Otvori glavni meni

Izmjene

m/м
robot kozmetičke promjene
'''Nobelova nagrada za kemiju''' ([[Švedski jezik|švedski]]: ''Nobelpriset i kemi'') je godišnja nagrada Švedske akademije znanosti znanstvenicima [[Kemija|kemičarima]]. To je jedna od pet [[Nobelova nagrada|Nobelovih nagrada]] ustanovljenih oporukom [[Alfred Nobel|Alfreda Nobela]] iz [[1895]]. godine, a koje se dodjeljuju za izuzetne doprinose u kemiji, [[Nobelova nagrada za fiziku|fizici]], [[Nobelova nagrada za književnost|književnosti]], [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|fiziologiji ili medicini]] te za [[Nobelova nagrada za mir|doprinos svjetskom miru]].
 
Prvu je Nobelovu nagradu za kemiju [[1901]]. dobio [[Nizozemska|nizozemski]] kemičar [[Jacobus Henricus van 't Hoff]], "za otkriće zakona [[kemijska dinamika|kemijske dinamike]] i [[osmotski tlak|osmotskog tlaka]] u [[otopina]]ma". Nagrada se tradicionalno dodjeljuje u [[Stockholm]]u na godišnjicu Nobelove smrti, [[10. prosinca]].
 
== Popis dobitnika Nobelove nagrade za kemiju od 1901. do danas ==
{| class="wikitable"
|-
|[[Jacobus Henricus van 't Hoff]]
|{{flag|Nizozemska}}
|"za otkriće zakona [[kemijska dinamika|kemijske dinamike]] i [[osmotski tlak|osmotskog tlaka]] u [[otopina|otopinama]]ma"
|-
|[[1902.]]
|[[Sir (titula)|Sir]] [[William Ramsay]]
|{{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}}
|"za otkriće [[inertni plin|inertnih plinplinova]]ova u [[zrak]]u"
|-
|[[1905.]]
|[[Datoteka:Ernest Rutherford2.jpg|75px]]
|[[Sir (titula)|Sir]] [[Ernest Rutherford]]
|{{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}}<br />{{flag|Novi Zeland}}
|"za njegovo istraživanje na polju dezintegracije kemijskih elemenata i kemiju [[radioaktivnost|radioaktivnih supstanci]]"
|-
|[[Datoteka:Mariecurie.jpg|75px]]
|[[Marie Curie|Marie Sklodowska-Curie]]
|{{flag|Poljska}}<br />{{flag|Francuska}}
|"zbog otkrića kemijskih elemenata [[radij]]a i [[polonij]]a te njezinog proučavanja radija"
|-
|
|[[Richard Adolf Zsigmondy]]
|{{flag|Austrija}}<br />{{flag|Mađarska}}
|"za njegovu demonstraciju heterogene prirode [[koloid]]nih [[otopina]] i korištenih metoda"
|-
|[[Datoteka:Euler-chelpin.jpg|75px]]
|[[Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin]]
|{{flag|Njemačka}}<br />{{flag|Švedska}}
|-style = "border-top:3px solid black;"
|[[1930.]]
|[[Datoteka:Debye100.jpg|75px]]
|[[Peter Debye|Petrus (Peter) Josephus Wilhelmus Debye]]
|{{flag|Nizozemska}}<br />{{flag|SAD}}
|"za rad na molekularnoj strukturi kroz istraživanje [[dipolni moment|dipolnih momenata]] i [[difrakciju]] [[X-zrake|X-zraka]] i [[elektron]]a u [[plin]]ovima"
|-
|
|[[Richard Kuhn]]
|{{flag|Austrija}}<br />{{flag|Njemačka|Nazi}}
|"za rad na karotenoidima i vitaminima"
|-
|
|[[William Francis Giauque]]
|{{flag|Kanada}}<br />{{flag|SAD}}
|"za doprinose u području kemijske termodinamike"
|-style = "border-top:3px solid black;"
|
|[[Max Ferdinand Perutz]]
|{{flag|Austrija}}<br />{{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}}
|rowspan="2"|"za njihove studije struktura globularnih proteina"
|-
|
|[[Lars Onsager]]
|{{flag|Norveška}}<br />{{flag|SAD}}
|"za otkriće obostranih relacija"
|-
|
|[[Gerhard Herzberg]]
|{{flag|Zapadna Njemačka}}<br />{{flag|Kanada}}
|"za doprinose o elektronskoj strukturi i geometriji molekula, naročito slobodnih radikala"
|-
|[[Datoteka:John_Cornforth.jpg|75px]]
|[[John Warcup Cornforth]]
|{{flag|Australija}}<br />{{nowrap|{{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}}}}
|"za rad na [[stereokemija|stereokemiji]] enzimsko-kataliziranih reakcija"
|-
|[[Datoteka:Vladimir Prelog ETH-Bib Portr 00214.jpg|75px]]
|[[Vladimir Prelog]]
|{{flag|Jugoslavija|}}<br />{{flag|Švicarska}}
|"za proučavanje stereokemije organskih molekula i reakcija"
|-
|
|[[Aaron Klug]]
|{{flag|Južnoafrička Republika}}<br />{{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}}
|"za njegov razvoj kristalografije elektronske mikroskopije"
|-
|
|[[Henry Taube]]
|{{flag|Kanada}}<br />{{flag|SAD}}
|"za rad na mehanizmima reakcija elektronskog transfera"
|-
|[[Datoteka:96703534.lowres.jpeg|75px]]
|[[Yuan T. Lee|Yuan Tseh Lee]]
|{{flag|Tajvan}}<br />{{flag|SAD}}
|-
|
|
|[[Johann Deisenhofer]]
|{{flag|Zapadna Njemačka}}<br />{{flag|SAD}}
|rowspan="3"|"za njihovu determinaciju tro-dimenzionalne strukture centra fotosinteske reakcije"
|-
|
|[[Sidney Altman]]
|{{flag|Kanada}}<br />{{flag|SAD}}
|rowspan="2"|"za otkriće katalitičkih značajki [[RNK]]"
|-
|[[Datoteka:Prof. Dr. Rudolph A. Marcus.jpg|75px]]
|[[Rudolph A. Marcus|Rudolph Arthur Marcus]]
|{{flag|Kanada}}<br />{{flag|SAD}}
|"za njegove doprinose teoriji reakcija elektronskog transfera u kemijskim sistemima"
|-
|
|[[Michael Smith]]
|{{flag|Ujedinjeno Kraljevstvo}}<br />{{flag|Kanada}}
|-
|[[1994.]]
|
|[[George A. Olah|George Andrew Olah]]
|{{flag|Mađarska}}<br />{{flag|SAD}}
|"za njegov doprinos karbokatonskoj kemiji"
|-
|
|[[Mario J. Molina|José Mario Molina-Pasquel Henríquez]]
|{{flag|Meksiko}}<br />{{flag|SAD}}
|-
|[[Datoteka:F. Sherwood Rowland.jpg|75px]]
|
|[[Ahmed H. Zewail|Ahmed Hassan Zewail]]
|{{flag|Egipat}}<br />{{flag|SAD}}
|"za njegove studije tranzacije stanja kemijskih reakcija koristeći femtosekundarnu spektroskopiju"
|-style = "border-top:3px solid black;"
|
|[[Alan G. MacDiarmid|Alan Graham MacDiarmid]]
|{{flag|Novi Zeland}}<br />{{flag|SAD}}
|-
|
{{Commonscat|Nobel laureates in Chemistry}}
* [http://www.kva.se/KVA_Root/index_eng.asp Službena stranica Švedske akademije znanosti] {{swe icon}} {{eng icon}}
* http://www.nobel.se/chemistry/laureates/index.html
* [http://www.nobel-winners.com/Chemistry/ Vremenska linija dobitnika Nobelove nagrade]
* [http://www.nobelprizes.com/nobel/chemistry Dobitnici Nobelove nagrade iz hemije]
 
{{Nobelova nagrada}}