Razlike između izmjena na stranici "Iranska arhitektura"

Poništena izmjena 8621645 korisnika 37.208.33.216 (razgovor) ne postoje "etničke" arhitekture
(Poništena izmjena 8621645 korisnika 37.208.33.216 (razgovor) ne postoje "etničke" arhitekture)
 
'''Iranska arhitektura''' ili '''perzijska arhitektura''' obuhvaća niz [[Arhitektura|arhitektonskih]] stilova razvijenih na području [[Iran]]a i njegove [[Veliki Iran|kulturne regije]] tokom približno 5000 godina. Danas su njeni reprezentativni primjeri geografski rasprostranjeni od [[Levant]]a do sjeverne [[Indija|Indije]] odnosno od [[Kavkaz (regija)|Kavkaza]] do [[Zanzibar]]a. Tipovi iranskih [[građevina]] variraju od čajnih kuća i seoskih koliba do nekih najmonumentalnijih zdanja ikad izgrađenih u ljudskoj historiji. Iranska arhitektura generalno je vrlo raznolika u strukturalnom i estetskom smilu, no njen kontinuirani razvoj i dosljedno prenošenje starijih graditeljskih i umjetničkih tradicija bez naglih inovacija čini je jedinstvenom u odnosu na druge muslimanske zemlje, čije se arhitekture najčešće zbirno klasificiraju pod [[Islamska arhitektura|islamsku]]. Rana historija iranske arhitekture započinje s [[Elam|elamskom civilizacijom]] koja je bila izložena utjecajima [[Mezopotamska umjetnost|Mezopotamije]], a njen nagli razvoj započinje u [[Ahemenidska Monarhija|ahemenidskom periodu]] kada zbog političkog širenja dolazi i do masivne akumulacije znanja odnosno graditeljskih tehnika. Unatoč preuzimanju brojnih elemenata od drevnih[[Drevni semitskihEgipat|Egipta]] babilonskih,i asirskih[[Stara kaoGrčka|Grčke]] ina zapadu do [[DrevniHistorija EgipatIndije|egipatskihIndije]] na istoku, ne dolazi do njihove hibridizacije već razvoja originalnog staroiranskog stila. Do većih strukturalnih promjena dolazi tokom [[Partska Monarhija|partskog perioda]] kada stari tektonski način gradnje ([[stup]]ovi i [[grede]]) počinje zamjenjivati novi stereotomski ([[Luk (arhitektura)|lukovi]], [[svod]]ovi i [[Kupola|kupole]]). Navedeni elementi u početku su uglavnom [[Krug|polukružnog]] poprečnog presjeka, a tokom [[Sasanidska Monarhija|sasanidskog perioda]] počinju se javljati i [[Parabola|parabolični]] odnosno konačno šiljasti lukovi koji će biti preuzeti kao standard u [[Islamska arhitektura|islamskoj arhitekturi]]. Nova islamska arhitektura veliku većinu elemenata preuzela je upravo od sasanidske iranske odnosno [[bizant]]ske arhitekture, zbog čega je tipologija građevina kasnog sasanidskog i ranog islamskog perioda gotovo posve identična. Osim [[kupola]], u islamsku arhitekturu su iz iranske preuzeti i [[minaret]]i, [[ajvan]]i, te [[Perzijski vrtovi|vrtovi]]. Jedna od bitnih razlika između iranske i islamske umjetnosti generalno je što su prikazi [[Ljudi|ljudskih]] i [[Životinje|životinjskih]] oblika zadržani u [[Dekoracija|dekoraciji]] iranskih građevina. Široko rasprostranjen konstruktivni element u iranskoj arhitekturi bio je splošteni šiljasti luk, osobito tokom [[Safavidska Monarhija|safavidskog]] i [[Kadžarska Monarhija|kadžarskog perioda]].
 
== Stilovi ==