Razlike između izmjena na stranici "Korejski rat"

Dodano 2.798 bajtova ,  prije 9 godina
malo drugačija priča o početku rata :)
(malo drugačija priča o početku rata :))
'''Korejski rat''' je naziv za oružani sukob koji su između [[1950]]. i [[1953]]. godine vodili [[Sjeverna Koreja|Sjeverna]] i [[Južna Koreja]], a u kojem su na strani Juga sudjelovali [[SAD]] i druge zapadne države, a na strani Sjevera [[Kina]].
 
==Uvod==
Uzrok sukoba je podjeli Koreje - koja je od 1910. do 1945. godine bila pod [[japan]]skom vlašću - na sovjetsku i američku okupacijsku zonu nakon predaje Japana u drugom svjetskom ratu. Demarkacijska linija, ustanovljena prethodnim dogovorom iz 1945. godine, išla je 38. paralelom. Bilo je planirano da se po završetku okupacije održe izbori i Koreja ujedini kao država s jedinstvenom vladom. No te je planove poremetilo izbijanje [[Hladni rat|Hladnog rata]] te su, slično kao i u Njemačkoj, pregovori o ujedinjenju propali. Umjesto toga su SSSR i SAD ustanovili suparničke i ideološki suprotstavljene vlade, odnosno države koje su se nazivale Sjeverna i Južna Koreja. Oba režima su nastojali ujediniti Koreju oružanom silom, ali je Sjever, koji je bio primio izdašnu sovjetsku vojnu pomoć, jedini bio to u stanju učiniti.
 
Uzrok sukoba je podjeli Koreje - koja je od 1910. do 1945. godine bila pod [[japan]]skom vlašću - na sovjetsku i američku okupacijsku zonu nakon predaje Japana u drugom svjetskom ratu. Demarkacijska linija, ustanovljena prethodnim dogovorom iz 1945. godine, išla je 38. paralelom. Bilo je planirano da se po završetku okupacije održe izbori i Koreja ujedini kao država s jedinstvenom vladom. No te je planove poremetilo izbijanje [[Hladni rat|Hladnog rata]] te su, slično kao i u Njemačkoj, pregovori o ujedinjenju propali. Umjesto toga su SSSR i SAD ustanovili suparničke i ideološki suprotstavljene vlade, odnosno države koje su se nazivale Sjeverna i Južna Koreja. ObaU takvoj situacija oba stvorena režima su nastojalise smatrali jedinom zakonitom Korejskom vladom i nastojala ujediniti Koreju oružanom silom, aliu čemu je SjeverSeverna bila neupitno jača zbog sovjetske vojne pomoći, ali i omraženosti južnokorejskog režima koji je od svog inaguiranja bio primiozauzet izdašnuneprekidnim sovjetskugušenjima vojnunemira pomoć,i jedinipobuna bioprotiv tosebe utako da će ubiti između 16.000 i stanju65.000 učiniti"pobunjenika".
Rat je počeo napadom sjevernokorejske vojske [[25. juna]] [[1950]]. godine. Malobrojnija, slabije opremljena i demoralizirana južnokorejska vojska brzo je poražena i prisiljena na povlačenje. SAD su na to reagirale koristeći sovjetski bojkot [[UN]] i izglasavši rezoluciju kojom se u cilju suprostavljanja južnokorejskoj agresiji može koristiti vojna sila. U Južnu Koreju su iz Japana počele pristizati američke snage koje su koliko-toliko stablizirale situaciju, ali su do septembra pretrpjele velike gubitke i pod kontrolom Juga jedva zadržale mostobran kod Pusana.
 
==Početak==
 
Neobjavljeni rat između Južne i Severne Koreje je realno počeo još 1947 godine bezbrojnim vojnim "incidentima". Po podacima [[Severna Koreja|Severne Koreje]] samo 1949. godine južnokorejska vojska je izvršila 2.617 vojnih napada, ulazaka na teritorij Severne Koreje vršeći ubojstva, pljačke, otmice i palež s ciljem stvaranja nereda na njihovom teritoriju. Po podacima [[SAD]]a koje je iznio njihov predstavnik ministarstva vanjskih poslova, specijalni ambasador Philip C. Jessup u svom govoru tokom aprila 1950. godine:"Postoji neprekidna borba između vojske [[Južna Koreja|Južne Koreje]] i ''banda'' koje u nju pokušavaju ući s severa. To su prave bitke s hiljadama ljudi i ratnim zarobljenicima".
 
U takvoj situaciji predsednik Severne Koreje je otputovao u [[Moskva|Moskvu]] i [[Peking]] kako bi dobio zeleno svetlo za buduće vojne akcije, dok je partija predsednika Južne Koreje doživjela katastrofalni poraz na parlamentarnim izborima tokom maja 1950. godine što predstavlja poslednji politički važniji događaj pre službenog početka rata.
 
Po u zapadnom svetu službenoj verziji događaja rat počinje Severnokorejskim napadom na Južnu Koreju [[25.6.]][[1950]]., dok je on po službenoj severnokorejskoj verziji počeo južnokorejskim napadom na severnokorejski grad Haeju. Kako u obe verzije ima barem delomične istine pošto su poznati zapadni mediji [[Guardian]], Herald Tribune (iz New Yorka), [[BBC]], američko ministarstvo obrane, ministarstvo informiranja Južne Koreje i drugi javili o južnokorejskom napadu i osvajanju mesta severnokorejskog mesta Haeju <ref>[http://books.google.hr/books?id=kHq7AAAAIAAJ&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Haeju+25+June+1950&source=bl&ots=pR4ZU72CdT&sig=NsckhDNjch_Z9KxAL7ceZV2fZsE&hl=hr&ei=WxyjTuD7OsTBtAbY99XiAg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CE0Q6AEwBg#v=onepage&q=Haeju%2025%20June%201950&f=false James Cotton,Ian Neary: The Korean war in history]</ref> (oko 5 kilometara udaljenog od granice) najrealnije verzije događaja bi govorila o najnovijem vojnom incidentu na koji je mobilizirana [[Severna Koreja]] odgovorila invazijom za koju je dobila načelno zeleno svetlo u [[Peking]]u i Moskvi, kao i [[Južna Koreja]] ranije za provokaciju u [[Washington]]u <ref>[http://books.google.hr/books?id=kHq7AAAAIAAJ&pg=PA49&lpg=PA49&dq=Haeju+25+June+1950&source=bl&ots=pR4ZU72CdT&sig=NsckhDNjch_Z9KxAL7ceZV2fZsE&hl=hr&ei=WxyjTuD7OsTBtAbY99XiAg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CE0Q6AEwBg#v=onepage&q=Haeju%2025%20June%201950&f=false James Cotton,Ian Neary: The Korean war in history]</ref>.
 
Kao barem teoretski neutralni stručnjaci na terenu su bili pripadnici UN komisije u Seulu i vojna grupa promatrača koji na direktna pitanja tko je agresor nisu znali dati odgovor u najboljem stilu po kojemu će kasnije promatrači [[Ujedinjeni Narodi|Ujedinjenih Naroda]] postati poznati.
 
==Rat==
U Južnu Koreju su iz Japana počele pristizati američke snage koje su koliko-toliko stablizirale situaciju, ali su do septembra pretrpjele velike gubitke i pod kontrolom Juga jedva zadržale mostobran kod Pusana.
 
Prekretnicu u ratu predstavljalo je iskrcavanje američkih snaga kod [[Inchon]]a, u sjevernokorejskoj pozadini. Sjevernokorejske jedinice su bile prisiljene na užurbano povlačenje, pa su snage UN oslobodile cijeli teritorij Južne Koreje. No, opijen pobjedom, američki komandant general [[Douglas MacArthur]] je odlučio nastaviti rat, prijeći 38. paralelu i ujediniti Koreju, ovaj put pod američkim patronatom.
 
Korejski rat je važan kao prvi sukob u kome su se sukobili [[mlazni avion]]i, kao i prvi sukob u kojemu su korišteni [[helikopter]]i, uglavnom za evakuaciju ranjenika.
 
== Izvori ==
{{izvori}}
 
[[Kategorija:Historija]]