Razlike između izmjena na stranici "Mutaveklijsko Kraljevstvo Jemen"

m
robot kozmetičke promjene
m (Fix)
m (robot kozmetičke promjene)
'''Mutaveklijsko kraljevstvo Jemen''' ili '''Kraljevstvo Jemen''' ([[Arapski jezik|arapski]]:'''المملكة ‏المتوكلية اليمنية'''= ''al-Mamlakah al-Mutawakkilīyah al-Yamanīyah''), bilo je [[kraljevina]] koja je postojala od [[1918]] do [[1962]] godine na jugozapadu [[Arabija|Arapskog poluotoka]].
<ref>[http://flagspot.net/flags/ye_kingd.html. Kingdom of Yemen (1918-1962), na portalu Flags Of The World website] {{en icon}}</ref>
== Historija ==
Vjerski vođe iz [[šijitizam|šijitske]] [[islam|islamske]]ske [[Sekta|sekte]] [[Zejditi|Zejdije]] uspjeli su protjerati snage [[Otomansko Carstvo|Otomanskog Carstva]] iz planinskog teritorija koji je kasnije postao [[Arapska Republika Jemen|Sjeverni Jemen]] negdje oko sredine [[17. vijek|17. st.]]. Ali je čitavo slijedeće stoljeće taj dio Jemena ostao jako razjedinjen i praktički bez ikakve centralne vlasti, zbog izuzetno slabih mogućnosti kretanja po planinskom terenu Sjevernog Jemena. [[Otomansko Carstvo]] vratilo se u Jemen [[1849]] godine, i uspjelo zauzeti obalni pojas Sjevernog Jemena - Tihamah. Pritiscima na Zejdiske [[Imam|imame]] uspjeli su ih natjerati da potpišu ugovor kojim priznaju [[Otomansko Carstvo|otomanski]] [[suverenitet]] i dopuštaju da se jedan manji turski [[garnizon]] stacionira u [[Sana (Jemen)|Sani]].
 
Međutim Osmanlije nisu nikada uspjeli zadobiti potpunu kontrolu nad Jemenom i nikada nisu uspjeli u potpunosti eliminirati otpor lokalnih zejdijskih imama (koji su imali stvarnu vlast). Godinu dana prije početka [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] [[1913]] godine, Otomansko Carstvo je bilo prisiljeno da i službeno prepusti dio svoje vlasti planinskoj svećeničkoj oligarhiji [[Zejditi|Zeidi]].
Kraljevina Jemen, bila je jedan od osnivača [[Arapska liga|Arapske lige]] [[1945]] godine, te nakon toga i [[Ujedinjeni narodi|Ujedinjenih naroda]] [[30. 9.|30. septembra]] [[1947]] godine.
 
Imam Jahja umro je za vrijeme [[Puč|vojnog udara]] [[1948]], kad su vlast privremeno preuzeli [[Puč|pučisti]]. Imamov sin Ahmed ibn Jahja, vrlo brzo je uspio savladati pučiste i vratiti se na tron nakon par mjeseci. Njegova je vladavina bila je obilježena rastućom represijom, on je obnovio granične sukobe s [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenim Kraljevstvom]] koje mu je stajalo na putu da stvori jedinstveni Jemen. U martu [[1955]], izveden je pokušaj [[puč|vojnog udara]] koji je vodila skupina [[oficir]]a i dvoje nezadovoljne braće Ahmeda ibn Jahje. Oni su ga nakratko uspjeli i svrgnuti s trona, ali ih je on ubrzo savladao i ponovno zaveo svoju vlast.
 
Ahmad ibn Jahja nakon toga morao se nositi s rastućim pritiskom, da se i Jemen pridruži mladim [[Arapi|arapskim]] nacionalistima, okupljenim oko mladog [[Egipat|egipatskog]] predsjednika [[Gamal Abdel Nasser|Gamala Abdela Nasera]], tako da mu nije ništa drugo preostalo već je u aprilu [[1956]], potpisao pakt s [[Egipat|Egiptom]] o zajedničkoj obrani. Te iste [[1958]] godine, Jemen se pridružio [[Konfederacija|konfederaciji]] [[Ujedinjena Arapska Republika|Ujedinjenoj Arapskoj Republici (UAR)]] (uz Egipat i [[Sirija|Siriju]]), ta tvorevina je raspuštena u septembru [[1961]] a nakon tog su se odnosi između Egipta (koji je i dalje nosio naziv UAR) i Jemena znatno pogoršali.
 
Ahmed ibn Jahja umro je u septembru [[1962]], a naslijedio ga je njegov sin - Muhamed al-Badr međutim on je vladao vrlo kratko, jer je iste godine svrgnut u vojnom udaru. Mladi [[oficir]]i školovani u Egiptu bili su opčinjeni Naserovim arapskim nacionalizmom, pa tako i mladi komandant kraljevske garde - Abdulah-Salal, koji je poveo [[puč]]iste. Pučisti su preuzeli kontrolu nad glavnim gradom [[Sana (Jemen)|Sana]], i osnovali [[Arapska Republika Jemen|Arapsku Republiku Jemen]]. [[Egipat]] je na brojne načine pomagao Arapsku Republiku Jemen, jer se rojalisti nisu tako lako pomirili s gubitkom vlasti. Oni su imali simpatizere u kraljevskim kućama [[Saudijska Arabija|Saudijske Arabije]] i [[Jordan|Jordana]]a tako je zemlja ušla u [[građanski rat]], koji je trajao sa različitim intenzitetom sve do [[1967]], kad je Egipat povukao svoje jedinice iz Jemena. Nakon tog su rojalističke snage uspjele nadjačati republikance, i u završnim operacijama [[1968]], opkoliti glavni grad [[Sana (Jemen)|Sanu]], opkoljeni republikanci pristali su na nacionalno izmirenje. Nakon tog je [[Saudijska Arabija]] [[1970]] godine službeno priznala Arapsku Republiku Jemen, i u zemlki je zavladao mir.
 
Arapska Republika Jemen se [[22. 5.|22. maja]] [[1990]] ujedinila s [[Demokratska Narodna Republika Jemen|Narodnom Republikom Južni Jemen]] u današnju državu [[Jemen|Republiku Jemen]].
 
== Kraljevi Mutaveklijskog kraljevstva Jemen ==
* Jahja Muhamed Ibn al-Kasimi,- 1926.-1948.
* Ahmed ibn Jahja,- 1948.-1962.
* Muhamed al-Badr,- 1962.-1967.
 
== Pogledajte i ovo ==
* [[Arapska Republika Jemen]]
* [[Kolonija Aden]]
* [[Protektorat Aden]]
* [[Federacija Arapskih Emirata Juga]]
* [[Južnoarapska Federacija]]
 
== Bibliografija ==
* Paul Dresch: ''A History of Modern Yemen''.Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2000. {{en icon}}
* ''History of Arabia'', Encyclopedia Britannica (Macropedia Vol. 1). Chicago: Encyclopedia Britannica, 1979. 1043–1051 {{en icon}}
* Tom Little: ''South Arabia: Arena of Conflict''. London: Pall Mall Press, 1968. {{en icon}}
 
{{Commonscat|Mutawakkilite Kingdom of Yemen}}
* [http://www.terra.es/personal7/jqvaraderey/190523ar.gif Karta Arabije (1905.-1923.) sa Kraljevinom Jemen]
* [http://flagspot.net/flags/ye_kingd.html Zastava Mutaveklijskog kraljevstva Jemen]
 
 
 
[[Kategorija:Bivše države u Aziji]]