Razlike između izmjena na stranici "Tribun"

Dodano 17 bajtova ,  prije 6 godina
m/м
robot kozmetičke promjene
m/м (Bot: popravljanje preusmjeravanja)
m/м (robot kozmetičke promjene)
 
 
 
== Narodni tribuni ==
 
Prema [[Analisti|analističkoj]] predaji, jedan od najvažnijih događaja tokom borbe [[patriciji|patricija]] i [[plebejci|plebejaca]] bilo je stvaranje narodnih tribuna (''tribuni plebis''). Prema toj tradiciji, pošto su bili iscrpljeni vojnom službom, lošim ekonomskim uslovima i teškoćama uzrokovanim strogim zakonom o dugu, plebejci su se 494. god. st. e. kolektivno izdvojili na Sveto brdo (''Mons Sacer''), udaljeno oko pet kilometara od Rima. Tamo su podigli logor i izabrali sopstvene magistrate koji će ih štititi u budućnosti. Pošto je državi pretio nov napad neprijatelja, senat je bio prisiljen da plebejcima prizna pravo da biraju sopstvene magistrate ― narodne tribune.
Naučnici se danas ne slažu u pogledu autentičnosti analističkog prikaza prve secesije plebejaca i stvaranja narodnog tribunata. Predaja predstavlja ovu secesiju kao prvu od tri, pri čemu druge dva stavlja u 449. i 287. god. st. e. Druga je secesija svakako fiktivna. Mnogi naučnici i prvu smatraju kasnijom invencijom analista, a samo treću prihvataju kao istorijsku. Mada tradicija prvu secesiju predstavlja u terminima koji nalikuju na uslove kasnije agrarne krize iz doba braće [[Tiberije Sempronije Grakho|Tiberija]] i [[Gaj Sempronije Grakho|Gaja Grakha]], s obzirom na strogost dužničkog zakona u ranom Rimu i na nestašice hrane koje izvori stavljaju u 492. i 488. god. st. e. (informacija koja je verovatno bila sačuvana u savremenim religijskim zapisima), socijalni i ekonomski nemiri mogli su doprineti osnivanju narodnog tribunata. Međutim, gradski i civilni karakter ovog položaja tako lepo dopunjuje vangradsku i vojnu prirodu konzulata da je možda prvobitno bilo zamišljeno da te dve magistrature funkcionišu u međusobnoj saradnji, kako bi se zadovoljile potrebe države, a ne da budu suprotstavljene jedna drugoj.
 
=== Pozna Republika i Carstvo ===
 
U doba [[Kornelije Sula|Suline]] diktature (82―79. st. e.) ovlašćenja narodnih tribuna bila su znatno smanjena: oduzeto im je pravo veta, kao i pravo da tributskoj skupštini podnose zakonske predloge bez prethodne saglasnosti senata. Tokom konzulata [[Pompej]]a i [[Kras]]a tribunima su vraćena njihova puna ovlašćenja.
Prvi rimski car, [[August (rimski car)|Oktavijan Avgust]] kao patricij takođe nije mogao držati položaj tribuna, ali je zato dobio sva ovlašćenja narodnog tribuna (''tribunicia potestas''), koja su zatim postala jednim od dva ustavno-pravna stuba njegovog položaja u [[principat]]u (drugi je takav stub bila njegova prokonzulska vlast, tj. ''imperium proconsulare maius''). Tribunska su ovlašćenja Avgustu i formalno dala pravo veta i pravo sazivanja senata. Takođe, on je po njima bio "nepovrediv" (''sacrosanctus''), imao je pravo mešanja u rad drugih magistrata i mogao je izricati smrtne presude.
 
Period vladavine većine careva računa se od trenutka kada su stekli tribunska ovlašćenja, premda su ih neki carevi, na primer [[Tiberije]], [[Tit]], [[Trajan]], [[Marko Aurelije]] i drugi, stekli još tokom vladavine njihovih prethodnika. S druge strane, Avgustov vojskovođa [[Marko Vipsanije Agripa|Marko Vipsanije Agripa]] i Tiberijev sin [[Druz]] obojica su imali tribunska ovlašćenja iako nikada nisu bili carevi.
 
== Vojni dužnosnici ==
 
=== Vojni tribun ===
 
Svake godine [[Rimske skupštine|tributska skupština]] birala je 24 mladića koji su bili u kasnim dvadesetim i koji su imali političkih ambicija za vojne tribune (''tribuni militum''). Svakoj od četiri konzulske [[Rimska vojska|legije]] bila su dodeljena po šestorica vojnih tribuna kao viši zapovednici legije.
Svi srednji oficiri u legiji takođe su nazivani tribunima, ali su oni bili postavljani (dakle, ne birani u skupštinama) i potčinjeni vojnim tribunima.
 
=== Zapovednik kohorti ===
 
* ''Tribunus Cohortis:'' zapovednik pomoćne vojne jedinice.<BRbr />
* ''Tribunus Cohortis Urbanae:'' zapovednik gradske kohorte, koja je obavljala policijske funkcije.<BRbr />
 
=== Erarni tribun ===
 
Dužnosti erarnog tribuna (''tribunus aerarii'' = "tribun državne blagajne") ponešto su nejasne. Izgleda da su ovi tribuni prvobitno bili zaduženi za isplatu vojnika, premda su legionari tokom rane i srednje republike zapravo plaćani iz plena koji bi dobili u ratovima i osvajanjima. Do pozne republike, međutim, i ovaj zadatak prešao je na [[kvestor]]e.
 
=== Različita značenja ===
 
''Tribunal:'' uzdignuta platforma sa koje su se vojskovođe obraćale vojnicima i na kojoj su se obavljala suđenja.<BRbr />
''Tribunus:'' viši oficir.<BRbr />
''Tribunus angusticlavius:'' "tribun s uskim prugama"; vojni oficir iz viteškog staleža, bilo ih petorica u svakoj legiji.<BRbr />
''Tribunus comitiatus:'' oficir koji je za vojnog tribuna izabran na skupštini (''comitia'').<BRbr />
''Tribunus laticlavius:'' "tribun sa širokim prugama"; vojni oficir iz senatorskog staleža, drugi po činu i pravu zapovedanja u legiji.<BRbr />
''Tribunus militum:'' viši oficir u legiji.<BRbr />
''Tribunus militum a populo:'' viši oficir u legiji koga je izabrala narodna skupština.<BRbr />
''Tribunus rufulus:'' oficir koga je postavio vojni zapovednik.<BRbr />
''Tribunus sexmestris:'' tribun koji se na dužnosti nalazi samo tokom šest meseci.<BRbr />
''Tribunus vacans:'' tribun koji nije dodeljen nijednoj legiji.<BRbr />
 
[[Kategorija:Antički Rim]]