Razlike između izmjena na stranici "Sinatrina doktrina"

Dodano 11 bajtova ,  prije 7 godina
m
robot kozmetičke promjene
m (Bot: Migrating 20 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q917452 (translate me))
m (robot kozmetičke promjene)
'''"Sinatrina doktrina"''' je naziv koje je [[SSSR|sovjetska]] vlada [[Mihail Gorbačov|Mihaila Gorbačova]] upotrebila da šaljivo opiše svoju politiku prema susednim državama [[Varšavski pakt|Varšavskog pakta]] koja dozvoljava nacijama da slobodno odlučuju o vlastitim unutrašnjim pitanjima. Ime aludira na [[Frenk Sinatra|Frenk Sinatrinu]] pesmu ''"My way"'' - Sovjetski Savez je dopustio ovim nacijama da krenu svojim putem.
 
== Situacija pre usvajanja doktrine ==
''vidi članak [[Brežnjevljeva doktrina]]''
 
Brežnjevljeva doktrina pod kojom se vodio Sovjetski Savez od [[1968]] do [[1989]], pri strogom kontrolisanju unutrašnjih poslova satelitskih republika naišla je na otpor krajem [[1980]]ih. Unutrašnji potresi u strukturi Sovjetskog sistema, sve veći ekonomski problemi, jačanje anti-komunističkih opcija u zemlji, i posledice [[Sovjetsko-avganistanski rat|rata u Avganistanu]], smanjili su praktični uticaj [[SSSR|Sovjetskog Saveza]] na njegove susede. Sinatrina doktrina je viđena u Moskvi kao davanje dozvole saveznicima da sami odlučuju o svojoj budućnosti. Činjenica je da je to retrospektivna [[politika]], jer su sovjetski saveznici već odavno imali dosta veliku slobodu odlučivanja. Mesec dana pre Gerasimove izjave:
 
* [[Poljska]] je osnovala prvu ne-komunističku vladu od [[1940]]ih,
 
* [[Mađarska]] je otvorila svoju granicu sa [[Austrija|Austrijom]] u avgustu [[1989]], zanemarujući [[Gvozdena zavesa|Gvozdenu zavesu]], kao posledica otvaranja ka zapadu, hiljade ljudi prebeglo je na zapad, što je uznemirilo [[Istočna Nemačka|Istočno Nemačku]] vladu. Uprkos tome
mađarska vlada nije htela da spreči egzodus.
 
Ovi događaji su veoma uznemirili tvrdokorne komuniste u [[Istočna Nemačka|Istočnoj Nemačkoj]] kao što je njen tadašnji vođa [[Erih Honeker]], koji je osudio kraj tradicionalnog socijalizma u Sovjetskom bloku i apelovao da Moskva obuzda Mađare. Honeker se suočio sa rastućom krizom u svojoj zemlji, sa masivnim anti-vladinim demonstracijama u [[Lajpcig]]u i ostalim Istočno-nemačkim gradovima.
 
== Usvajanje doktrine ==
Fraza je skovana [[25. Oktobra]] [[1989]]. od strane izaslanika ministarstva za spoljne poslove [[Genadi Gerasimov|Genadija Gerasimova]]. On se pojavio na popularnom američkom televizijskom programu ''Good Morning America'', da objasni stav koji je pre dva dana izneo sovjetski ministar za inostrane poslove [[Eduard Ševarnadze]]. Rekao je da sovjeti priznaju slobodu izbora svim zemljama, a to se posebno odnosi na države članice [[Varšavski pakt|Varšavskog pakta]]. Gerasimov je rekao novinaru: ''"Mi sada imamo Frenk Sinatrinu doktrinu. On je napisao pesmu, I Did It My Way: Pa tako svaka zemlja sama odlučuje kojim će putem ići."'' Na pitanje novinara da li to znači da [[Moskva]] prihvata moguće odbacivanje komunističkog režima u sovjetskom bloku on je odgovorio: ''"Svakako...političke strukture mora da bira narod koji živi tamo."''
 
== Posledice usvajanja doktrine ==
Proglašenje "Sinatrine doktrine" imalo je dramatične posledice širom Sovjetskog bloka. Istočno-nemačka vlada je izgubila očekivanu pomoć iz Moskve, i intervencija kako bi se odbranio komunistički režim je izostala. Kada je [[Istočna Nemačka]] kao odgovor na apel iz Moskve dobila Ševarnadzeov govor i Gerasimov nezaboravni opis nove politike, Honekerova poruka je bila:'' "Ne zamarajte nas sa vašim problemima, rešite ih sami."''
Ovo je bio jasan znak da Istočno-nemački komunisti neće moći više da računaju na pomoć iz SSSR-a. Par nedelja kasnije zbačane su komunističke partije Istočne Nemačke, [[Čehoslovačka|Čehoslovačke]] i [[Bugarska|Bugarske]], signalizirajući kraj [[Hladni rat|Hladnog rata]] i podele [[Evropa|Evorpe]].
 
 
== Reference ==
* "'Sinatra Doctrine' at Work in Warsaw Pact, Soviet Says", ''Los Angeles Times'', [[25. Oktobar]] [[1989]]
 
[[Kategorija:Političke doktrine]]
[[Kategorija:Diplomacija]]