Razlike između izmjena na stranici "Rimska književnost"

Dodana 73 bajta ,  prije 13 godina
m/м
{{Periodi u književnosti}}
 
Rimljani su za početak svoje [[književnost]]i uzimali 240. godinu st. e. O stvaralaštvu pre toga znamo veoma malo, ali prema njegovim ostacima i zapisima kasnijih [[Antički Rim|rimskih]] pisaca možemo zaključiti da u tom periodu preovlađuju usmeni oblici narodnog stvaralaštva, kada se latinska pismenost tek rađa i kada se samo naziru počeci [[Poezija|poetskog]] izraza. Tu spadaju razne »pesme« koje su Rimljani nazivali zajedničkim imenom ''carmĭna'' i koje su bile pretežno religijsko-obrednog, gozbenog ili šaljivog karaktera. Među prve spadaju ''[[Arvalska pesma]]'' (''Carmen Arvāle'', prema ''arvum'' »njiva«), koju je sveštenički zbor nazvan ''fratres Arvāles'' pevao u mesecu maju tokom ophoda po poljima; te ''[[Salijska pesma]]'' (''Carmen Saliāre'', od (''salīre'' »skakati«), koju su plešući u oružju pevali sveštenici ''Salii'' u čast boga [[Mars (bog)|Marsa]]. Ove su pesme izvođene u autentičnom italskom metru, koji po starom seoskom božanstvu [[Saturn (mitologija)|Saturnu]]u nosi ime [[saturnijski stih]]. Među obredne pesme spadala su i razna zaklinjanja (''examenta'') i tužbalice (''neniae'') koje su se izvodile na sahranama. I nadgrobni natpisi (''elogia'') bili su sastavljeni u saturnijskom stihu. Slavne ličnosti slavljene su u gozbenim pesmama (''carmĭna convivalia'') i pesmama koje su vojnici pevali u [[trijumf]]u (''carmĭna triumphalia''). [[Trijumfalne pesme]] često su po sadržini bile rugalice na račun trijumfatora s namerom da se »umanji« njegova slava koja bi kod bogova mogla izazvati zavist.
 
U ovom razdoblju nalazimo i začetke [[Drama|dramskog]] prikazivanja. To su uglavnom bile improvizacije izvođene na seoskim svečanostima, pune lakrdija i masnih šala poput tzv. [[Fescenini|fesceninskih stihova]] (''versus Fescennīni''), nazvanih prema [[Etrurci|etrurskom]] gradu Fesceniju, ili [[Atelana|atelanska igra]] (''fabŭla Atellāna''), takođe puna lakrdije i opscenosti, nazvana prema osačkom gradu Ateli. Dramske igre ― ''satūrae[[Satura|saturae]]'' (odakle potiče kasniji naziv satira) ― bile su spoj dijaloga, plesa i pevanja.
 
O [[Proza|proznom]] stvaralaštvu imamo još manje podataka. Ono nema književnih obeležja, osim možda nadgrobnih pohvalnih govora (''laudatiōnes funĕbres''). U prozi su sastavljani razni državni spisi, službene knjige [[magistrat]]a i [[Rimski senat|senatske]] odluke. U letopisima ''(annāles)'' vrhovni sveštenik je beležio razne događaje iz društveno-političke istorije Rima. Najstariji sačuvani spomenik rimske proze jesu fragmenti ''[[Zakoni dvanaest tablica|Zakona dvanaest tablica]]'' (''Leges duodĕcim tabulārum''), koji su sastavljeni 451/450. st. e. i koji su bili osnova kasnijeg [[Rimsko pravo|rimskog prava]].
 
Jedina istorijska ličnost koja se u ovom periodu i na književnom planu izdvaja svojom individualnošću bio je državnik [[Apije Klaudije Ceko]] (''Appius Claudius Caecus''), graditelj [[Apijev put|Apijevog puta]]. Još u Ciceronovo[[Ciceron]]ovo doba postojao je tekst njegovog govora iz 280. st. e. protiv sklapanja mira s [[epir]]skim kraljem [[Pir]]om. Bavio se i pesništvom i sastavio zbirku izreka (''Sententiae'') u saturnijskom stihu.
 
==Arhajsko doba (240. ― 80. st. e.)==