Razlike između izmjena na stranici "Iranska arhitektura"

nema sažetka uređivanja
(početak članka)
 
'''Iranska arhitektura''' ili '''perzijska arhitektura''' obuhvaća niz [[Arhitektura|arhitektonskih]] stilova razvijenih na području [[Iran]]a i njegove [[Veliki Iran|kulturne regije]] tokom približno 5000 godina. Danas su njeni reprezentativni primjeri geografski rasprostranjeni od [[Levant]]a do sjeverne [[Indija|Indije]] odnosno od [[Kavkaz (regija)|Kavkaza]] do [[Zanzibar]]a. Tipovi iranskih [[građevina]] variraju od čajnih kuća i seoskih koliba do nekih najmonumentalnijih zdanja ikad izgrađenih u ljudskoj historiji. Iranska arhitektura generalno je vrlo raznolika u strukturalnom i estetskom smilu, no njen kontinuirani razvoj i dosljedno prenošenje starijih graditeljskih i umjetničkih tradicija bez naglih inovacija čini je jedinstvenom u odnosu na druge muslimanske zemlje, čije se arhitekture najčešće zbirno klasificiraju pod [[Islamska arhitektura|islamsku]]. Rana historija iranske arhitekture započinje s [[Elam|elamskom civilizacijom]] koja je bila izložena utjecajima [[Mezopotamska umjetnost|Mezopotamije]], a njen nagli razvoj započinje u [[Ahemenidska Monarhija|ahemenidskom periodu]] kada zbog političkog širenja dolazi i do masivne akumulacije znanja odnosno graditeljskih tehnika. Unatoč preuzimanju brojnih elemenata od [[Drevnidrevnih Egipat|Egipta]]semitskih ibabilonskih, [[Staraasirskih Grčka|Grčke]]kao na zapadu doi [[HistorijaDrevni IndijeEgipat|Indijeegipatskih]] na istoku, ne dolazi do njihove hibridizacije već razvoja originalnog staroiranskog stila. Do većih strukturalnih promjena dolazi tokom [[Partska Monarhija|partskog perioda]] kada stari tektonski način gradnje ([[stup]]ovi i [[grede]]) počinje zamjenjivati novi stereotomski ([[Luk (arhitektura)|lukovi]], [[svod]]ovi i [[Kupola|kupole]]). Navedeni elementi u početku su uglavnom [[Krug|polukružnog]] poprečnog presjeka, a tokom [[Sasanidska Monarhija|sasanidskog perioda]] počinju se javljati i [[Parabola|parabolični]] odnosno konačno šiljasti lukovi koji će biti preuzeti kao standard u [[Islamska arhitektura|islamskoj arhitekturi]]. Nova islamska arhitektura veliku većinu elemenata preuzela je upravo od sasanidske iranske odnosno [[bizant]]ske arhitekture, zbog čega je tipologija građevina kasnog sasanidskog i ranog islamskog perioda gotovo posve identična. Osim [[kupola]], u islamsku arhitekturu su iz iranske preuzeti i [[minaret]]i, [[ajvan]]i, te [[Perzijski vrtovi|vrtovi]]. Jedna od bitnih razlika između iranske i islamske umjetnosti generalno je što su prikazi [[Ljudi|ljudskih]] i [[Životinje|životinjskih]] oblika zadržani u [[Dekoracija|dekoraciji]] iranskih građevina. Široko rasprostranjen konstruktivni element u iranskoj arhitekturi bio je splošteni šiljasti luk, osobito tokom [[Safavidska Monarhija|safavidskog]] i [[Kadžarska Monarhija|kadžarskog perioda]].
 
== Stilovi ==
Anonimni korisnik