je vladati i kao Marija III.</ref> Odmah nakon što je stigla vijest o smrti kralja i proglašenju nove kraljice, Elizabeta se sa suprugom vratila u [[London]]. Elizabeta II je proglašena kraljicom prvo u [[Kanada|Kanadi]], istoga dana kada je i postala kraljica, a u Ujedinjenom Kraljevstvu je javna proklamacija održana sljedeći dan.
 
 
=== Kraljevstva ===
 
Elizabeta II je kraljica šesnaest nezavisnih država poznatih pod zajedničkim imenom kao [[Komonveltska kraljevstva]] ("Commonwealth Realms"). To su: [[Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Severne Irske]] (sa svojim [[Prekomorske teritorije|prekomorskim teritorijama]] kao što su [[Foklandska Ostrva]], [[Gibraltar]] i sl.), [[Kanada]], [[Australija]], [[Novi Zeland]], [[Jamajka]], [[Barbados]], [[Bahami]], [[Grenada]], [[Papua Nova Gvineja]], [[Solomonska Ostrva]], [[Tuvalu]], [[Sveta Lucija]], [[Sveti Vincent i Grenadini]], [[Antigva i Barbuda]], [[Belize]], te [[Sveti Kits i Nevis]]. Prema [[Westminsterski statut|Westminsterskom statutu]] iz 1931. godine, Kraljica zauzima položaj [[Šef države|šefa države]] svake od ovih zemalja ponaosob; nijedna od ovih država nema primat nad bilo kojom drugom navedenom državom.
 
 
Nakon ostavke premijera [[Anthony Eden|Anthonya Edena]] [[1956]]. godine, kraljica je morala sama izabrati osobu koja bi formirala novu vladu, pošto njegova partija nije imala mehanizam za rješavanje takvih slučajeva. Izabrala je [[Harold Macmillan|Harolda Macmillana]], koji je dao ostavku šest godina kasnije i preporučio [[Alec Douglas-Home|grofa od Homea]] za svog nasljednika. Kraljica je prihvatila njegov savjet i izabrala grofa od Homea za premijera, ali joj je ta odluka donijela prve kritike. Kasnije je ponovo kritikovana zbog biranja premijera na osnovu savjeta male grupe ministara. Ubrzo zatim je [[Konzervativna stranka]] osmislila način da njeni članovi sami biraju premijera u slučaju ostavke njihovog člana.
 
 
== Ustavno-pravni položaj ==
 
=== Zakonodavna vlast ===
 
Prema ustavnoj tradiciji, Kraljica je važan deo zakonodavnog procesa u svim svojim kraljevstvima. "[[Kraljica-u-parlamentu]]" (''Queen-in-Parliament''), ustavni je koncept po kome Kraljica formalno deluje uz savet i saglasnost [[parlament]]a, te predstavlja sastavni deo parlamenta u svakoj od ovih zemalja, zajedno s gornjim i donjim domom, što u Ujedinjenom Kraljevstvu odgovara Domu građana ([[House of Commons]]) i [[Dom Lordova|Domu Lordova]] (''House of Lords''). U svim njenim kraljevstvima osim Ujedinjenog Kraljevstva, njeno direktno učešće ograničeno je na imenovanje predstavnika u svakoj pojedinoj zemlji, obično [[Generalni guverner|Generalnog guvernera]], koji sprovodi [[Izvršna vlast|izvršnu vlast]] na način koji je veoma sličan načinu na koji ona sama vrši tu vlast u Ujedinjenom Kraljevstvu. (U Kanadi je njeno učešće u zakonodavnoj vlasti prošireno pravom da postavlja dodatne senatore kako bi se prevazišla eventualna blokada zakonodavnog procesa u [[kanadski senat|kanadskom Senatu]].)
 
 
=== Izvršna vlast ===
 
Kraljica ima i važnu ulogu u izvršnoj vlasti. U Ujedinjenom Kraljevstvu ona postavlja [[Britanski premijer|premijera]] u skladu s [[Britanski ustav|ustavnim tradicijama]]. U Komonveltskim kraljevstvima van Ujedinjenog Kraljevstva ovo pravo vrše njeni predstavnici. U stvarnosti Kraljica pri izboru premijera zapravo imalo malo izbora: osim u izuzetnim okolnostima, ko će biti pozvan da sastavi vladu jasno je iz toga ko ima većinu u Donjem domu. Kraljica odlučuje i o tome po kojoj osnovi će nekoga pozvati da sastavi vladu, odnosno da li treba da se sastavi vlada koja je sposobna da opstane u Donjem domu (što je uobičajeni zahtev) ili koja raspolaže većinom u Donjem domu (tj. zahtev da se formira [[Parlamentarna koalicija|koalcija]] ukoliko nijedna pojedinačna [[politička partija|stranka]] nema većinu). Ovaj zahtev poslednji je put bio postavljen 1940. godine, kada je [[George VI|Kralj George VI]] zatražio od [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]] da sastavi vladu koja će raspolagati većinom u parlamentu. To je zahtevalo da se formira koalicija stranaka u parlamentu. Taj zahtev se obično postavlja samo u vanrednim situacijama ili tokom rata, i postavljen je samo tri puta tokom 20. veka: sa [[Andrew Bonar Law|Andrewom Bonarom Lawom]] i [[Lloyd George|Davidom Lloydom Georgeom]] 1916. godine (Bonar Law je zahtev odbio i savetovao Kralju Georgeu V da formiranje vlade poveri Lloydu Georgeu) i sa Churchillom 1940. godine. Do danas Kraljica Elizabeta nije postavila takav zahtev svojim premijerima. Sve što su njeni premijeri morali da ispune bio je niži zahtev da vlada opstane u Donjem domu. Kraljica takođe formalno postavlja sve ostale ministre u vladi. Svi poslovi vlade zvanično se vrše "u ime Njenog Veličanstva" ili "u službi Njenog Veličanstva" ''(On Her Majesty's Service).
 
 
=== Izvršna vojna vlast ===
 
Kraljica je [[vrhovni zapovednik]] svih oružanih snaga Ujedinjenog Kraljevstva, njegovih prekokomorskih teritorija, te Komonveltskih kraljevstava, u kojima je ta uloga delegirana njenim predstavnicima. Pripadnici [[Britanska armija|kopnene vojske]] i [[Kraljevsko ratno vazduhoplovstvo|ratnog vadzuhoplovstva]] polažu zakletvu Kraljici pri stupanju na dužnost, jer je ta dva roda vojske formalno ustanovio parlament, dok su pripadnici [[Kraljevska mornarica|ratne mornarice]] oslobođeni te dužnosti jer je mornaricu osnovala britanska kruna. Svaki ratni brod poznat je kao "Brod Njenog Veličanstva" (Her Majesty's Ship, u Kanadi: Kanadski brod Njenog Veličanstva ili Her Majesty's Canadian Ship, u Australiji: Australijski brod Njenog Veličanstva ili Her Majesty's Australian Ship, itd.), dok je ratno vazduhoplovstvo poznato kao "Kraljevsko ratno vazduhoplovstvo" (Royal Air Force, u Kanadi: Kraljevsko kanadsko ratno vazduhoplovstvo ili Royal Canadian Air Force, itd.).
 
=== Rezervna ovlašćenja ===
 
U svim zemljama u kojima je šef države, Kraljica ili njen predstavnik (obično Generalni guverner), prema ustavnoj tradiciji poseduje neka "rezervna ovlašćenja". To su obično ovlašćenja da:
 
* postavi i smeni premijera,
* raspusti parlament,
 
Kraljica u samom Ujedinjenom Kraljevstvu teoretski ima brojne "lične prerogative". Međutim, u savremenoj praksi britanskog državnog uređenja gotovo da ne postoje okolnosti u kojima bi se oni mogli opravdano primeniti, a tek nekoliko ih je bilo primenjeno tokom poslednjih sto godina. Kraljičini lični prerogativi jesu:
 
* Postavljanje premijera. To je poslednji put učinjeno 1974. godine, kada u parlamentu nije postojala jasna većina te je Kraljica za premijera postavila [[Harold Wilson|Harolda Wilsona]]. Prema ustavnoj tradiciji, Kraljica će za premijera uvek postaviti vođu najveće partije (ili one koja je druga po veličini) koja može obezbediti većinu u Donjem domu.
* Odbijanje premijerovog zahteva da se raspusti parlament. Ovo je poslednji put učinjeno 1910. godine (ali je [[George V]] posle promenio mišljenje i raspustio parlament).
 
=== Zaključak ===
 
U teoriji, dakle, Kraljica je jedna od najmoćnijih osoba na svetu, ali u praksi ona gotovo uvek deluje u skladu sa savetom vlade. Ključna reč je, međutim, smatraju neki, "gotovo uvek" (a ne "uvek"): u krajnjim, danas neverovatnim i gotovo nezamislivim uslovima (imajući u vidu demokratsku tradiciju u Britaniji i većini Komonveltskih kraljevstava), Kraljica je jedina osoba koja ima i legitimitet i legalitet da interveniše (u malo verovatnom) slučaju da parlament, sa podrškom vlade ili bez nje, donese neki zakon koji je dubinski suprotan tradicijama, verovanjima i ubeđenjima stanovništva (zakon kojim se npr. uvodi [[apartheid]] ili nešto još manje verovatno): tada bi, smatraju neki, Kraljica imala ne samo pravo nego i obavezu da stavi veto na takav zakon ili raspusti parlament ili otpusti celu vladu.
 
 
== Rezidencija ==
 
Iako joj je [[Bakingemska palača]] službena rezidencija, kraljica je, kao i njeni prethodnici, ne preferira i svojim domovima smatra nekoliko zamaka u Ujedinjenom Kraljevstvu i rezidencija u Kanadi. <ref name=dailymail> [http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=383595&in_page_id=1770 The Queen will NEVER consider abdicating] </ref>
 
 
== Karakter i javno mišljenje ==
 
Kako je kraljica Elizabeta II [[ustavna monarhija|ustavni monarh]], ona svoje političko opredijeljenje čuva za sebe i njeni su pogledi u tom pravcu nepoznati javnosti. U oblačenju je konzervativna. Kao što je i njena majka za života, kraljica preferira šešire pastelnih boja koji joj omogućavaju da bude lahko opažena u javosti.<ref name=guardian.co> [http://www.guardian.co.uk/uk/2007/may/10/monarchy.jesscartnermorleyonfashion Elizabeth II, belated follower of fashion] </ref> Kraljičini glavni interesi su konjske trke,<ref name=80facts> [http://www.royal.gov.uk/output/page4832.asp 80 Facts About The Queen] </ref> fotografija,<ref name=80facts/> i psi. <ref name=80facts/>
 
 
== Porodica ==
 
Kraljica ima tri sina i jednu kćerku, četiri unuka i četiri unuke, te očekuje svoje prvo praunuče u decembru [[2010]]. godine (dijete sina princeze Anne).
 
 
== Titule i oslovljavanja ==
 
[[Datoteka:Personal flag of Queen Elizabeth II.svg|thumb|desno|Lična zastava kraljice Elizabete II]]
 
 
== Preci ==
 
<div style="clear: both; width: 100%; padding: 0; text-align: left; border: none;" class="NavFrame">
<div style="background: #ccddcc; text-align: center; border: 1px solid #667766" class="NavHead">'''Preci Elizabete II, kraljice Ujedinjenog Kraljevstva'''
</div></div>
 
== VanjskiEksterni linkovi ==
{{Commonscat|Elizabeth II of the United Kingdom}}
 
* [http://www.royal.gov.uk/ Zvanična stranica]
* [http://www.youtube.com/theroyalchannel Zvanična Youtube stranica]
}}
 
{{Commonscat|Elizabeth II of the United Kingdom}}
 
[[Kategorija:Vladari]]
177.192

izmjene