Razlike između izmjena na stranici "Italija"

m/м
clean up using AWB
m/м (clean up using AWB)
zastava = Flag of Italy.svg |
grb = Italy-Emblem.svg |
službeni_jezik = italijanski jezik|italijanski <b>'''<sup>1)</sup></b>''' |
glavni_grad = Rim |
predstavnik_države_množina = Predsjednici |
gustoća_stanovništva = 198 |
neovisnost = ujedinjenjem <br />[[17. 3.|17. ožujka]] [[1861]].|
valuta = [[euro]] <b>'''<sup>2)</sup></b>''' |
stoti_dio_valute = 100 centa |
vremenska_zona = +1 <br /> [[UTC]] +2 ljeti |
internetski_nastavak = .it |
pozivni_broj = 39 |
komentar = <b>'''<sup>1)</sup></b>''' Uz talijanski, službeni jezici su [[nemački jezik|njemački]] u [[Južni Tirol|Južnom Tirolu]] i [[francuski jezik|francuski]] u [[Valle d'Aosta]] <br />
&nbsp;'''<sup>2)</sup>''' Do [[1999]]. talijanska lira |
moto = nema
 
Prapovijesna nalazišta se mogu naći na više mjesta, posebno u regijama Lazio, [[Toskana]], [[Umbrija|Umbria]] i [[Basilicata]].
U starom vijeku, Grci su u južnoj Italiji i na Siciliji imali "veliku Grčku" ([[Magna Graecia]]), a na sjeveru su vladali [[Etrurci|Etruščani]]. Rim je postao centar [[Rimsko Carstvo|Rimskog Carstva]], koje je do 5. stoljeća vladalo najvećim dijelom Europe.
 
Nakon [[srednji vijek|srednjeg vijeka]], Italija je bila glavno središte [[humanizam|humanizma]] i [[renesansa|renesanse]],
koji su preporodili europsku [[filozofija|filozofiju]] i [[umetnost|umjetnost]]. Italija je bila rascjepkana u gradove-državice ili područja pod tuđinskom vlašću do [[17. 3.|17. ožujka]] [[1861]]., kad se cijeli poluotok zajedno s dva otoka udružio u jednu kraljevinu.
Grad Rim se pridružio tek [[20. 9.|20. rujna]] [[1870]]., što je konačni datum [[ujedinjenje Italije|ujedinjenja Italije]].
 
=== Prvi svetski rat i posledice ===
Iako je bila jedna od [[Centralne sile|Centralnih sila]], Italija je uvučena u [[Prvi svetski rat]] obećanjem [[Saveznici u Prvom svetskom ratu|Saveznika]] o značajnim teritorijalnim proširenjima, koja uključuje [[Notranjska|Notranjsku]], bivše [[Austrijsko primorje]], [[Dalmacija|Dalmaciju]], kao i delove [[Osmansko carstvo|Osmanskog carstva]], po tajnim odredbama [[Londonski ugovor|Londonskog ugovora]].
 
Rat je u početku bio katastrofa za Italiju. Italija je stalno napadala [[Austrougarska|Austrougarsku]], ali je imala malo uspeha i trpela je velike gubitke, a u nemačko-austrougarskoj [[Bitka kod Kobarida|kontraofanzivi]] bila je odbačena na zapad. Italijani su poovo napali oktobra 1918. Austrougarska vojska se raspala, a Italijani su ušli duboko u austrijsku teritoriju. Borbe su se okončale 3. novembra. Tokom rata poginulo je više od 650.000 vojnika i [[javni dug]] je porastao. Nekoliko hiljada Italijana je ostalo u granicama novoosnovane [[Kraljevina Jugoslavija|Kraljevine SHS]], a oko pola miliona [[Južni Sloveni|Južnih Slovena]]{{sfn|Hehn|2005|pp=45}}, uglavnom [[Slovenci|Slovenaca]] i [[Hrvat]]a, i oko 200.000 [[Nemac]]a u [[Tirol]]u su postali deo Kraljevine Italije. Po odredbama mirovnih sporazuma iz [[Sporazum iz Sen-Žermena|Sen-Žermena]], [[Rapalski mir|Rapala]] i [[Rimski sporazum (1924)|Rima]], Italija je dobila deo većinu obećanih teritorija, uključujući bivšu ugarsku luku [[Rijeka (grad)|Rijeku]], ali ne i Dalmaciju (osim [[Zadar|Zadra]]), zbog čega su italijanski nacionalisti opisivali pobedu „[[osakaćena pobeda|osakaćenom]]“.
[[Ustav]] iz [[1948]]. ustanovio je dvodomni [[parlament]] (''Parlamento''), koji ima Zastupnički dom (''Camera dei Deputati'')
i [[Senat]] (''Senato della Repubblica''), zasebno sudstvo, te izvršnu vlast utjelovljenu u Vijeću ministara (kabinetu),
koje predvodi predsjednik vijeća ([[Popis predsjednika vlade Italije|predsjednik vlade]]).
 
[[Predsjednik Italije|Predsjednik republike]] bira se svakih 7 godina, a bira ga parlament zajedno s malim brojem regionalnih poslanika.
''Glavni članak: [[Regije Italije]]''
<div style="float:right">
[[Datoteka:Karta_ItalijeKarta Italije.png|Karta Italije]]<br />''Karta Italije''
</div>
Italija ima 20 regija (''regioni'', jednina ''regione''), od kojih pet ima posebnu autonomiju, što je označeno zvjezdicom (*):
Najveći dio Italije je velik [[poluotok]] u [[Sredozemno more|Sredozemnom moru]],
gdje zajedno s dva otoka - [[Sicilija|Sicilijom]] i [[Sardinija|Sardinijom]] - stvara zasebna mora,
a to su [[Jadransko more]] na sjeveroistoku, [[Jonsko more]] na jugoistoku, [[Tirensko more]] na jugozapadu i [[Ligursko more]] na sjeverozapadu.
 
[[Apenini]] su gorski lanac koji se proteže duž čitavog poluotoka i na sjeverozapadu se spaja s planinskim lancem [[Alpe|Alpa]],
Uvozi se većina industrijskih sirovina i više od 75% energetskih potreba.
Tijekom zadnjeg desetljeća, Italija je uvela strogu poreznu politiku kako bi ispunila gospodarske i monetarne uvjete Europe,
snizila je stope kamata i inflacije, te je uvela [[euro]] [[1999]]. godine.
 
Italija gospodarski zaostaje za glavnim europskim partenrima, pa sadašnja vlada uvodi brojne kratkoročne reforme
Peta je u Europi po gustoći stanovništva (198 stanovnika po četvornom kilometru).
Nema velike manjine, a najveća je [[nemačka|njemačka]] manjina u [[Južni Tirol|Južnom Tirolu]] (1991: 287,503 Nijemaca i 116,914 Talijana),
te [[Slovenija|slovenska]] manjina oko [[Trst]]a.
 
Ostale manjine s djelomično službenim jezicima su [[francuska]] manjina u regiji [[Valle d'Aosta]];
[[Kategorija:Problemi]]
[[Kategorija:Italija| ]]
[[Kategorija:Države u Evropi]]
 
{{Link FA|hr}}