Razlike između izmjena na stranici "Temišvar"

Dodana 3.554 bajta ,  prije 5 godina
potpuna promjena
m/м (ma da na nešto izgleda)
(potpuna promjena)
 
==Geografske karakteristike==
Temišvar leži na [[zapad]]u zemlje u [[banat]]skoj [[ravnica|ravnici]] duž obala [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Begej]].<ref name=brit/>{{cite web
==Historija==
| url =http://www.britannica.com/EBchecked/topic/596276/Timisoara
[[Arheologija|Arheološkim]] iskapanjima provedenim u široj okolici grada, otkrivena su [[neolit]]ska i [[Antički Rim|rimska]] naselja.<ref name=brit/>
| title =''Timisoara''
Prvi dokumentirani [[srednji vijek|srednjovjekovni]] zapis o gradu je iz - [[1212]]. u kom se on navodi kao [[Antički Rim|rimski]] [[castrum]] '''Temesiensis'''.<ref name=brit/> Nju su u [[13. vijek]]u razorili [[Tatari]], ali je njegova [[citadela]] za svega nekoliko godina obnovljena, pa se zna da je i bila rezidencija [[Ugarska|ugarskog]] [[kralj]]a [[Karlo I. Robert|Karla I.]] ([[1309]]. - [[1342]]).<ref name=brit/>
| accessdate = 24. 02. 2015
| language=engleski
| publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref>
Grad je okružen vrlo plodnom zemljom i jedan je od najrazvijenijh gradova u Rumunjskoj. To je prvi grad s električnim osvijetljenjem u Evropi. Neke je zgrade u ovom gradu projektovao i slavni [[Gustave Eiffel]].
 
Temišvar je tokom [[14. vijek]]a izrastao u [[fortifikacija|utvrdu]] usred [[močvara|močvarnog]] kraja.
U Temišvaru je krajem [[1989]]. započela pobuna naroda protiv komunističke vlasti [[Nicolae Ceauşescu|Nicolae Ceausescua]]. Pobuna je krvavo ugušena (1.104 mrtva, 3.352 ranjena), ali je to bio početak kraja vladavine komunista koja se završila nakon nedelju dana.
Od [[1552]]. Temišvarom vladaju [[Osmansko Carstvo|Osmanlije]] (vidi [[Temišvarski pašaluk]]) sve do poraza Osmanlija kod Temišvara, od strane [[Habsburška monarhija|austrijske]] vojske - [[1716]]. kad prelazi u
[[Habsburška monarhija|austrijske]] ruke.<ref name=brit/>
Nakon potpisivanja [[Požarevački mir|Požarevačkog mira]] - [[1718]]., Temišvar i taj dio [[Banat]]a, postaju dio [[Habsburška monarhija|Habsburške monarhije]] poznat kao [[Temišvarski okrug]], kojim se upravlja iz [[Beč]]a. U to vrijeme u grad se doseljavaju brojni stanovnici iz raznoraznih dijelova monarhije, a naročito [[Nijemci]] iz [[Švapska|Švapske]].<ref name=brit/>
 
Temišvar je tokom [[1848]]., izdržao opsadu [[Mađarska revolucija 1848.|mađarskih revolucionara]], u trajanju od 107 dana.<ref name=brit/>
== Stanovništvo ==
[[datoteka:Timisoara-centre.jpg|thumb|left|260px|<center>Centar grada]]
Nakon [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] vojska [[Kraljevina Srbija|Kraljevine Srbije]] okupirala je grad [[1919]]., ali ga je nakon
potpisivanja [[Ugovor iz Trianona|Trianonskog mirovnog ugovora]] - [[1920]]. morala napustiti i predati [[Kraljevina Rumunjska|Rumunjskoj kraljevini]].<ref name=brit/>
 
Protuvladine [[demonstracije]] koje su izbile u Temišvaru između 15. i 17. [[decembar|decembra]] [[1989]], izazvale su lavinu koja je nakraju
Grad je po popisu iz 2002. imao 317,660 stanovnika, njihov etnički sastav bio je slijedeći;
dovela do svrgavanja s vlasti komunističkog vođe [[Nicolae Ceauşescu|Nicolae Ceausescua]] svega nekoliko dana nakog tih događaja.
Katastrofalna greška Ceausescua bila je kad je poslao snage reda i vojske da silom uguše demonstracije, ali su se te snage nakraju udružile sa demonstrantima i okrenule protiv svog nalogodavca (kog su nakraju nabrzninu i ubili).<ref name=brit/>
==Kultura i atrakcije==
Temišvar je kulturno - obrazovni centar zapadne Rumunjske. Grad ima nekoliko visokoškolskih ustanova, od kojih je najznačajniji
[[Univerzitet]]u Temišvaru, osnovan [[1948]]. Grad ima državni [[teatar]], [[država|državnu]] [[opera|operu]] i [[balet]],
[[orkestar|filharmonijski orkestar]] i veliku [[biblioteka|biblioteku]]. Temišvar ima puno uređenih [[park]]ova koji se nižu duž plovnog
[[Begejski kanal|Begejskog kanala]], koji prolazi kroz središte grada.<ref name=brit/>
 
Naveće znamenitosti grada su monumentalna [[Katolička crkva|katolička]] [[katedrala]] podignuta između [[1736]]. - [[1773]]., [[Srpska pravoslavna crkva|srpska]] [[saborna crkva]] iz [[1748]]. (obnovljena [[1791]]) i regionalni [[muzej]], smješten u restauriranoj
* [[Rumunji]]: 271.677 (85,52%)
palači iz [[14. vijek]]a.<ref name=brit/>
* [[Mađari]]: 24.302 (7,65%)
* [[Nemci]]: 7.157 (2,25%)
* [[Srbi]]: 6.311 (1,98%)
* [[Romi]]: 3.062 (0,96%)
* [[Bugari]]: 1.218 (0,38%)
 
Temišvar je bio prvi [[rumunjska|rumunjski]] grad koji je još [[1869]]. uveo tada još uvijek [[konj]]ski [[tramvaj]]<ref name=tram>{{cite web
i 3.926 ostalih.
| url =http://www.timisoara-info.ro/en/component/content/article/44-obiectiveturistice/263-premiere-timisoara.html
| title =''Timisoara's Firsts''
| accessdate = 24. 02. 2015
| language=engleski
| publisher=Municipality of Timisoara}}</ref>
I prvi [[evropa|evropski]] grad koji je [[1884]]. uveo uličnu električnu rasvjetu sa 731 lampi.<ref name=tram/>
 
Neke od njegovih zgrada i [[most]]ova projektirao je slavni [[Gustave Eiffel]].
==Privreda==
 
Temišvar je dugo bio poznat kao [[trgovina|trgovački]] centar bogatog [[poljoprivreda|poljoprivrednog]] kraja, ali se vremenom pretvorio u
[[industrija|industrijski]] grad, nakon [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]].
Danas se u gradu proizvode [[elektromotor|elektromotori]] i električni aparati, [[tekstil]], [[poljoprivreda|poljoprivredni]] [[stroj]]evi i [[alat]]i, [[kemikalije]],
[[plastika]], [[obuća]] i [[prehrambena industrija|prehrambeni]] proizvodi.<ref name=brit>{{cite web
| url =http://www.britannica.com/EBchecked/topic/596276/Timisoara
| title =''Timisoara''
| accessdate = 24. 02. 2015
| language=engleski
| publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref>
== Znameniti ljudi ==
 
* [[Mircea Baniciu]]
* [[Iolanda Balaş]]
* [[György Klapka]]
* [[Johnny Weissmuller]]
 
==Gradovi prijatelji==
Temišvar je zbratimljen sa slijedećim gradovima:<ref name=prim>{{cite web
19.853

izmjene